Opiekun faktyczny – kto może nim zostać? Jakie ma prawa i obowiązki?

Źródło:
TVN24 Biznes
Marlena Maląg o Rodzinnym Kapitale Opiekuńczym (wypowiedź z lipca 2021)
Marlena Maląg o Rodzinnym Kapitale Opiekuńczym (wypowiedź z lipca 2021)TVN24
wideo 2/5
Marlena Maląg o Rodzinnym Kapitale OpiekuńczymTVN24

Opiekun faktyczny to osoba, która rzeczywiście opiekuje się dzieckiem, osobą starszą, osobą niepełnosprawną, ale nie jest jej opiekunem ustawowym. Definicję opiekuna faktycznego regulują przepisy ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawa o świadczeniach rodzinnych. 

Opiekun faktyczny to osoba sprawująca stałą opiekę nad dzieckiem, osobą starszą, ubezwłasnowolnioną lub niepełnosprawną w zastępstwie ich opiekunów ustawowych lub prawnych.Opiekunem faktycznym może być osoba niespokrewniona lub taka, która nie jest opiekunem ustawowym.Opiekun faktyczny dziecka to osoba, która opiekuje się nim na stałe lub podczas czasowej, dłuższej nieobecności rodziców (np. kiedy pracują z dala od miejsca zamieszkania dziecka).

Kto to jest opiekun faktyczny?

Opiekun faktyczny zgodnie z ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta to „osoba sprawująca, bez obowiązku ustawowego, stałą opiekę nad pacjentem, który ze względu na wiek, stan zdrowia albo stan psychiczny opieki takiej wymaga”. Opiekun faktyczny to termin, który ma najczęściej zastosowanie w odniesieniu do stałych opiekunów dzieci, osób niepełnosprawnych, chorych psychicznie, starszych.

Kto może być opiekunem faktycznym?

Nie każda osoba może zostać opiekunem faktycznym. Aby tak się stało, musi spełniać wszystkie wyszczególnione w ustawie warunki. Opiekunem faktycznym osoby starszej, chorej, małoletniej może zostać pełnoletnia osoba niespokrewniona, dalszy krewny, życiowy partner lub partnerka (żyjący w konkubinacie). Za opiekuna faktycznego można uznać osobę, która:

nie ma obowiązku ustawowego sprawowania opieki nad daną osobą, wynikającego z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Za opiekuna faktycznego nie można więc uznać męża lub żony, rodziców, pełnoletnich dzieci wobec rodziców, – sprawuje rzeczywistą, stałą opiekę nad pacjentem lub dzieckiem, – ma podopiecznego wymagającego opieki ze względu na swój wiek, stan zdrowia fizycznego lub psychicznego.

Ważnym kryterium w definicji opiekuna faktycznego jest fakt sprawowania stałej opieki nad drugą osobą. Opiekunem faktycznym nie jest więc osoba, która robi to od czasu do czasu, np. robiąc choremu raz na jakiś czas zakupy czy zawożąc go czasami na badania. 

Opiekun faktyczny dziecka

Opiekun faktyczny dziecka, zgodnie z Ustawą o świadczeniach rodzinnych, to pełnoletnia osoba, która rzeczywiście opiekuje się dzieckiem, bez obowiązku ustawowego i wystąpiła do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Opiekunem faktycznym dziecka nie może więc być jego rodzic, gdyż jego opieka nad niepełnoletnim wynika z obowiązku prawnego. Opiekunem faktycznym dziecka może być jednak inny krewny, np. babcia, dziadek, pełnoletnie rodzeństwo, ciocia. 

Rodzice jako przedstawiciele ustawowi dziecka mogą, jeśli mają pełną władzę rodzicielską, wskazać, kto poza nimi będzie opiekował się ich dzieckiem pod ich nieobecność związaną np. z wyjazdem zarobkowym. Oznacza to, że opiekun faktyczny dziecka nie musi zawsze stale opiekować się dzieckiem, może dziać się to w określonym czasie związanym z nieobecnością opiekuna ustawowego. W tej sytuacji rodzice wskazują, kto w ich zastępstwie może pójść z dzieckiem do lekarza na badania czy rozmawiać z nauczycielami o sprawach związanych z jego edukacją.

Opiekun faktyczny dziecka, o ile sprawuje nad nim stałą opiekę i wystąpił do sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o przysposobienie dziecka, może otrzymywać świadczenia rodzinne na dziecko.

Opiekun faktyczny a opieka medyczna

Opiekun faktyczny ma dużo mniejsze prawa niż opiekun ustawowy. Może wyrazić zgodę na przeprowadzenie badania lekarskiego, jeśli nie ma opiekuna ustawowego, a pacjent jest małoletni lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody na badanie. Opiekun faktyczny nie może jednak mieć wglądu w dokumentację medyczną swojego podopiecznego bez upoważnienia pacjenta lub jego opiekuna ustawowego.

Opiekun faktyczny a opiekun prawny

Opiekun prawny to osoba ustanowiona przez sąd opiekuńczy do sprawowania opieki nad osobą małoletnią lub ubezwłasnowolnioną, np. starszym człowiekiem, który nie jest w stanie podejmować samodzielnie decyzji (ubezwłasnowolnienie częściowe) albo osobą chorą psychicznie lub upośledzoną umysłowo (ubezwłasnowolnienie całkowite).

Opiekunem prawnym osoby starszej lub dziecka może być wyznaczona przez sąd opiekuńczy pełnoletnia osoba — w pierwszej kolejności krewny, a jeśli to nie jest możliwe — osoba wyznaczona z ośrodka pomocy społecznej lub placówki opiekuńczej, jeśli tam przebywa osoba wymagająca opieki.

Opiekun prawny dziecka zastępuje jego rodziców, czyli opiekunów ustawowych, co oznacza, że spoczywają na nim wszystkie obowiązki rodziców. Jego zadaniem jest m.in. opieka nad dzieckiem i ochrona jego interesów osobistych i majątkowych. Może również podejmować czynności prawne w imieniu dziecka, co reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy. 

Opiekun prawny ma uprawnienia takie jak opiekun ustawowy, czyli znacznie przekraczające prawa opiekuna faktycznego. Może dokonywać czynności prawnych w imieniu podopiecznego, który nie może samodzielnie troszczyć się o siebie, podejmować decyzje dotyczące leczenia itp. Opiekun prawny potrzebuje jednak zgody sądu, by podejmować decyzje dotyczące majątku osoby, którą się opiekuje.

Akty prawne: Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Ustawa o świadczeniach rodzinnych, Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Autorka/Autor:red.

Źródło: TVN24 Biznes

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock | TVN24

Pozostałe wiadomości

Chorwacja oczekuje w 2024 roku rekordowego sezonu turystycznego. Jak podał portal Dnevnik, w tym roku 70 firm umożliwia bezpośrednie dotarcie nad Adriatyk z ponad 500 kierunków. W ten sposób nawiązano do zainaugurowanego bezpośredniego połączenia lotniczego na linii Warszawa - Split.

"Ulubiony wakacyjny kierunek Polaków" liczy na rekord. Nowe połączenia

"Ulubiony wakacyjny kierunek Polaków" liczy na rekord. Nowe połączenia

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Orange Polska kontynuuje wyłączanie starszej technologii 3G w naszym kraju. Proces wkrótce ma objąć kolejne regiony. Operator opublikował harmonogram wyłączeń do końca 2024 roku.

Orange zapowiada kolejne zmiany. Opublikowano mapę

Orange zapowiada kolejne zmiany. Opublikowano mapę

Źródło:
tvn24.pl

Lotnisko Kraków-Balice jako pierwszy port lotniczy w Polsce uruchomiło procedurę na zakup dziesięciu nowoczesnych systemów kontroli bezpieczeństwa bagaży kabinowych. Takie informacje przekazały władze małopolskiego portu w mediach społecznościowych. Pojawienie się urządzeń będzie oznaczało duże ułatwienia dla podróżnych.

To może być pierwsze takie lotnisko w Polsce. Duże ułatwienia dla pasażerów na horyzoncie

To może być pierwsze takie lotnisko w Polsce. Duże ułatwienia dla pasażerów na horyzoncie

Źródło:
tvn24.pl

Tesla, której prezesem jest miliarder Elon Musk, wezwie do serwisu właścicieli blisko 4 tysięcy samochodów w USA. Chodzi o posiadaczy futurystycznego modelu Cybertruck. Problemem okazało się mocowanie gumowej podkładki na pedale gazu.

Tesla wezwie do serwisu posiadaczy futurystycznego modelu

Tesla wezwie do serwisu posiadaczy futurystycznego modelu

Źródło:
tvn24.pl

Amerykańska Izba Reprezentantów przegłosowała przepisy, które mogą doprowadzić do zakazu w USA popularnej chińskiej aplikacji TokTok i wycofania jej ze sklepów z aplikacjami. Teraz ustawą zajmie się Senat. TikTok to aplikacja do udostępniania krótkich filmów wideo. "To niefortunne" - tak o głosowaniu w cieniu przyznania pomocy dla Ukrainy, piszą przedstawiciele TikToka na platformie X.

TikTok może zostać zakazany. Nowe przepisy coraz bliżej

TikTok może zostać zakazany. Nowe przepisy coraz bliżej

Źródło:
CNN, tvn24.pl

Obecnie w rządzie trwają prace nad wprowadzeniem bonu senioralnego, czyli nowej formy wsparcia kierowanej do osób starszych oraz ich rodzin. Warto jednak pamiętać, że emeryci i renciści mogą też wnioskować o kilka innych zasiłków oraz dodatków, które pozwolą podreperować domowy budżet. Jakie formy pomocy przysługują seniorom w 2024 roku?

Bon senioralny i nie tylko. Na jakie formy wsparcia mogą liczyć osoby starsze?

Bon senioralny i nie tylko. Na jakie formy wsparcia mogą liczyć osoby starsze?

Źródło:
ZUS, MRPiPS

Zapowiedź wprowadzenia zakazu sprzedaży alkoholu na stacjach paliw wywołała burzę. Eksperci są podzieleni, a politycy przepychają się w social mediach. Dla części to nadmierny wpływ państwa na rynek, dla drugich walka o zdrowie Polaków. Pomiędzy nimi są stacje benzynowe, dla których zakaz może spowodować spadek blisko 50 procent dochodów.

Zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliw. Eksperci podzieleni

Zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliw. Eksperci podzieleni

Źródło:
tvn24.pl

Wakacje już niedługo, a to oznacza, że wiele osób planuje letni wypoczynek. Miliony Polaków wybierają zorganizowane wycieczki z biurami podróży. Warto przed wybraniem touroperatora sprawdzić, czy jest to rzetelny partner, z którym spokojnie możemy się wybrać na wymarzony urlop. Z pomocą przychodzi strona internetowa Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego. 

Planujesz wyjazd z biurem podróży? Te rzeczy warto sprawdzić

Planujesz wyjazd z biurem podróży? Te rzeczy warto sprawdzić

Źródło:
tvn24.pl, UFG

Na stacjach paliw w Polsce w ostatnich dniach obserwowaliśmy niewielkie zmiany cen. Eksperci zwrócili jednak uwagę, że rośnie liczba punktów, na których benzyna bezołowiowa 95 jest droższa od oleju napędowego. Są też prognozy dotyczące kosztów tankowania w najbliższym tygodniu.

"Mijanka" w cenach paliw. Eksperci o rosnącej liczbie stacji

"Mijanka" w cenach paliw. Eksperci o rosnącej liczbie stacji

Źródło:
tvn24.pl

Wielka Brytania odrzuciła wstępną propozycję Komisji Europejskiej w sprawie nowej umowy ułatwiającej mobilność młodzieży po brexicie. Bruksela chciała, aby osoby w wieku 18-30 lat mogły podejmować studia i pracę na Wyspach Brytyjskich na określony czas bez konieczności ubiegania się o wizę. Zarówno rząd w Londynie, jak i opozycja oświadczyły, że nie mają w planie przywracać swobody przepływu osób z UE. Zamiast tego Wielka Brytania woli zawierać umowy z wybranymi krajami.

Swobodny przepływ młodzieży. Wielka Brytania odpowiada na propozycję Brukseli

Swobodny przepływ młodzieży. Wielka Brytania odpowiada na propozycję Brukseli

Źródło:
PAP

W sobotę w Lotto nie padła główna wygrana. W najbliższym losowaniu będzie można wygrać 8 milionów złotych. Oto wyniki Lotto oraz Lotto Plus z dnia 20 kwietnia 2024 roku.

Wyniki Lotto z 20 kwietnia 2024. Jakie liczby padły podczas ostatniego losowania?

Wyniki Lotto z 20 kwietnia 2024. Jakie liczby padły podczas ostatniego losowania?

Źródło:
tvn24.pl

Tankowiec, który zaopatruje w paliwo statki tak zwanej rosyjskiej floty cieni, powiązany jest z rosyjskim oligarchą i łotewskim magnatem naftowym - poinformowała w sobotę szwedzka telewizja SVT. Statek jest zakotwiczony na Morzu Bałtyckim na wschód od Gotlandii.

Bunkrowanie "floty cieni" na Bałtyku. Media o rosyjskich powiązaniach tankowca

Bunkrowanie "floty cieni" na Bałtyku. Media o rosyjskich powiązaniach tankowca

Źródło:
PAP

Russian Copper Company (RCC) i chińskie firmy unikały podatków i omijały zachodnie sankcje poprzez handel walcówką miedzianą pod przykrywką złomu - poinformowały agencję Reutera trzy źródła zaznajomione ze sprawą.

Kwitnie handel "złomem". Rosyjskie i chińskie firmy znalazły sposób

Kwitnie handel "złomem". Rosyjskie i chińskie firmy znalazły sposób

Źródło:
Reuters

Blisko 15 tysięcy osób skorzystało do tej pory z możliwości szybkiego wyrobienia paszportu tymczasowego na Lotnisku Chopina w Warszawie. W sobotę mija rok od uruchomienia usługi w stołecznym porcie - poinformowało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Resort podał najczęstsze kierunki odlotów z paszportem tymczasowym.

Szybkie paszporty. Skorzystało kilkanaście tysięcy podróżnych

Szybkie paszporty. Skorzystało kilkanaście tysięcy podróżnych

Źródło:
tvn24.pl

Wenecja wprowadza specjalny system rezerwacji wizyt w mieście, a także opłatę w wysokości pięciu euro za wstęp do historycznego centrum. Ma ona obowiązywać jednak tylko w wybranych dniach od 25 kwietnia do 14 lipca. Zostaną nią objęci także tylko ci turyści, którzy nie zatrzymają się w mieście na nocleg. To pierwszy test takiego rozwiązania na świecie.

Rezerwacje i opłaty za wstęp do miasta. "Nikt wcześniej nie wprowadził takiego eksperymentu"

Rezerwacje i opłaty za wstęp do miasta. "Nikt wcześniej nie wprowadził takiego eksperymentu"

Źródło:
PAP

Polska podpisała umowę z Bankiem Światowym na sfinansowanie programu Czyste Powietrze. Budżet programu ma zostać zasilony kwotą 250 milionów euro, co stanowi równowartość blisko 1,1 miliarda złotych.

Czyste Powietrze. Nowe źródło finansowania programu

Czyste Powietrze. Nowe źródło finansowania programu

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Polskie Linie Lotnicze LOT na przełomie kwietnia i maja mają otrzymać pierwszy z 11 zamówionych samolotów typu Boeing 737 MAX 8. Dwie kolejne maszyny mają trafić do spółki w okresie wakacyjnym. Takie informacje przekazał prezes PLL LOT Michał Fijoł.

LOT na zakupach. Wkrótce mają się pojawić pierwsze maszyny

LOT na zakupach. Wkrótce mają się pojawić pierwsze maszyny

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Minister Sławomir Nitras chce, aby Polski Związek Badmintona oraz związana z nim Fundacja Narodowy Badminton zwróciły ponad 1,4 miliona złotych z publicznych środków. We wpisie na X Nitras napisał, że "środki z budżetu ministerstwa sportu służą upowszechnianiu i wspieranie sportu. Nie mogą być wykorzystywane w kampanii wyborczej polityków PiS".

Minister sportu nakazał zwrot 1,4 miliona złotych. Za pikniki z badmintonem

Minister sportu nakazał zwrot 1,4 miliona złotych. Za pikniki z badmintonem

Źródło:
Ministerstwo Sportu i Turystyki, Wirtualna Polska

Na rządowym programie Mieszkanie na start zyskają banki, deweloperzy, ale też ci, którzy już mają mieszkanie, bo wzrośnie wartość ich majątku. Gorzej z tymi, do których program jest skierowany - uważa dr Adam Czerniak, ekonomista ze Szkoły Głównej Handlowej. - Będą mogli pozwolić sobie na większy kredyt, ale raczej nie na większe mieszkanie - wyjaśnia.

Nowy program rządu. Zyskają "obrotni", dla części pociąg odjeżdża

Nowy program rządu. Zyskają "obrotni", dla części pociąg odjeżdża

Źródło:
tvn24.pl

PKO BP, Pekao, Santander Bank Polska, ING Bank Śląski, mBank, BNP Paribas, Citibank Handlowy, Bank Pocztowy, Bank BPS, Nest Bank i Toyota Bank - klienci tych instytucji finansowych będą musieli liczyć się z utrudnieniami w najbliższym czasie. Chodzi o zaplanowane prace serwisowe.

Utrudnienia dla klientów czołowych banków

Utrudnienia dla klientów czołowych banków

Źródło:
tvn24.pl

Węgierski rząd nie wyklucza interwencji dotyczącej cen paliw - stwierdził minister gospodarki Marton Nagy na konferencji prasowej. Kwestia ewentualnego wprowadzenia rozwiązań w tej sprawie ma być omawiana na środowym posiedzeniu gabinetu.

Ceny paliw w górę. Rząd nie wyklucza interwencji

Ceny paliw w górę. Rząd nie wyklucza interwencji

Źródło:
Reuters, tvn24.pl

W piątek spółka PKP Intercity poinformowała o odwołaniu dotychczasowego, a następnie powołaniu nowego zarządu. Na stanowisko prezesa powrócił Janusz Malinowski, a funkcję wiceprezes objęła Dagmara Zawadzka.

Kolejowa spółka z nowym szefem. Wraca do zarządu po latach

Kolejowa spółka z nowym szefem. Wraca do zarządu po latach

Źródło:
PAP, tvn24.pl

Młoda mama dostanie pieniądze i może je zamienić na dziadkowe, ciociowe, koleżankowe, sąsiadkowe czy opiekunkowe - stwierdził Donald Tusk w nagraniu zamieszczonym w mediach społecznościowych. Chodzi o tak zwane babciowe, którego projekt w ubiegłym tygodniu przyjęła Rada Ministrów.

Czy dziadkowie nie zasługują na "babciowe"? Tusk odpowiada

Czy dziadkowie nie zasługują na "babciowe"? Tusk odpowiada

Źródło:
PAP

Inne europejskie kraje już takie ograniczenia wprowadziły. Teraz także polska ministra zdrowia Izabela Leszczyna jest za zakazem sprzedaży alkoholu na stacjach benzynowych - będzie do tego namawiać rząd. Pomysł popierają też eksperci zajmujący się uzależnieniami. Materiał programu "Polska i Świat".

"Ja jeden płaciłem za paliwo, trzy osoby kupowały gorzałę". Nowy zakaz pod lupą rządu

"Ja jeden płaciłem za paliwo, trzy osoby kupowały gorzałę". Nowy zakaz pod lupą rządu

Źródło:
TVN24

Aktywny rodzic, czyli nowa forma wsparcia dla rodziców, ma wystartować już w październiku. W związku z tym Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej odpowiedziało na najważniejsze pytania dotyczące tak zwanego babciowego. Między innymi, czy konieczne jest spełnienie kryteriów dochodowych, co z rolnikami i osobami prowadzącymi własną firmę, a także czy świadczenie jest wstrzymywane, gdy rodzic bierze L4 na opiekę nad chorym dzieckiem?

Dziesięć pytań o "babciowe". Ministerstwo odpowiada

Dziesięć pytań o "babciowe". Ministerstwo odpowiada

Źródło:
tvn24.pl