Deflacja - co to jest, przyczyny, skutki. Deflacja a inflacja

Źródło:
tvn24.pl; stat.gov.pl; sgh.waw.pl
Prezes NBP o stopach procentowych w Polsce
Prezes NBP o stopach procentowych w PolsceTVN24
wideo 2/4
Prezes NBP o stopach procentowych w PolsceTVN24

Deflacja to zmniejszanie się w dłuższej perspektywie przeciętnego poziomu cen w gospodarce. Stanowi ona przeciwieństwo inflacji, czyli ich wzrostu. Podczas deflacji można za tę samą kwotę kupić więcej towarów, ale w dłuższej perspektywie staje się to niebezpieczne dla gospodarki. Zjawisko deflacji w Polsce było odnotowywane w latach 2014-16.

● Deflacja pojawia się, gdy tanieją towary i rośnie siła nabywcza pieniądza. ● Może prowadzić do negatywnych skutków jak marnowanie jedzenia czy zwiększanie stopy bezrobocia. ● W Polsce deflacja w latach 2014-2016 odznaczała się niewielkim spadkiem cen. W 2020 roku takie zjawisko odnotowano w strefie euro.

Deflacja - definicja, geneza

Słowo deflacja pochodzi od łacińskiego deflo oznaczającego „zdmuchuję”. Pojawia się, gdy ceny w kraju utrzymują się w dłuższej perspektywie poniżej przeciętnego poziomu. W efekcie rośnie siła gotówki, która jest w rękach konsumentów, a to pozwala na zakup większej liczby towarów lub dodatkowe opłacenie usług.

Deflację odnotowuje się rzadko. Występowała między innymi w XIX wieku, kiedy system walutowy był oparty na kruszcach, których wydobycie rosło wolniej niż zapotrzebowanie na dobra. Także w latach 1929-1933 podczas Wielkiego Kryzysu, gdy problemy gospodarcze dotknęły niemal całą gospodarkę światową (również Polskę), oraz w Japonii w drugiej połowie lat 90. czy w Finlandii w latach 50. XX wieku.

Przyczyny deflacji

Wśród przyczyn deflacji wyróżnia się kryzysy gospodarcze, ale czynników jest więcej. Występuje, gdy na rynek nie jest emitowana odpowiednia ilość pieniędzy w stosunku do wzrostu gospodarczego. Gdy tak się dzieje może to powodować zbyt duże zadłużenie spowodowane spłatą kredytów. Deflacja pojawia się także, gdy w bankach są wysoko oprocentowane lokaty, które zachęcają do oszczędności, oraz kiedy utrzymywane są wysokie stopy procentowe.

Skutki deflacji – dlaczego jest niebezpieczna?

Te czynniki mogą prowadzić właśnie do wzrostu siły nabywczej pieniądza. Dzięki temu za tę samą kwotę konsumenci nabywają więcej – w tym sensie deflacja może się wydawać dobrą. Jednak w dłuższej perspektywie czasowej jest to niebezpieczne. Prowadzić może do gromadzenia towarów, które będą się marnowały (na przykład żywność), a nawet do niszczenia produktów (zbiór płodów rolnych może być nieopłacalny, kiedy ich cena będzie zbyt niska).

Niższe ceny mogą skutkować zmniejszeniem zysków przedsiębiorstw i problemów z produkcją oraz inwestycjami w rozwój. A to może oznaczać bankructwa czy zwolnienia w firmach. Gdy rośnie z kolei liczba bezrobotnych, wypłacane są większe kwoty z budżetu państwa na zasiłki. Deflacja może kończyć się stagnacją w gospodarce i wzrostem kredytów, a także prowadzić do osłabienia kursu waluty państwa.

Walczyć z tym zjawiskiem mogą rządy poprzez dodatkową emisję pieniędzy, obniżanie stóp procentowych czy oferowanie ulg podatkowych na inwestycje.

Deflacja a inflacja

Inflacja i deflacja to terminy, które są ze sobą łączone, ale stanowią swoje przeciwieństwo. Inflacja (z łacińskiego inflatio – „nadęcie”) oznacza proces wzrostu cen w gospodarce, przy którym z kolei spada siła nabywcza pieniądza. Jej powszechną miarą jest wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (Consumer Price Index), który określa zmiany cen produktów, na które wydawane są pieniądze w typowym gospodarstwie domowym w kraju.

Deflacja w Polsce

Ze zjawiskiem deflacji mieliśmy do czynienia w Polsce w latach 2014-2016. Wówczas regularnie odnotowywano obniżanie się cen. Jednak według Głównego Urzędu Statystycznego Polska nie doświadczyła wówczas typowej deflacji. GUS określił to niewielkim spadkiem cen w ciągu kilkunastu miesięcy. Dla przykładu w październiku 2016 roku Główny Urząd Statystyczny poinformował, że w okresie pierwszych trzech kwartałów tamtego roku ceny spadły w porównaniu z analogicznym okresem 2015 r. o 0,9 proc.

W 2021 roku w Polsce odnotowywano z kolei inflację, czyli duży wzrost cen – w lipcu wyniosła 5 procent.

O zjawisku deflacji mówiono z kolei w 2020 roku, ale w kontekście strefy euro. Według zharmonizowanych wskaźników cen konsumpcyjnych (HICP) znajdowała się na poziomie 0,3 procent w drugiej połowie tamtego roku. 

Autorka/Autor:red.

Źródło: tvn24.pl; stat.gov.pl; sgh.waw.pl

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Na tę chwilę kara wynosi ponad sto milionów złotych - mówi w rozmowie z redakcją biznesową tvn24.pl wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski. To konsekwencja opóźnienia przez PiS wdrożenia unijnej dyrektywy. - To są pieniądze wyrzucone w błoto, tak jak miliardy na inwestycję w Ostrołęce - stwierdza. Jak informuje wiceszef MC, projekt w tej sprawie, wyczyszczony z wcześniejszych wrzutek takich jak lex pilot, został złożony już do Rządowego Centrum Legislacji.

"Kara wynosi ponad sto milionów złotych. To są pieniądze wyrzucone w błoto"

"Kara wynosi ponad sto milionów złotych. To są pieniądze wyrzucone w błoto"

Źródło:
tvn24.pl

Konferencja Narodów Zjednoczonych do spraw Handlu i Rozwoju (UNCTAD) ostrzega, że zakłócenia w żegludze zwiększają ryzyko dla światowego handlu. Jak wskazano, statki unikają kanałów sueskiego oraz panamskiego i szukają alternatywnych tras. Konsekwencją są "dłuższe odległości przewozu ładunków, rosnące koszty handlu i składki ubezpieczeniowe" - napisano w raporcie. Z prognoz wynika, że pełny wpływ wyższych stawek frachtowych konsumenci odczują w ciągu roku.

"Bezprecedensowe zakłócenia" w handlu. ONZ alarmuje

"Bezprecedensowe zakłócenia" w handlu. ONZ alarmuje

Źródło:
PAP

Ekonomiści Credit Agricole poinformowali, że zrewidowali scenariusz na 2024 rok dotyczący decyzji Rady Polityki Pieniężnej. Przedstawiciele tego banku jeszcze na początku tego miesiąca spodziewali się w tym roku dwóch obniżek stóp procentowych. Teraz to się zmieniło.

Bank zmienia prognozy w sprawie stóp procentowych w Polsce

Źródło:
tvn24.pl

Do budynku Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu weszli funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Działania mają związek z aferą wizową.

CBA weszło do siedziby Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu

CBA weszło do siedziby Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu

Źródło:
tvn24.pl

Z pięćdziesięciu sześciu inwestycji ujętych w Krajowym Planie Odbudowy około czterdzieści jest zagrożonych albo niezrealizowaniem w całości, albo wykreśleniem z planu - wyliczył Łukasz Kościjańczuk z firmy doradczej CRIDO. Jak dodał, w takiej sytuacji Polska nie otrzyma refinansowania Unii Europejskiej, ponieważ warunkiem wypłaty środków jest zakończenie i zamknięcie inwestycji w terminie. - Straciliśmy dwa lata - ocenił.

Zagrożone inwestycje z KPO. "Straciliśmy dwa lata"

Zagrożone inwestycje z KPO. "Straciliśmy dwa lata"

Źródło:
PAP

Jest szansa, że przedsiębiorcy będą płacić miesięczną składkę zdrowotną w stałej kwocie. Drugi pomysł jest taki, że to firma wybierze, czy jej wysokość liczyć od przychodu czy od dochodu - informuje poniedziałkowa "Rzeczpospolita".

Rewolucja w składce zdrowotnej. Są dwa pomysły

Rewolucja w składce zdrowotnej. Są dwa pomysły

Źródło:
PAP

Ministerstwo handlu Chin wyraziło w poniedziałek "zdecydowany sprzeciw" wobec amerykańskich sankcji nałożonych na chińskie podmioty, które miały wysyłać sprzęt do Rosji lub w inny sposób wspierać ją w wojnie z Ukrainą.

"Zdecydowany sprzeciw" Pekinu. Jest reakcja na sankcje

"Zdecydowany sprzeciw" Pekinu. Jest reakcja na sankcje

Źródło:
PAP

Zniszczone fabryki. Drogi rozerwane na strzępy. Elektrownie wyłączone z użytku. Eksport stali zdziesiątkowany. Fala uchodźców opuszczających kraj. Ukraina - najbiedniejsze państwo w Europie - zapłaciła pod względem ekonomicznym wysoką cenę za dwuletnią wojnę z Rosją prowadzoną niemal w całości na jej własnym terytorium. Tymczasem Rosja ma tak małe zadłużenie, że nawet sankcje nie wyrządziły jej większych szkód. Przynajmniej na razie - czytamy w analizie dziennika "The Guardian".

Ukraińska gospodarka w tarapatach, Rosja z pozornym dobrobytem

Ukraińska gospodarka w tarapatach, Rosja z pozornym dobrobytem

Źródło:
"The Guardian"

Co z nowym podatkiem dla posiadaczy samochodów spalinowych, który ma być jednym z warunków otrzymania funduszy unijnych? Minister do spraw Unii Europejskiej Adam Szłapka wyjaśnił, że w kwestii kamieni milowych "cały czas pracuje ministerstwo funduszy i tam będą pewne zmiany".

Co z nowym podatkiem dla posiadaczy aut? Minister odpowiada

Co z nowym podatkiem dla posiadaczy aut? Minister odpowiada

Źródło:
PAP

Tanie zboża na giełdach to efekt manipulacji Rosjan, sprzedających zboże po dumpingowych cenach - uważa szefowa Izby Zbożowo-Paszowej Monika Piątkowska. Według niej sytuacja na giełdach światowych nie poddaje się normalnym analizom, a prognozy są zaburzane przez działania Władimira Putina.

Zaskakująca sytuacja na rynku. "Zaburzane przez działania Putina"

Zaskakująca sytuacja na rynku. "Zaburzane przez działania Putina"

Źródło:
PAP

Minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski powiedział, że na spotkaniu ministrów rolnictwa państw Unii Europejskiej w Brukseli będzie żądał ograniczenia tak zwanego Zielonego Ładu. - Te rozwiązania nie mają akceptacji wśród rolników - podkreślił. Siekierski zapowiedział rozpoczęcie rozmów z protestującymi rolnikami.

Minister rolnictwa: chcemy w czwartek rozpocząć rozmowy

Minister rolnictwa: chcemy w czwartek rozpocząć rozmowy

Źródło:
tvn24.pl

Średnia krajowa, czyli przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, wyniosła w styczniu 2024 roku 7768,35 złotego i wzrosła o 12,8 procent rok do roku. "Rzeczywistość może być jednak bardziej ponura" - ocenił ekspert ekonomiczny Konfederacji Lewiatan Mariusz Zielonka. 

Średnia krajowa 2024. Tyle wynosi przeciętne wynagrodzenie w Polsce

Średnia krajowa 2024. Tyle wynosi przeciętne wynagrodzenie w Polsce

Źródło:
tvn24.pl

W marcu 2024 roku nastąpi waloryzacja emerytur i rent. Jest przeprowadzana z urzędu, co oznacza, że nie trzeba składać żadnego wniosku - podał Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w komunikacie. Wskazał, że emerytury wzrosną o 12,12 procent. W górę pójdą również inne świadczenia.

Podwyżki dla emerytów i nie tylko. Tyle wyniosą świadczenia po waloryzacji

Podwyżki dla emerytów i nie tylko. Tyle wyniosą świadczenia po waloryzacji

Źródło:
tvn24.pl

Trzeba się udać do urzędu miasta i zapytać o warunki otrzymania mieszkania komunalnego, bo każda gmina w szerokim zakresie może je kształtować samodzielnie. Możliwe jest, że na przykład w Słupsku szybciej dostaniemy mieszkanie niż Warszawie, bo to zależne jest od miasta - wyjaśnia w rozmowie z biznesową redakcją portalu tvn24.pl Marek Wójcik ze Związku Miast Polskich. Podkreśla, że większość programów mieszkaniowych kierowanych jest do młodych ludzi. - A zapotrzebowanie na mieszkania komunalne dotyczy głównie osób w średnim wieku i starszych - stwierdza.

Sto tysięcy chętnych w kolejce. "Najdłużej oczekiwała osoba, która złożyła wniosek szesnaście lat temu"

Sto tysięcy chętnych w kolejce. "Najdłużej oczekiwała osoba, która złożyła wniosek szesnaście lat temu"

Źródło:
tvn24.pl

Firma Berkshire Hathaway zamknęła 2023 rok z zyskiem na poziomie 96,2 miliarda dolarów, co jest znaczną zmianą w porównaniu z 2022 rokiem, gdy odnotowała stratę w wysokości 22,8 miliarda dolarów. Konglomerat Warrena Buffetta pobił też rekord pod względem posiadanej gotówki - wskazał portal stacji CNN.

"Wyrocznia z Omaha" siedzi na rekordowym stosie gotówki

"Wyrocznia z Omaha" siedzi na rekordowym stosie gotówki

Źródło:
CNN

Mijają dwa lata od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Dla wielu obywateli Ukrainy schronieniem stała się Polska. Blisko milion osób z tego kraju przebywających w Polsce posiada aktywny numer PESEL. Umożliwia on uchodźcom między innymi podjęcie pracy czy dostęp do świadczeń.

Polska drugim domem. Blisko milion osób otrzymało numer PESEL

Polska drugim domem. Blisko milion osób otrzymało numer PESEL

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Rada nadzorcza PZU odwołała Beatę Kozłowską-Chyłę z funkcji prezesa - podano w komunikacie. Do czasowego wykonywania obowiązków prezesa oddelegowano Anitę Elżanowską.

Zmiany na szczycie PZU

Zmiany na szczycie PZU

Źródło:
PAP

Rozmawiamy i także staramy się rozwiązywać problemy - stwierdził po rozmowach z protestującymi rolnikami minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski. Dodał przy tym, że to są problemy, które "wynikają z zaszłości". Zapowiedział, że podczas najbliższego spotkania w Brukseli chce rozmawiać o tym, aby Unia Europejska partycypowała w pokryciu części kosztów strat, które ponieśli polscy rolnicy w wyniku napływu niekontrolowanych towarów z Ukrainy.

Minister spotkał się z rolnikami. "Nie chcemy, żeby za to płaciła głównie jedna grupa zawodowa"

Minister spotkał się z rolnikami. "Nie chcemy, żeby za to płaciła głównie jedna grupa zawodowa"

Źródło:
tvn24.pl

Trwa rozliczenie PIT za 2023 rok. Osoby pozostające w związkach małżeńskich mogą złożyć swoją deklarację podatkową wspólnie z mężem lub żoną, o ile spełniają odpowiednie warunki. Warto się zainteresować taką opcją, bo można osiągnąć pewne korzyści podatkowe.

PIT 2024. Wspólne rozliczenie małżonków. Jakie są zasady? Kiedy się opłaca?

PIT 2024. Wspólne rozliczenie małżonków. Jakie są zasady? Kiedy się opłaca?

Źródło:
tvn24.pl

Fundusze unijne były wydatkowane nieprawidłowo, powstały poważne podejrzenia korupcji - tak Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, ministra funduszy i polityki regionalnej, mówi o funkcjonowaniu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. W rozmowie z redakcją biznesową tvn24.pl odnosi się też do kwestii programu "Laptop dla ucznia", polskiego auta elektrycznego, a także do działania Krajowego Zasobu Nieruchomości. - Bałagan zarządczy był ogromny - stwierdza.

Izera, laptopy i odwołane zarządy. Ministra: bałagan był ogromny

Izera, laptopy i odwołane zarządy. Ministra: bałagan był ogromny

Źródło:
tvn24.pl

Portugalska Praia da Falésia to najpiękniejsza plaża 2024 roku - wynika z rankingu Travellers' Choice Awards. Na kolejnych miejscach znalazły się miejsca z włoskiej Lampedusy i hiszpańskiego San Sebastian.

Wybrano najpiękniejszą plażę 2024 roku

Wybrano najpiękniejszą plażę 2024 roku

Źródło:
PAP

Sąd zatwierdził zakaz siadania na Schodach Hiszpańskich w Rzymie. Decyzja została podjęta w związku z odwołaniem adwokata, który otrzymał grzywnę w wysokości 180 euro, gdy usiadł na stopniach w proteście przeciwko zakazowi.

Usiadł na słynnych schodach i dostał karę. Jest decyzja sądu

Usiadł na słynnych schodach i dostał karę. Jest decyzja sądu

Źródło:
PAP

Ukraina proponuje Polsce składający się z pięciu kroków plan, którego celem ma być odblokowanie granicy. "Plan wzajemnego zrozumienia" ogłosił w piątek ukraiński premier Denys Szmyhal.

Ukraina proponuje Polsce "Plan wzajemnego zrozumienia"

Ukraina proponuje Polsce "Plan wzajemnego zrozumienia"

Źródło:
PAP

Poseł Konfederacji zapytał, czy rząd planuje zrównać wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn. Jest odpowiedź Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn zostanie zrównany? Ministerstwo odpowiada

Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn zostanie zrównany? Ministerstwo odpowiada

Źródło:
tvn24.pl, PAP

"Bezpieczny kredyt 2 procent" cieszył się dużą popularnością również wśród obcokrajowców. Banki podpisały ponad 3 tysiące umów z obywatelami innych krajów. Na tej liście dominują obywatele Ukrainy oraz Białorusi. Informacje w tej sprawie przekazał minister rozwoju i technologii Krzysztof Hetman.

Obcokrajowcy skusili się na kredyty z programu PiS. Dominuje jeden kraj

Obcokrajowcy skusili się na kredyty z programu PiS. Dominuje jeden kraj

Źródło:
tvn24.pl

Biuro podróży Itaka zrezygnowało z jednej z wycieczek oferowanych z wylotem z lotniska w Radomiu. Wkrótce wykonywanie lotów do Egiptu zakończy również biuro Anex Tour. Do końca sezonu zimowego w ofercie portu na południu Mazowsza pozostaną dwa połączenia regularne - do Rzymu i do Larnaki na Cyprze. Mimo zmian w siatce lotów spółka Polskie Porty Lotnicze, która zarządza lotniskiem Warszawa-Radom, nie ma obaw o realizację prognoz na ten rok.

Cięcie tras z Radomia

Cięcie tras z Radomia

Źródło:
tvn24.pl