Sądny miesiąc dla frankowiczów i banków. Stawką są miliardy złotych

Źródło:
TVN24 Biznes
Mateusz Morawiecki o frankowiczach
Mateusz Morawiecki o frankowiczachTVN24
wideo 2/7
Mateusz Morawiecki o frankowiczachTVN24

Kwiecień może się okazać przełomowym miesiącem dla frankowiczów i banków. Najpierw sześcioma pytaniami dotyczącymi kredytów walutowych, zadanymi przez pierwszą prezes Sądu Najwyższego, ma się zająć Izba Cywilna SN. Dwa dni później temat frankowy wróci w rozstrzygnięciu Sądu Najwyższego w składzie siedmioosobowym. Na koniec kwietnia zaplanowane jest ponadto ogłoszenie kolejnego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 

Frankowicze ze Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu butelki szampana otwierali już jesienią 2019 roku, po głośnym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Tamto orzeczenie – oceniane jako korzystne dla kredytobiorców - spowodowało wzrost liczby pozwów składanych do sądów przez frankowiczów, nie wyjaśniło jednak wszystkich wątpliwości.

- Zdarzają się wyroki negatywne dla kredytobiorców, a wśród wyroków korzystnych jedne sądy opowiadają się za tak zwanym odfrankowieniem umów (kredyty w złotych, ale przy pozostawieniu oprocentowania opartego o LIBOR – red.), a inne, obecnie w większości, stwierdzają ich nieważność – mówi, reprezentujący frankowiczów, radca prawny Radosław Górski. Jak dodaje, rozbieżności dotyczą również sposobu rozliczenia nieważnej umowy, czy też kwestii przedawnienia roszczenia banku o zwrot wypłaconego kredytobiorcy kapitału.

- Uchwała Sądu Najwyższego jest potrzebna przede wszystkim po to, aby te rozbieżności wyeliminować i aby wskazać wszystkim sądom w Polsce kierunek, w którym powinny one orzekać – wyjaśnia.

CHF/PLN

Sześć pytań

Pierwsza prezes Sądu Najwyższego w skierowanym do Izby Cywilnej wniosku zapytała, czy w razie uznania, że w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego znajduje się niedozwolone postanowienie umowne i nie wiąże konsumenta, możliwe jest przyjęcie innego sposobu określenia kursu waluty obcej wynikającego z przepisów prawa lub zwyczajów.

W razie przeczącej odpowiedzi na to pytanie Izba Cywilna będzie musiała zająć się kwestią, czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej umowa może wiązać strony w pozostałym zakresie. Osobno rozpatrywana będzie kwestia kredytu indeksowanego, a osobno kredytu denominowanego.

Kolejne trzy pytania odnoszą się do sytuacji, w której stwierdzona zostałaby nieważność lub bezskuteczność umowy. Pierwsze z nich dotyczy tego, czy w przypadku konieczności zwrotu świadczeń należy stosować tzw. teorię salda, według której obowiązek zwrotu obciąża tylko tę stronę, która uzyskała większą korzyść, czy też teorię dwóch kondykcji, zgodnie z którą zwroty dokonywane są niezależnie przez dwie strony.

I prezes SN zapytała również, czy termin przedawnienia się roszczeń banku, który udzielił kredytu, biegnie od momentu, w którym ten dokonał wypłaty. Ostatnia kwestia dotyczy tego, czy w przypadku zwrotu nienależnych świadczeń jedna ze stron może domagać się tzw. wynagrodzenia za korzystanie ze środków pieniężnych, z których druga strona korzystała w czasie, kiedy umowa nie była jeszcze kwestionowana.

Posiedzenie Izby Cywilnej SN w sprawie tych sześciu pytań ma się odbyć 13 kwietnia, choć nie jest wykluczone przesunięcie tego terminu.

Co z dodatkowym wynagrodzeniem?

- Jeżeli z uchwały wynikać będzie jednoznacznie, że z powodu wadliwości klauzul przeliczeniowych umowy kredytów indeksowanych/denominowanych powinny zostać uznane za nieważne, to uchwała Sądu Najwyższego będzie mogła być traktowana jako szczególnie istotna, ponieważ rozstrzygając ten spór równocześnie bardzo znacząco ułatwi kredytobiorcom procesy sądowe – mówi Radosław Górski.

Jak dodaje, jeśli SN opowie się za "odfrankowieniem" umów, to takie – nadal korzystne dla kredytobiorców - rozstrzygnięcie oznaczać będzie dłuższe i bardziej skomplikowane procesy sądowe.

- Bardzo ważna dla wielu frankowiczów jest też odpowiedź na pytanie o to, czy w związku z nieważnością umowy kredytu stronom przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału – dodaje.

W sprawie państwa Dziubaków, w której TSUE odpowiadał w 2019 roku na pytania prejudycjalne, Raiffeisen Bank – po stwierdzeniu przez sąd nieważności umowy kredytowej – zdecydował się wystąpić o zwrotu zwaloryzowanego o inflację pożyczonego kapitału przy uwzględnieniu dodatkowo poniesionych przez bank kosztów obsługiwania kredytów. Kredyt opiewał na 400 tysięcy złotych, według serwisu prawo.pl bank domaga się dwa razy tyle.

"Oba roszczenia są bezzasadne"

- W przypadku pierwszego pytania, jeśli Sąd Najwyższy będzie się kierował innym ważnym orzeczeniem TSUE w sprawie Kasler C-26/13, to nie powinien mieć wątpliwości, że żadne uzupełnienie umowy kursem na podstawie przepisów dyspozytywnych nie będzie korzystniejsze niż stwierdzenie nieważności umowy, a zatem Sąd Najwyższy powinien odrzucić taką możliwość – uważa mecenas Barbara Garlacz. Jak dodaje, w przypadku czwartego pytania kwestia teorii salda/dwóch kondykcji została już wyjaśniona w lutowej uchwale SN. Wówczas – 16 lutego – sędziowie opowiedzieli się za teorią dwóch kondykcji.

- Co do wynagrodzenia, to zdanie wiążące w tym zakresie będzie miał nie Sąd Najwyższy, ale TSUE, gdy odpowie na pytania Sądu Okręgowego w Gdańsku w sprawie C-19/20, w której reprezentujemy kredytobiorców – mówi Barbara Garlacz. W tym przypadku decyzja ma zostać ogłoszona 29 kwietnia.

Na potrzebę rozstrzygnięcia kwestii roszczeń dotyczących ewentualnej wypłaty wynagrodzenia za korzystanie z kapitału zwraca uwagę także Arkadiusz Szcześniak, prezesa Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu. 

- Klienci, którzy płacą raty bez podstawy prawnej (efekt stwierdzenia przez sąd nieważności umowy), zaczynają wysuwać roszczenia o zapłatę za bezprawnie pobrane raty, zajętą hipotekę, a czasem i działania windykacyjne. Banki za to próbują wzywać do zapłaty za korzystanie z pierwotnie wypłaconego kapitału. W naszej ocenie oba roszczenia są bezzasadne. Co ciekawe na to samo pytanie (z inicjatywy Rzecznika Finansowego - red.) ma odpowiedzieć Sąd Najwyższy 15 kwietnia w formie uchwały w składzie 7-osobowym – mówi.

Zdaniem Szcześniaka rozstrzygnięcie, które 13 kwietnia ma zapaść przed SN, nic nie zmieni dla osób, które nie podjęły żadnych kroków na drodze sądowej. - Jeden z banków realnie rozważa zawarcie ugód z klientami. Pozostałe czekają na to, czy klient złoży pozew – mówi.

Banki chcą utrzymania umów

Same banki przekonują, że z punktu widzenia całej gospodarki, stabilności obrotu gospodarczego, a nie tylko z punktu widzenia instytucji finansowych, najbardziej optymalny kierunek wykładni przepisów prawa to taki, który pozwoli na utrzymanie w mocy umów kredytowych.

Dr Tadeusz Białek, wiceprezes Związku Banków Polskich, wyjaśnia, że takim rozwiązaniem byłaby możliwość zastosowania kursu średniego Narodowego Banku Polskiego w miejsce kursu tabelowego banku uznanego za abuzywny. Inną możliwością byłoby uznanie kredytu za złotowy, ale w oparciu o stawkę WIBOR, a nie stawkę LIBOR.

- Tylko takie rozwiązanie, które nie uprzywilejowuje kredytobiorców walutowych względem złotowych, ma charakter proporcjonalny i sprawiedliwy - przekonuje.

O tym, że frankowicze w efekcie decyzji sądów mogą zostać potraktowani lepiej niż osoby, które w podobnym czasie zaciągnęły kredyty w złotych, pisał kilka dni temu w opublikowanym w "Rzeczpospolitej" komentarzu były wicepremier, minister finansów oraz były szef Narodowego Banku Polskiego prof. Leszek Balcerowicz. Jego zdaniem niezgodne z poczuciem sprawiedliwości byłoby też generalne zwolnienie frankowiczów od odpowiedzialności za podjęte ryzyko kursowe.

- Niestety to jest kolejna wypowiedź specjalisty od ekonomii na temat prawa. Mam wrażenie, iż zachęca ona do zaprzestania egzekucji prawa wobec tylko jednej kategorii przedsiębiorców, czyli banków – mówi Arkadiusz Szcześniak.

- To mocny i potrzebny głos zwłaszcza w czasie silnej presji środowisk kredytobiorców w kierunku jednak unieważniania umów kredytów walutowych – odpowiada Tadeusz Białek z ZBP.

Jego zdaniem część spośród możliwych scenariuszy, w tym unieważnienie kredytu z jednoczesnym przedawnieniem roszczeń banków, unieważnienie kredytu bez możliwości dochodzenia przez banki zwrotu świadczenia, polegającego na umożliwieniu kredytobiorcy korzystania z wypłaconego mu kapitału, czy przewalutowanie kredytu po kursie z dnia udzielenia i utrzymanie oprocentowania według stawki CHF LIBOR, dają kredytobiorcom korzyści przewyższające rzeczywisty wpływ zmiany kursu walutowego na zaciągnięty przez nich kredyt i są niesprawiedliwe w stosunku do innych kredytobiorców.

Tomasz Białek, pytany o kwestię proponowania przez banki ugód kredytobiorcom, odpowiada: - Każdy z banków uczestniczących w procesie indywidualnie podejmuje decyzje. (...) Ewentualna odpowiedź Izby Cywilnej SN może mieć wpływ na realizację procesu oferowania ewentualnie wypracowanych rozwiązań ugodowych, być może będzie wymagać dostosowania. 

KNF liczy straty

Pod koniec 2020 roku przewodniczący KNF Jacek Jastrzębski zaproponował bankom, by przedstawiły klientom atrakcyjne dla nich warunki ugód, które byłyby realną alternatywą do ścieżki sądowej. Według sugestii szefa KNF klienci banków mogliby się rozliczać z bankami tak, jak gdyby ich kredyty od początku były kredytami złotowymi, oprocentowanymi według odpowiedniej stopy WIBOR powiększonej o marżę.

W odpowiedzi na propozycję przewodniczącego KNF powstał międzybankowy zespół z udziałem UKNF i większości banków, które posiadają w portfelu walutowe kredyty mieszkaniowe, i przy zaangażowaniu Związku Banków Polskich.

Zgodnie z szacunkami Departamentu Analiz i Strategii Komisji Nadzoru Finansowego utrzymanie umowy w wariancie PLN+LIBOR to koszt dla sektora finansowego na poziomie 78,5 mld zł; utrzymanie umowy w wariancie PLN+WIBOR (propozycja KNF) - 34,5 mld zł; unieważnienie umowy - 234 mld zł; unieważnienie umowy (przy zwrocie kapitału) - 101,5 mld zł; unieważnienie umowy (przy zwrocie: kapitału oraz kosztu kapitału) - 70,5 mld zł.

BANKI SZACUJĄ KOSZT UGÓD Z FARNKOWICZAMI - CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Wstępne szacunki kosztów dla bankówUKNF

Według danych Biura Informacji Kredytowej udostępnionych "Rzeczpospolitej" na koniec 2020 r. Polacy mieli do spłaty niecałe 428 tys. mieszkaniowych kredytów we frankach szwajcarskich.

Kredyty te ma około 745 tys. Polaków (to głównie małżeństwa), a ich wartość sięgnęła 101,8 mld zł.

Autorka/Autor:Daniel Pawluczuk

Źródło: TVN24 Biznes

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock

Pozostałe wiadomości

Wiceprezydent USA J.D. Vance zabrał głos w sprawie czwartkowych spadków na Wall Street. Przekonywał, że jeden słaby dzień na giełdzie zostanie w przyszłości zamieniony na "kwitnącą giełdę przez długi czas", a cła przyczynią się do długotrwałego wzrostu gospodarczego.

Trump zatrząsł giełdami. Wiceprezydent zabrał głos

Trump zatrząsł giełdami. Wiceprezydent zabrał głos

Źródło:
PAP

Rada Polityki Pieniężnej może obniżyć stopy procentowe już w maju - twierdzą niektórzy członkowie RPP i ekonomiści z dużych banków. Po czwartkowej konferencji prezesa Narodowego Banku Polskiego Adama Glapińskiego pytanie nie jest, czy stopy zostaną obniżone, ale kiedy.

Zwrot w sprawie stóp procentowych. Jest jedno pytanie

Zwrot w sprawie stóp procentowych. Jest jedno pytanie

Źródło:
PAP, tvn24.pl

"To wspaniały czas, by się bogacić bardziej niż kiedykolwiek wcześniej" - napisał w piątek prezydent USA Donald Trump we wpisie skierowanym do potencjalnych inwestorów. Prezydent zachęcał w ten sposób do inwestycji w USA po ogłoszeniu wysokich ceł na towary z całego świata.

Trump: moja polityka nigdy się nie zmieni

Trump: moja polityka nigdy się nie zmieni

Źródło:
PAP

Chiny nałożą cła odwetowe w wysokości 34 procent na cały import ze Stanów Zjednoczonych - informuje CNN. Nowe taryfy mają obowiązywać od 10 kwietnia.

Chiny odpowiadają USA. "Praktyka jednostronnego zastraszania"

Chiny odpowiadają USA. "Praktyka jednostronnego zastraszania"

Źródło:
CNN

Stellantis, koncern motoryzacyjny, który jest właścicielem takich marek jak Chrysler, Jeep i Dodge, zareagował na cła Donalda Trumpa. Ogłosił, że tymczasowo zwolni 900 pracowników w zakładach w USA oraz wstrzyma na dwa tygodnie prace w fabrykach w Kanadzie i Meksyku.

Gigant motoryzacyjny reaguje na decyzję Trumpa

Gigant motoryzacyjny reaguje na decyzję Trumpa

Źródło:
PAP

Posłowie opowiedzieli się za przyjęciem projektu ustawy, który obniża składkę zdrowotną. Projekt zakłada wprowadzenie dwuelementowej podstawy wymiaru składki. Teraz ustawa trafi do Senatu.

Zmiany w składce zdrowotnej. Jest decyzja posłów

Zmiany w składce zdrowotnej. Jest decyzja posłów

Źródło:
tvn24.pl

- Zmiany w składce zdrowotnej przyjęte w piątek przez Sejm mogą być korzystne pod względem finansowym dla przedsiębiorców, nadal jednak są dalekie od korzystnych regulacji obowiązujących przed rokiem 2022. Co więcej, ich stopień komplikacji nie tylko się utrzyma, lecz wręcz wzrośnie - komentuje Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy w inFakcie. Przedstawiamy wyliczenia skutków zmian dla podmiotów rozliczających się na skali podatkowej, podatku liniowym i ryczałcie.

"Ci przedsiębiorcy skorzystają najbardziej". Wyliczenia

"Ci przedsiębiorcy skorzystają najbardziej". Wyliczenia

Źródło:
tvn24.pl

PKO BP, Pekao, mBank, ING Bank Śląski, Santander Consumer Bank i Toyota Bank - w tych instytucjach finansowych zaplanowano prace serwisowe na najbliższe dni. W związku z tym dostęp do części usług może być utrudniony.

Utrudnienia dla klientów banków

Utrudnienia dla klientów banków

Źródło:
tvn24.pl

Sprzedawca działki, który korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika do przygotowania transakcji, jest uznawany przez fiskusa za podatnika VAT. Takie podejście jest zgodne z prawem unijnym - pisze "Rzeczpospolita".

Ważny wyrok w sprawie działek. "Skarbówka zaostrzyła stanowisko"

Ważny wyrok w sprawie działek. "Skarbówka zaostrzyła stanowisko"

Źródło:
PAP

YouTube wprowadza zmiany w cenniku. Użytkownicy YouTube Premium będą musieli zapłacić więcej nawet o niemal 30 procent niż dotychczas. Pierwsze maile w tej sprawie dotarły już do internautów.

Podwyżki w popularnym serwisie. "Nie jest to łatwa decyzja"

Podwyżki w popularnym serwisie. "Nie jest to łatwa decyzja"

Źródło:
tvn24.pl

Rząd brytyjski zgodził się na rozbudowę lotniska Londyn-Luton, piątego pod względem liczby obsługiwanych pasażerów w Wielkiej Brytanii - informuje stacja BBC. Plan zakłada budowę nowego terminalu, nowych dróg kołowania dla samolotów oraz zwiększenie przepustowości istniejącego terminalu, który obecnie obsługuje 18 milionów pasażerów rocznie.

Szykuje się potężna rozbudowa. Lotnisko obsługuje połączenia z Polski

Szykuje się potężna rozbudowa. Lotnisko obsługuje połączenia z Polski

Źródło:
PAP

Projekt ustawy, który nakłada na deweloperów obowiązek ujawniania cen mieszkań, został skierowany do sejmowej komisji iInfrastruktury. Według nowych przepisów deweloperzy będą zobowiązani do prowadzenia strony internetowej, na której będą dostępne informacje o cenach oferowanych nieruchomości.

Nowy obowiązek dla deweloperów. "Zmniejsza asymetrię informacyjną"

Nowy obowiązek dla deweloperów. "Zmniejsza asymetrię informacyjną"

Źródło:
PAP

Według wstępnej oceny nowe amerykańskie cła mogą zmniejszyć polski PKB o 0,4 procent, czyli w ostrożnym uproszczeniu straty przekroczą 10 miliardów złotych - napisał w mediach społecznościowych premier Donald Tusk.

Tusk: to cios dotkliwy i przykry

Tusk: to cios dotkliwy i przykry

Źródło:
tvn24.pl, PAP

- Większość członków Rady Polityki Pieniężnej zmieniła swoje nastawienie w polityce pieniężnej - przekazał w trakcie konferencji prasowej prezes Narodowego Banku Polskiego Adam Glapiński.

Glapiński o stopach procentowych: zmieniło się nastawienie RPP

Glapiński o stopach procentowych: zmieniło się nastawienie RPP

Źródło:
tvn24.pl

W 900 duńskich sklepach spożywczych pojawią się oznaczenia na produktach z USA, które zdrożały z powodu wojny handlowej zapoczątkowanej przez prezydenta Donalda Trumpa - zapowiedział koncern Coop Danmark.

Handlowy potentat reaguje. "Będziemy etykietować amerykańskie towary"

Handlowy potentat reaguje. "Będziemy etykietować amerykańskie towary"

Źródło:
PAP

- Chociaż w Polsce nie produkuje się samochodów przeznaczonych na rynek amerykański, wartość komponentów wytwarzanych w Polsce i montowanych w tych pojazdach szacuje się na około 350 milionów euro rocznie - poinformował prezes Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego (PZPM) Jakub Faryś. Zwrócił uwagę, że Polska może pośrednio odczuć skutki ceł. Premier Donald Tusk zapowiedział w mediach społecznościowych spotkanie z przedstawicielami branży.

Ciemne chmury nad branżą. Jest zapowiedź Tuska

Ciemne chmury nad branżą. Jest zapowiedź Tuska

Aktualizacja:
Źródło:
PAP

Ogłoszone przez Trumpa cła są "bombą" wymierzoną w światowy system handlowy, która może doprowadzić do recesji w USA i światowego spowolnienia - powiedział Gary Hufbauer, były urzędnik Departamentu Skarbu i ekspert Peterson Institute for International Economics. Dodał, że w jego ocenie podejście prezydenta USA nie ma sensu.

"Trzęsienie ziemi" w handlu. "To jest po prostu bomba"

"Trzęsienie ziemi" w handlu. "To jest po prostu bomba"

Źródło:
PAP

Donald Trump ogłosił w środę nowe taryfy na produkty importowane do USA. Nazwał to "dniem wyzwolenia" i stwierdził, że jego działania przywrócą równowagę między Stanami a innymi krajami. Jednak, jak zauważa CBS News, zmęczeni inflacją Amerykanie będą niedługo musieli sięgnąć jeszcze głębiej do portfeli. Wiele produktów bowiem zdrożeje.

Te produkty podrożeją przez cła

Te produkty podrożeją przez cła

Źródło:
CBS News

Ponad 68 tysięcy osób weźmie udział w konkursie o 569 miejsc pracy w Agencji Celnej we Włoszech. W 11 lokalizacjach w całym kraju odbyły się już wstępne egzaminy. Rekordowa liczba kandydatów ubiega się o stanowiska asystentów do spraw pobierania opłat.

Zgłosiło się 68 tysięcy kandydatów. "Nie ma precedensu"

Zgłosiło się 68 tysięcy kandydatów. "Nie ma precedensu"

Źródło:
PAP

Prezydent USA Donald Trump podpisał rozporządzenie wprowadzające cła na towary importowane do USA ze 180 państw. Stawki są zróżnicowane i zaczynają się od 10 procent. Oto wszystko, co musisz wiedzieć.

Cła Donalda Trumpa. Wszystko, co musisz wiedzieć

Cła Donalda Trumpa. Wszystko, co musisz wiedzieć

Źródło:
tvn24.pl

Stopy procentowe w kwietniu pozostały na dotychczasowym poziomie. Jarosław Sadowski z firmy Rankomat zwraca jednak uwagę, że dość dobre dane na temat inflacji w marcu sprawiły, że przewidywany moment obniżki coraz bardziej się przybliża, co wpływa na WIBOR. Ekspert wyliczył, ile może wynieść rata w kolejnych miesiącach.

"Pierwsze obniżki rat możemy zobaczyć już w kwietniu". Wyliczenia

"Pierwsze obniżki rat możemy zobaczyć już w kwietniu". Wyliczenia

Źródło:
tvn24.pl

Posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego - Trzeciej Drogi złożyli w Sejmie projekt nowelizacji ustawy o czasie urzędowym w Polsce, proponujący wprowadzenie całorocznego czasu letniego. Zdaniem autorów likwidacja zmiany czasu wpłynęłaby pozytywnie na zdrowie Polaków.

Likwidacja zmiany czasu. Jest projekt

Likwidacja zmiany czasu. Jest projekt

Źródło:
PAP

Chiński gigant Xiaomi zapowiedział współpracę z policją w dochodzeniu dotyczącym tragicznego wypadku z udziałem samochodu SU7, wyposażonego w system autonomicznej jazdy - przekazał dziennik "South China Morning Post". W zdarzeniu, do którego doszło w sobotę, życie straciły trzy osoby.

Ostrzegł kierowcę i oddał kontrolę. Dramatyczny wypadek

Ostrzegł kierowcę i oddał kontrolę. Dramatyczny wypadek

Źródło:
PAP