Czy czeka nas złota polska jesień? Synoptyk o najnowszych wyliczeniach modeli

Źródło:
tvnmeteo.pl
Warunki biometeo w niedzielę
Warunki biometeo w niedzielętvnmeteo.pl
wideo 2/3
Pogoda na dziś

Po gwałtownej pogodzie, jaką przyniósł nam wrzesień, nadeszła chwila spokoju. Czy październik pokaże nam bardziej przyjazne oblicze jesieni? O tym, jak w różnych modelach meteorologicznych rysują się kolejne tygodnie, opowiada synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

  • Październik zapowiada się trochę inaczej niż zwykle bywa w Polsce. Zamiast pogodnych wyżów przeważnie rządzić mają nami niże.
  • Prognozowane sumy opadów miejscami mogą okazać się większe od norm z wielolecia.
  • Pierwszy tydzień miesiąca zapowiada się chłodno. Większe ocieplenie może pojawić się w jego pierwszej połowie.

"Październik chodzi po kraju, cichnie ptactwo w gaju". Rzeczywiście - część ptaków odleciała już w ciepłe kraje, a reszta ucichła. Tymczasem pogoda, po gorącym lecie i "burzliwym" przejściu w jesień, przemienia się nareszcie w stateczną damę. W tym roku w zaledwie cztery tygodnie, od pierwszej dekady września po jego koniec, doświadczyliśmy całego wachlarza zjawisk meteorologicznych, od upału i suszy, przez powódź, po przymrozki. Czy widać szanse na chwile łagodnej pogody? Tak!

W prognozach rysują się kliny ciepła, a najbardziej malowniczy i obiecujący widoczny jest ten w okolicach 14 października. Średnioterminowy globalny model meteorologiczny GFS prognozuje wtedy napływ ciepła z południa i wylicza wzrost temperatury popołudniami powyżej 20 stopni Celsjusza. Ale zanim to nastąpi, zmierzymy się jeszcze z zatoką chłodu. Nad Polską właśnie sunie deszczowy wir niżowy znad Morza Śródziemnego, a za nim podąża jeszcze jedna deszczowa fala. Tymczasem nad północno-zachodnią Europą rozbudowuje się wyż, który pomaga niżom zaciągać chłód znad północnego Atlantyku i Oceanu Arktycznego.

Dopiero około 7 października ciepło zacznie wracać do środkowej Europy dzięki wielkiemu niżowi znad Atlantyku, który ulokować ma się w pobliżu Irlandii. Prawdopodobnie będzie on sterować cyrkulacją powietrza na przewarzającym obszarze kontynentu, dosięgając Bałkanów, Polski i Finlandii, pozwalając łagodnym masom powietrza z południa wnikać w głąb Europy. Układ ten podniesie maksymalną temperaturę około 8 października do 20 stopni na południu i zachodzie kraju, a w połowie miesiąca do 25 st. C. Na wysokości 1,5 kilometra prognozowany klin ciepła podnieść może temperaturę do wartości 15-17 st., co oznacza kilkudniowy złoto-jesienny epizod na nizinach i w górach. Tym samym do połowy miesiąca na ogół nie spodziewamy się warunków do wystąpienia przymrozków. Nocami temperatura spadać może do 5-10 stopni, tylko w kotlinach górskich będzie niższa.

Wyraźny klin ciepła około 14 października, temperatura na wysokości 1,5 km GFS/wetter3.de

Łagodnie, ale mokro

Po przejściu deszczowych fal w okresie do 5 października, nad Polskę nadejść ma fala rozpogodzeń, która potrwa do 10 października. Później wielki atlantycki niż wcisnąć ma od zachodu dwie frontowe strefy z przelotnym deszczem, jednak w łagodnych masach powietrza, bez przenikliwie zimnych "wrzutek". Sumy opadów w Polsce do połowy miesiąca powinny zawierać się w przedziale 20-50 litrów wody na metr kwadratowy, tylko miejscami w górach będą wyższe. Jak na październik to dość konkretne sumy, bo ich średnie wartości w Polsce w całym miesiącu zawierają się w przedziale od 35 do 70 l/mkw., a wysoko w górach przekraczają 100 l/mkw. Opady z początku miesiąca niesione są przez śródziemnomorskie niże, które o tej porze rzadziej widywane są w naszej części Europy. Na ogół rozciągają swoje wpływy na południową Europę, Bałkany, niosąc tam ulewy i osuwiska ziemi.

Skumulowane sumy opadów do 15 października GFS/tropicaltidbits.com

Z opadami deszczu w październiku ma być w tym roku nieco inaczej niż zwykle. Miesiąc ten w minionych dekadach cechował na ogół napływ ciepłych i dość suchych mas powietrza z południowego zachodu i południa. W tym roku jednak nie widać w prognozach pogodnych, suchych, a przede wszystkim trwałych wyżów, które niosą długie i ciepłe babie lato. Pogodę kształtować mają głównie niże, z krótkimi wyżowymi wtrąceniami. Amerykański model sezonowy Narodowej Administracji Oceanu i Atmosfery NOAA od wielu tygodni zakłada już, że październik w Europie Środkowej będzie w sumie dość wilgotny, w Polsce szczególnie na zachodzie i południu. Ostatnie wyliczenia wskazują, że więcej niż zwykle opadów odnotują zachodnie regiony kraju oraz Małopolska i Podkarpacie.

Jednocześnie od tygodni Amerykanie sygnalizowali, że w ogóle jesień w naszej części Europy ma być dość ciepła, ale ostatecznie wycofali się z tej wersji. Ich model wyliczył dosłownie przed chwilą, że tylko wschodnia część Polski, za linią Wisły, będzie termicznie cieplejsza niż zwykle. Odchylenie temperatury średniej miesięcznej od normy miałoby wynieść około 1 st. C. Reszta kraju ma pozostać w normie, a temperatury nie powinny osiągać wysokich wartości. Warto przypomnieć, że tegoroczny wrzesień był w Polsce wg IMGW ekstremalnie ciepły ze średnią anomalią temperatury wynoszącą 3,3 stopnie.

Prognoza odchylenia średniej temperatury miesięcznej od normy w październiku 2024NOAA
Prognoza odchylenia miesięcznej sumy opadów od normy w październiku 2024NOAA

Nadciąga zimny prysznic

Podobnie jak Amerykanie, tak i Rosjanie wyliczają, że ciepłe masy powietrza, zaciągane nad wschodnią Europę w październiku, dosięgać mają wschodnich krańców Polski. Również Europejskie Centrum Średnioterminowych Prognoz Pogody daje południowo-wschodnim regionom naszego kraju szansę na dodatnie odchylenie temperatury średniej o jakieś 1,5 st. C, a pozostałym regionom około 1 st. C. Tych kilka fal jesiennego ciepła powinno chwilami podnieść temperaturę do 25 stopni, chociaż nie na północnym zachodzie kraju, gdzie ma być nie tylko wilgotno, ale i najchłodniej.

Prognoza odchylenia średniej temperatury miesięcznej od normy w październiku 2024ECMWF

Jeśli sprawdzą się wyliczenia modelu ECMWF na pierwszy i ostatni tydzień października, w miesiącu nie zanosi się na wielkie dodatnie odchylenia temperatury od normy. Szacują one odchylenie średniej temperatury na minus, a odstępstwo od normy w pierwszym tygodniu wynieść może nawet 2-3 stopni na zachodzie kraju, a na pozostałym obszarze około 1,5 st. C. Po ciepłym wrześniu przyszedł więc zimny prysznic.

Prognoza odchylenia na minus średniej temperatury od normy w pierwszym tygodniu październiku 2024ECMWF

Kolejne tygodnie rysują się w prognozach nieco lepiej. Między 7 a 20 października ma być ciepło, a odchylenie średniej temperatury od normy może osiągnąć na chwilę około 3 stopni na plus we wschodnich regionach kraju. Na pozostałym obszarze anomalia ma osiągnąć wartość 1-2 st. C. Chłód z północy, w towarzystwie mas powietrza polarnego i arktycznego, miałby powrócić dopiero pod koniec miesiąca. Nastąpić może powrót temperatury do normy, bez znaczących odchyleń. W świetle tych prognoz zimny początek października z przymrozkami i jego chłodny koniec, wraz z falami ciepła pomiędzy, dają w sumie obraz października termicznie osadzonego w normie w zachodniej połowie kraju i lekko cieplejszego we wschodniej.

Prognoza odchylenia średniej temperatury miesięcznej od normy w październiku 2024ECMWF

W drugiej połowie miesiąca na razie małe są szanse na rozwój pogodnego, ciepłego wyżu nad południowo wschodnią Europą, który stworzyłby warunki dla prawdziwego babiego lata. Niech pocieszeniem będzie pięknie malujący się w prognozach klin ciepła około 14-15 października w grubej warstwie troposfery do wysokości 10 km. Oznacza, że chwilami powracać będzie południowa cyrkulacja powietrza, a starować nią będą atlantyckie niże, nie wschodnioeuropejskie wyże. Ale skoro w tym roku pogoda w Europie już od lutego odbiega od trendów, może wyż przypomni o sobie w listopadzie. Wtedy jednak niesie więcej mgieł niż rozpogodzeń. Teraz na czoło wysuwają się wielkie niże atlantyckie, sięgające głęboko w Europę i zastępujące u nas te śródziemnomorskie.

Klin ciepła na wysokości około 5 km prognozowany na 14 październikaGFS/tropicaltidbits.com

Autorka/Autor:Arleta Unton-Pyziołek

Źródło: tvnmeteo.pl

Źródło zdjęcia głównego: Ela73/Shutterstock

Pozostałe wiadomości

IMGW wciąż ostrzega przed gwałtowną pogodą. W wielu regionach obowiązują alarmy pierwszego stopnia przed silnym wiatrem, oblodzeniem oraz przymrozkami. Na wschodzie i południu Polski w ciągu nadchodzącej nocy spodziewane są opady śniegu.

Spadnie nawet 10 cm śniegu. Ostrzeżenia IMGW

Spadnie nawet 10 cm śniegu. Ostrzeżenia IMGW

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na Wielkanoc. Trwające znaczne ochłodzenie w Polsce i powrót zimowej pogody każą nam zadać pytanie o to, co czeka nas w pogodzie w trakcie zbliżających się świąt wielkanocnych. Nasza synoptyk Arleta Unton-Pyziołek sprawdza, co widać w amerykańskich i europejskich modelach meteorologicznych.

Pogoda na Wielkanoc. Co pokazują modele

Pogoda na Wielkanoc. Co pokazują modele

Źródło:
tvnmeteteo.pl

Pogoda na jutro. Noc zapowiada się mroźnie w całym kraju. Miejscami termometry pokażą nawet -6 stopni Celsjusza. Niedziela 6.04 będzie chłodna. Odczuwalnie temperatura okaże się jednak jeszcze niższa za sprawą porywistego wiatru. Lokalnie pojawią się opady śniegu i śniegu z deszczem.

Prognoza na jutro - niedziela, 6.04. Nocą mróz w całym kraju

Prognoza na jutro - niedziela, 6.04. Nocą mróz w całym kraju

Źródło:
tvnmeteo.pl

Sobota przyniosła w części kraju niebezpieczną pogodę. Wiał silny wiatr, który łamał konary drzew. Strażacy otrzymali około 900 zgłoszeń. Silne porywy wpychały wodę z Zalewu Wiślanego do rzeki Elbląg, powodując zjawisko cofki. W porcie ogłoszono pogotowie przeciwpowodziowe.

Silny wiatr w Polsce. Kilkaset interwencji, pogotowie przeciwpowodziowe

Silny wiatr w Polsce. Kilkaset interwencji, pogotowie przeciwpowodziowe

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Zima wróciła do Polski za sprawą chłodnego frontu atmosferycznego, który w nocy z piątku na sobotę wdarł się nad nasz kraj. Jak wyjaśnił na antenie TVN24 Tomasz Wasilewski, podążą za nim kolejne.

"20 stopni jest nie do powtórzenia w najbliższych tygodniach"

"20 stopni jest nie do powtórzenia w najbliższych tygodniach"

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Zima ponownie zawitała do Polski. W kilku regionach kraju występują opady śniegu. Krótkotrwała zawieja pojawiła się także w Warszawie. Na Kontakt24 otrzymaliśmy zdjęcia i filmy z zaśnieżonych miejscowości.

Zawieja w Warszawie, biało w Olsztynie. Filmy i zdjęcia

Zawieja w Warszawie, biało w Olsztynie. Filmy i zdjęcia

Aktualizacja:
Źródło:
Kontakt24

Po wielu ciepłych dniach do Polski wróciła zimno. Nocami może chwytać silny mróz. Niska temperatura może powodować u niektórych osób reakcje alergiczne. Schorzenie nazywane jest pokrzywką z zimna.

Zimno też może uczulać

Zimno też może uczulać

Źródło:
American Academy of Dermatology, alergia.org.pl

Mieszkańcy Trójmiasta zmagają się z załamaniem pogody. Zrobiło się zimno, pada, a wiatr wieje z prędkością do 80 km/h. Występują utrudnienia komunikacyjne.

Fatalna pogoda w Trójmieście. Przeprawa przy Moście Siennickim wstrzymana

Fatalna pogoda w Trójmieście. Przeprawa przy Moście Siennickim wstrzymana

Źródło:
TVN24

Trzy osoby zginęły w mieście Coria del Rio w Sewilli po tym, jak zawalił się dach magazynu. Zdaniem służb, do tragicznego zdarzenia przyczyniły się silny wiatr i i ulewny deszcz, które do Hiszpanii sprowadziła w piątek burza Nuria.

Po wichurze i ulewach runął dach, zginęły trzy osoby

Po wichurze i ulewach runął dach, zginęły trzy osoby

Źródło:
ENEX, RTVE, El Pais

W jednej z angielskich wsi w hrabstwie Hertfordshire samiec myszołowca towarzyskiego atakował ludzi. Drapieżny ptak obierał sobie za cel łysych wysokich mężczyzn. Niektórzy trafiali z zakrwawioną głową do szpitala. W czwartek problematycznego osobnika udało się złapać.

Drapieżny ptak atakował wysokich łysych mężczyzn

Drapieżny ptak atakował wysokich łysych mężczyzn

Źródło:
The Independent, BBC News

W łożyskach kotek, a także w płodach, może znajdować się mikroplastik - wynika z niewielkiego badania naukowców z Uniwersytetu w Parmie. Zdaniem ekspertów niebezpieczne cząsteczki mogą przenikać przez barierę łożyskową i kumulować się w płodach.

Zbadali bezdomne kotki. W łożyskach miały coś, czego nie powinno tam być

Zbadali bezdomne kotki. W łożyskach miały coś, czego nie powinno tam być

Źródło:
PAP

Co najmniej siedem osób zginęło w wyniku fali burz i tornad, jaka przetoczyła się nad centralnymi regionami Stanów Zjednoczonych. Lokalne władze informują o rozległych zniszczeniach i przerwach w dostawie prądu. Według prognoz zagrażające życiu warunki mogą utrzymywać się jeszcze przez kilka dni.

Nie żyje kilka osób. "Nie traćcie czujności"

Nie żyje kilka osób. "Nie traćcie czujności"

Źródło:
CNN, PAP

W ostatnim czasie w Peru padał intensywny deszcz. Do tragicznego zdarzenia doszło w prowincji Chanchamayo, gdzie trzech robotników zginęło w wyniku osuwiska.

Osunęła się ziemia, spadli ze 150 metrów. Nie żyją

Osunęła się ziemia, spadli ze 150 metrów. Nie żyją

Źródło:
Reuters, elbuho.pe, hytimes.pe, pachamamaradio.org

Minionej nocy na polskim niebie pojawiła się zorza polarna. Świetlny spektakl był widoczny między innymi na północy kraju. Na Kontakt24 otrzymaliśmy wyjątkowe zdjęcia.

"Zorza ponownie zatańczyła nad polskim morzem"

"Zorza ponownie zatańczyła nad polskim morzem"

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, Kontakt24

Susza panuje w Kampinoskim Parku Narodowym. Przepływ wody w biegnącym przez jego teren cieku osiągnął w środę rekordowo niską wartość. Jak przekazali w mediach społecznościowych przedstawiciele parku, jest to szczególnie niebezpieczne dla wrażliwych na ogień kampinoskich ekosystemów.

"Najbardziej palny park w Polsce" zmaga się z suszą

"Najbardziej palny park w Polsce" zmaga się z suszą

Źródło:
KPN, Regionalne Centrum Ekologiczne REC Polska

Kot został odnaleziony podczas telewizyjnej relacji na żywo. Zwierzak zaginął podczas tornada, które w środę przeszło nad stanem Arkansas.

"Tam jest mój kot". Zaginione zwierzę odnalazło się podczas relacji telewizyjnej

"Tam jest mój kot". Zaginione zwierzę odnalazło się podczas relacji telewizyjnej

Źródło:
fox13memphis.com, tvnmeteo.pl

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba sfotografował asteroidę 2024 YR4. Do niedawna istniało niewielkie ryzyko, że obiekt mógłby uderzyć w Ziemię w 2032 roku. Obecnie to prawdopodobieństwo oceniane jest na bliskie zeru.

Asteroida, która mogła trafić w Ziemię, na zdjęciu

Asteroida, która mogła trafić w Ziemię, na zdjęciu

Źródło:
ESA, phys.org
Naukowcy sfermentowali miso w kosmosie

Naukowcy sfermentowali miso w kosmosie

Źródło:
CNN, iScience

Polska misja IGNIS na Międzynarodową Stację Kosmiczną wystartuje najwcześniej w maju - przekazała NASA. W jej tamach na ISS poleci astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski, który przeprowadzi szereg badań zaproponowanych przez krajowe przedsiębiorstwa i ośrodki naukowe.

Polski astronauta na ISS. NASA podała datę

Polski astronauta na ISS. NASA podała datę

Źródło:
PAP, NASA

Samce muszki owocowej, które "piją" alkohol, są bardziej atrakcyjne dla samic. Jak wynika z badań, ten związek chemiczny powoduje zwiększoną produkcję hormonów płciowych. Co jeszcze ciekawsze - w mózgach muszek owocowych naukowcy zidentyfikowali mechanizm pozwalający na kontrolę konsumpcji alkoholu.

Samce muszek owocowych "piją" alkohol, by zyskać na atrakcyjności

Samce muszek owocowych "piją" alkohol, by zyskać na atrakcyjności

Źródło:
PAP, BBC

Tornada przetoczyły się w środę nad centralnymi i południowymi Stanami Zjednoczonymi. Trąby powietrzne spowodowały spore zniszczenia w stanach Missouri i Arkansas. Meteorolodzy ostrzegają, że to nie koniec zagrożeń - kolejne dni mają przynieść wyjątkowo obfite ulewy.

Ludzie pod gruzami domów, wiatr porywał auta

Ludzie pod gruzami domów, wiatr porywał auta

Źródło:
Reuters, CNN

Część Ameryki Północnej powoli kapie w głąb Ziemi. Jak wyjaśnili naukowcy z Uniwersytetu Teksańskiego, proces ten zachodzi bardzo głęboko pod powierzchnią, na granicy skorupy i płaszcza Ziemi. Modelowanie komputerowe pomogło im też w ustaleniu, co powoduje cieknięcie skał.

Geologowie zauważyli, że Stany Zjednoczone kapią w głąb Ziemi

Geologowie zauważyli, że Stany Zjednoczone kapią w głąb Ziemi

Źródło:
University of Texas - Austin

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 5,6 nawiedziło południowe wybrzeże Birmy (Mjanmy) - przekazało niemieckie centrum informacyjne GFZ. Azjatycki kraj nadal zmaga się ze skutkami ubiegłotygodniowych wstrząsów, które wystąpiły w okolicy miasta Mandalaj. Jak podała agencja AP, liczba ofiar kataklizmu przekroczyła 3 tysiące.

Kolejne trzęsienie ziemi w Birmie. Liczba ofiar stale rośnie

Kolejne trzęsienie ziemi w Birmie. Liczba ofiar stale rośnie

Źródło:
PAP, Reuters

Rząd Słowacji zatwierdził plan odstrzału 350 niedźwiedzi oraz wprowadził stan nadzwyczajny w 55 z 79 powiatów kraju. Z decyzją władz nie zgadzają się obrońcy przyrody. Według nich planowany odstrzał kilkakrotnie przekracza dopuszczalny poziom.

Stan nadzwyczajny i zgoda na odstrzał 350 niedźwiedzi

Stan nadzwyczajny i zgoda na odstrzał 350 niedźwiedzi

Źródło:
PAP, TVN24

Po raz pierwszy naukowcy wykazali, że niektóre gatunki porostów mogłyby przetrwać warunki panujące na Marsie. W badaniu, prowadzonym przez Polaków, organizmy poddano symulacji, której rezultat zaprzeczył wcześniejszym założeniom dotyczącym życia na Czerwonej Planecie.

Te niezwykłe organizmy występują w Polsce i być może poradzą sobie na Marsie

Te niezwykłe organizmy występują w Polsce i być może poradzą sobie na Marsie

Źródło:
phys.org, zpe.gov.pl

W dolinie Biebrzy panuje susza. Wystarczy iskra, żeby doszło do pożaru. Susza może mieć także katastrofalny wpływ na tamtejsze ptaki, które do lęgu potrzebują rozlewisk.

Tak sucho nad Biebrzą nie było nawet podczas historycznego pożaru

Tak sucho nad Biebrzą nie było nawet podczas historycznego pożaru

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

Ogromne fale nawiedziły we wtorek wschodnie wybrzeże Australii. Na popularnej wśród surferów plaży Bondi ocean poważnie uszkodził klub surfingowy. Trudna sytuacja panowała także na południe od Sydney, gdzie przypływ podmył promenadę.

"Królewski przypływ" uderzył w kultową plażę

"Królewski przypływ" uderzył w kultową plażę

Źródło:
Reuters, ABC News

Potężne ulewy nawiedziły w ubiegłym tygodniu australijski Queensland. Według szacunków władz, pod wodą znalazło się około 500 tysięcy kilometrów kwadratowych terenu. Ponad 100 tysięcy sztuk bydła zatonęło. Meteorolodzy nie mają dobrych wieści, bo prognozowane są kolejne opady.

Roczne opady w tydzień. Pod wodą obszar wielkości Francji

Roczne opady w tydzień. Pod wodą obszar wielkości Francji

Źródło:
AFP, PAP