Biega szybko, jest groźny dla ludzi. Znalazłeś go?

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, Nowak-Chmura M. (2013), Cuber P. (2016)
Jak usunąć kleszcza?
Jak usunąć kleszcza?TVN24
wideo 2/15
Jak usunąć kleszcza?TVN24

Trwa akcja poszukiwania kleszczy z rodzaju Hyalomma na terenie Polski. Te małe pajęczaki trafiają do centralnej Europy wraz z migrującymi ptakami. - Czy będą transmitować patogeny, które krążą w naszym środowisku, czy przyniosą nowe patogeny? Tu jest wiele otwartych pytań, wymaga to dalszych badań i obserwacji - powiedziała profesor Joanna Zajkowska.

Poza gatunkami kleszczy, które występują w Polsce przez cały rok, do naszego kraju trafiają także nieproszeni goście. Jednym z nich są kleszcze z rodzaju Hyalomma, w tym kleszcz wędrowny (Hyalomma marginatum), które do Polski trafiają wraz z migrującymi ptakami. Do tej pory pajęczaki miały problemy z aklimatyzacją nad Wisłą, ponieważ nie potrafiły przetrwać surowych mrozów, jednak coraz łagodniejsze zimy mogą przyczynić się do zwiększenia ich liczebności.

SPRAWDŹ TEŻ: Złapałeś kleszcza? Nie wpadaj w panikę. Co trzeba zrobić?

Kleszcz rodzaju Hyalomma. Jak wygląda

"Uwaga! poszukiwana długonoga bestyjka: Hyalomma. Po opiciu krwią ofiary osiąga nawet dwa centymetry długości. Biega szybko, śledzi ofiarę nawet przez kilkaset metrów. Lubi krew koni, owiec, bydła i psów. Dla ludzi groźna - przenosi wirusa krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej. Ostatnio widziana za niemiecką granicą, np. Frankfurt nad Odrą! Łapać w rękawiczkach i wysyłać fotki do nas! Bądźcie czujni!" - napisała w mediach społecznościowych prof. Anna Bajer z Zakładu Eko-Epidemiologii Chorób Pasożytniczych na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Kleszcze z rodzaju Hyalomma to duże pajęczaki z długimi, prążkowanymi odnóżami. Ich ciało może mieć kolor od rudobrązowego do prawie czarnego. Szybko się poruszają i aktywnie tropią potencjalnych żywicieli. Zasiedlają one strefę klimatu śródziemnomorskiego, głównie ciepłe i suche miejsca, takie jak pustynie, półpustynie, stepy czy sawanny. Są powszechne w Afryce, południowo-wschodniej Azji oraz południowej Europie, ale zasięg ich występowania stale się powiększa.

Larwy wraz z migrującymi ptakami dostają się do położonych dalej na północ rejonów Europy, w tym także do Polski. Ciepłe i suche wiosny i lata stwarzają odpowiednie warunki do przeżycia i rozwoju - do tej pory ginęły one z powodu niskiej temperatury i wysokiej wilgotności, jednak w ostatnich latach pojawiły się doniesienia o dorosłych osobnikach w Niemczech, Czechach, na Słowacji, a nawet w Szwecji. Historycznie przedstawiciele rodzaju Hyalomma byli znajdowani także w Polsce - literatura naukowa wymienia kilka obserwacji dorosłych osobników. Najwcześniejsze doniesienia pochodziły z roku 1935, ale były to jednostkowe przypadki powiązane z zawleczeniem przez inne gatunki.

CZYTAJ TEŻ: Mogą czyhać na każdym trawniku. Uważajcie na swoje psy i koty

Czy kleszcze z rodzaju Hyalomma będą transmitować patogeny?

- Hyalomma to kleszcze miękkie (nieposiadające scutum, czyli tarczki grzbietowej - przyp. red). Są one prawdopodobnie dowodem na zmiany klimatyczne. Kleszcze te są przenoszone przez ptaki - powiedziała profesor Joanna Zajkowska z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku. Dodała, że znajdowane są pojedyncze egzemplarze. - Czy się u nas zadomowią, to jeszcze jest pytanie, które wymaga monitoringu i obserwacji - mówiła. - Czy będą transmitować patogeny, które krążą w naszym środowisku, czy przyniosą nowe patogeny? Tu jest wiele otwartych pytań, wymaga to dalszych badań i obserwacji - pokreśliła prof. Zajkowska.

Kleszcze z rodzaju Hyalomma przenoszą w krajach afrykańskich wirus krymsko-kongijski. - Wirus ten jest też w Europie, ostatnie przypadki rejestrowano w Macedonii - mówiła prof. Zajkowska.

Jak się chronić przed kleszczami? - Po pierwsze trzeba mieć świadomość, gdzie te kleszcze występują. Odpowiednio się ubierać, aby utrudnić im dostęp do skóry, trzeba używać repelentów, i w zależności od choroby trzeba stosować profilaktykę. Jeżeli boimy się boreliozy, to szybkie usunięcie kleszcza w dużym stopniu zapobiega tej chorobie - tłumaczyła. Dodała, że jeśli boimy się kleszczowego zapalenia mózgu, to warto się zaszczepić.

Kleszcz wędrowny Hyalomma marginatum - zdj. ilustracyjneAdobe Stock
Kleszcze i borelioza. Fakty i mityLasy Państwowe

Uniwersytet Warszawski i "Narodowe kleszczobranie"

Jak wyjaśnili badacze z Uniwersytetu Warszawskiego, występowanie Hyalomma w Polsce wciąż jest bardzo słabo poznane. Dlatego właśnie powstał program "narodowe kleszczobranie", w którym badacze proszą o przekazywanie informacji na temat występowania kleszczy oraz schwytanych osobników do badań. Na podstawie zgromadzonych danych ma powstać mapa Hyalomma w Polsce.

- Zaangażowanie społeczeństwa w program '"narodowe kleszczobranie" może przyczynić się do zebrania bezcennej wiedzy o nowych zagrożeniach ze strony kleszczy oraz do rozwoju nauki. Zebrana wiedza pozwoli na zapobieganie chorobom odkleszczowym i sporządzenie mapy zagrożeń - wyjaśnili badacze.

Zebranie informacji na temat Hyalomma jest ważne, ponieważ mogą one przenosić niebezpieczne bakterie i wirusy. Są znane przede wszystkim jako wektory wirusa krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej, choroby o wysokiej śmiertelności. Hyalomma przenoszą też inne patogeny - wirus Zachodniego Nilu, wirus wenezuelskiego zapalenia mózgu koni czy wirus afrykańskiego pomoru koni. Dodatkowo kleszcze te mogą również przenosić bakterie wywołujące riketsjozy.

W warunkach naturalnych w Polsce występuje aż 19 gatunków kleszczy. Coraz częściej możemy spotkać kleszcza łąkowego (Dermacentor reticulatus), uznawanego za gatunek ciepłolubny. Najliczniejszą grupę stanowi jednak kleszcz pospolity (Ixodes ricinus), który najczęściej atakuje ludzi. Może on przenosić boreliozę i wirusa kleszczowego zapalenia mózgu, jednak większość osobników nie jest nosicielami patogenów.

W Niemczech pojawiły się kleszcze giganty. Szybko biegają i przenoszą wirusa gorączki krwotocznej
W Niemczech pojawiły się kleszcze giganty. Szybko biegają i przenoszą wirusa gorączki krwotocznejMarek Nowicki/Fakty TVN
Uwaga na kleszczeMaria Samczuk, Adam Ziemienowicz, Mateusz Krymski/PAP

Autorka/Autor:as/dd

Źródło: PAP, Nowak-Chmura M. (2013), Cuber P. (2016)

Źródło zdjęcia głównego: Adobe Stock

Pozostałe wiadomości

Gwałtowne burze z intensywnymi opadami deszczu i gradem przeszły w sobotę przez kraj. Strażacy interweniowali ponad 260 razy, najczęściej w Wielkopolsce, na Dolnym Śląsku i w Małopolsce. Na Kontakt 24 otrzymujemy od was nagrania i zdjęcia.

Drogi pod wodą, gradobicia. Gwałtowne burze w Polsce, setki interwencji

Drogi pod wodą, gradobicia. Gwałtowne burze w Polsce, setki interwencji

Źródło:
PAP, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Pogoda na jutro. W niedzielę 26.05 burze z gradem pojawią się prawie w całej Polsce. Deszcz może padać bardzo obficie. Termometry wskażą nawet 28 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - niedziela 26.05. Ryzyko burz w niemal całym kraju

Pogoda na jutro - niedziela 26.05. Ryzyko burz w niemal całym kraju

Źródło:
tvnmeteo.pl

Burze nie odpuszczają. Pogoda w ciągu kolejnych dni nadal będzie dynamiczna. Spodziewajmy się ulew, gradobić i silnego wiatru. Temperatura w drugiej połowie tygodnia trochę się obniży, ale wciąż będzie bardzo ciepło.

"Sytuacja typowa dla lata". Co nas czeka w najbliższych dniach

"Sytuacja typowa dla lata". Co nas czeka w najbliższych dniach

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend czerwcowy. Na przełomie maja i czerwca czekają nas ciepłe, ale i deszczowe dni. Sprawdź wstępną prognozę pogody przygotowaną przez synoptyka tvnmeteo.pl Artura Chrzanowskiego.

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Wstępna prognoza nie nastraja optymistycznie

Pogoda na Boże Ciało i długi weekend. Wstępna prognoza nie nastraja optymistycznie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Ponad trzysta osób i tysiąc domów zostało prawdopodobnie przysypanych przez gigantyczne osuwisko, które zeszło w piątek w Papui-Nowej Gwinei. Akcję poszukiwawczą utrudnia fakt, że masy błota i kamieni zablokowały drogi dojazdowe na miejsce katastrofy.

Trzysta osób uwięzionych pod osuwiskiem. "Żadnych domów, tylko skały i ziemia"

Trzysta osób uwięzionych pod osuwiskiem. "Żadnych domów, tylko skały i ziemia"

Źródło:
Reuters, PAP, BBC

Deszczowy las Borrowdale w północnej Anglii doczekał się statusu Narodowego Rezerwatu Przyrody. Ten typ ekosystemu charakteryzuje się bogatą, gęstą roślinnością i właściwie całorocznym okresem wegetacyjnym. Na dodatek lasy te są coraz rzadsze, przez co konieczna jest ich odpowiednia ochrona.

To jeden z ostatnich lasów deszczowych Anglii

To jeden z ostatnich lasów deszczowych Anglii

Źródło:
ENEX, gov.uk

Trwa sezon burzowy. W czasie wyładowań atmosferycznych najbezpieczniej jest przebywać wewnątrz budynku. Jednak nawet jeśli zostajemy w domu, warto pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Jak przygotować się na burzę?

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Dwie grupy cykad wieloletnich zaczynają wylęgać się w Stanach Zjednoczonych. Tegoroczne zjawisko ma wyjątkowy charakter, ponieważ po raz pierwszy od ponad 200 lat doszło do jednoczesnego dojrzenia tych lęgów. Naukowcy i mieszkańcy spodziewają się jednego - przeraźliwie głośnych owadzich koncertów.

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Biliony owadów zaczynają się wylęgać. Zrobi się przeraźliwie głośno

Źródło:
USA Today, Reuters, University of Connecticut, CNN

Tornado przeszło w środę nad środkowym Teksasem, przynosząc ze sobą porywy wiatru przekraczające 190 kilometrów na godzinę. Żywioł uderzył w miasto Temple, niszcząc ponad 500 budynków i raniąc 30 osób. W pamięci świadków najmocniej zapisał się ogłuszający ryk, jaki towarzyszył trąbie powietrznej.

Usłyszeli syreny i ogłuszający ryk. Wtedy nadciągnął wiatr

Usłyszeli syreny i ogłuszający ryk. Wtedy nadciągnął wiatr

Źródło:
Reuters, NBC DFW

Na plaży w Ustce w czwartek znaleziono martwą fokę. Zgłoszenie o zwierzęciu otrzymał Błękitny Patrol WWF. Zdjęcia dostaliśmy na Kontakt 24.

Martwa foka na plaży w Ustce

Martwa foka na plaży w Ustce

Źródło:
Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Poniedziałkowa burza w Gnieźnie spowodowała wiele strat, a także wywołała wiele emocji, zresztą bardzo uzasadnionych. Tego dnia podobnych komórek burzowych nad północno-zachodnią częścią kraju było więcej, jednak to właśnie wielkopolskie miasto najmocniej odczuło załamanie pogody. O tym, co stało się 20 maja w Gnieźnie, pisze dla nas synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Nad miastem zawisła "tykająca bomba", a to, co się stało, "wymknęło się kryteriom". Dlaczego Gniezno zatonęło w gradzie?

Nad miastem zawisła "tykająca bomba", a to, co się stało, "wymknęło się kryteriom". Dlaczego Gniezno zatonęło w gradzie?

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pakistan od pewnego czasu zmaga się z falą upałów. Są miejsca, gdzie temperatura sięga blisko 50 stopni Celsjusza. Taka pogoda w dramatyczny sposób wpływa na mieszkańców - szpitale przyjmują setki osób z objawami udaru słonecznego. Według meteorologów spiekota ma utrzymać się jeszcze co najmniej tydzień.

Blisko 50 stopni, setki osób po udarze słonecznym w szpitalach

Blisko 50 stopni, setki osób po udarze słonecznym w szpitalach

Źródło:
PAP, AP, tvnmeteo.pl

W rosyjskim Komsomolsku nad Amurem trzymany w mieszkaniu koczkodan napił się alkoholu i wydostał na ulicę. Zanim zwierzę udało się złapać, pogryzło kilka osób.

Pijany koczkodan biegał po ulicy i pogryzł pięć osób

Pijany koczkodan biegał po ulicy i pogryzł pięć osób

Źródło:
PAP, Russian Traveler, fontanka.ru

W amerykańskim stanie Iowa tornado przewróciło tira na autostradzie. Zdarzenie zarejestrowała kamera. W związku ze zniszczeniami spowodowanymi gwałtowną pogodą gubernator stanu w 15 hrabstwach ogłosił stan wyjątkowy.

Tornado przewróciło tira na autostradzie. Nagranie

Tornado przewróciło tira na autostradzie. Nagranie

Źródło:
ENEX, tvn24.pl

50-latek z Auckland w Nowej Zelandii został ukarany grzywną po tym, jak w mediach społecznościowych pojawiło się nagranie, na którym widać, jak skacze z łodzi do wody wprost na orki pływające w pobliżu. Działanie mężczyzny oceniono jako "celowe, szokujące i głupie".

Mężczyzna rzucił się z łodzi na orkę i jej młode. "Celowe, szokujące i głupie"

Mężczyzna rzucił się z łodzi na orkę i jej młode. "Celowe, szokujące i głupie"

Źródło:
ABC News, DOC

Co najmniej pięć osób zginęło, a kilkadziesiąt zostało rannych - to bilans ofiar po przejściu potężnego tornada we wtorek przez miasteczko Greenfield w amerykańskim stanie Iowa. Duża część miejscowości została zniszczona. - To trwało kilka sekund - mówią mieszkańcy, którzy przy pomocy służb usuwają skutki żywiołu. 

"To trwało kilka sekund", "mój dom jest całkiem zniszczony"

"To trwało kilka sekund", "mój dom jest całkiem zniszczony"

Źródło:
CNN, Reuters, tvnmeteo.pl

Starship, czyli najpotężniejsza rakieta świata, czeka na swój czwarty testowy lot. Ma się on odbyć za około dwa tygodnie - poinformował Elon Musk, właściciel firmy SpaceX, która skonstruowała statek kosmiczny.

Megarakieta Elona Muska poleci czwarty raz. Podano datę

Megarakieta Elona Muska poleci czwarty raz. Podano datę

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Lokalne władze apelują o spokój po poniedziałkowym trzęsieniu ziemi we Włoszech, w wyniku którego konieczna była ewakuacja mieszkańców. Chociaż zniszczenia okazały się niewielkie, aktywność sejsmiczna budzi niepokój - została bowiem odnotowana w rejonie największego superwulkanu Europy, Pól Flegrejskich.

"Czuliśmy, jak ziemia porusza się pod naszymi stopami"

"Czuliśmy, jak ziemia porusza się pod naszymi stopami"

Źródło:
PAP, The Guardian, La Reppublica

Od trzech miesięcy odwiedzający zoo w Walencji w Hiszpanii widzą poruszające zachowanie jednej z mieszkających tam szympansic. Zwierzę o imieniu Natalia straciło młode kilka dni po narodzinach i od tego czasu nie chce się z nim rozstać.

Szympansica od trzech miesięcy nie oddaje zmarłego dziecka. Poruszające obrazy w hiszpańskim zoo

Szympansica od trzech miesięcy nie oddaje zmarłego dziecka. Poruszające obrazy w hiszpańskim zoo

Źródło:
Reuters, abc.es, The Olive Press

Rośnie liczba ofiar śmiertelnych trwającej od początku maja ogromnej powodzi w stanie Rio Grande do Sul na południu Brazylii. Zginęło prawie 160 osób, niemal 90 osób jest poszukiwanych - podały władze. Utrzymujące się opady i wysoka woda doprowadziły do pojawienia się drapieżnych zwierząt na zalanych ulicach miast tego regionu.

"Jakby jeszcze było mało powodzi, to pojawiły się żakare"

"Jakby jeszcze było mało powodzi, to pojawiły się żakare"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl