W przeciwdziałaniu powodzi potrzebna jest strategia

PGW Wody PolskiePGW Wody Polskie

O konieczności aktualizacji map zagrożenia powodziowego (MZP) i map ryzyka powodziowego (MRP), które są podstawą w planowaniu inwestycji w ochronie przeciwpowodziowej, mówi Agnieszka Śliwa - Główny Specjalista Wydziału Planowania w Departamencie Ochrony przed Powodzią i Suszą Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW WP).

Które rejony Polski są najbardziej zagrożone powodziami i z czego to wynika?

Odpowiedź znajdziemy w pierwszym dokumencie cyklu planistycznego Dyrektywy Powodziowej - wstępna ocena ryzyka powodziowego (WORP). Upraszczając bardzo mocno wyniki wstępnej oceny, największe zagrożenie powodziowe występuje: w Polsce południowej, w regionach wodnych Małej Wisły, Górnej Wisły (Wschodniej i Zachodniej) oraz Górnej i Środkowej Odry; w Polsce północnej, w Regionach wodnych Dolnej Odry, Dolnej Wisły oraz na wybrzeżu. Dokument wskazuje też tzw. obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi (ONNP). Tu mogą i występują powodzie o znaczących konsekwencjach (dotyczą zdrowia ludzi, stanu środowiska, dziedzictwa kulturowego i działalności gospodarczej). Dla ONNP opracowywane są mapy zagrożenia powodziowego (MZP) i mapy ryzyka powodziowego (MRP).

Czy jest możliwe, że będziemy w pełni zabezpieczeni przed powodziami?

Nikt nie ma wpływu na zagrożenie, dlatego nie można osiągnąć stuprocentowego zabezpieczenia. Zmiany klimatyczne sprzyjają pojawianiu się powodzi katastrofalnych. Techniczne środki tzw. biernej ochrony przeciwpowodziowej (tj. wały przeciwpowodziowe i obiekty towarzyszące) są projektowane do pracy w określonych warunkach. Jeśli zdarzy się katastrofalnie duża powódź (jak ta na Odrze w 1997 r.) - mogą ulec uszkodzeniu lub zniszczeniu. Dlatego ważne jest podejmowanie działań w zakresie zagospodarowania obszaru zagrożonego (ekspozycji), podatności jego elementów na zagrożenie i zdolności mieszkańców do przeciwdziałania i likwidacji skutków katastrofy (wrażliwości).

Czego nauczyliśmy się na podstawie doświadczeń z ostatnich lat?

Komisja Europejska bardzo wysoko oceniła raporty na zakończenie cyklu planistycznego 2010-2015 ze wdrażania przez Polskę postanowień Dyrektywy Powodziowej. Jednak dobre produkty można doskonalić. Ocena zawiera kilka zaleceń. Wdrażamy je, realizując prace dla kolejnego cyklu. Najważniejsze to opracowanie po raz pierwszy w Polsce map dla typów powodzi innych niż rzeczne - związanych z awariami zbiorników retencyjnych. Wyciągamy też własne wnioski. Udoskonalenia map wynikają z wykorzystania dokładniejszych i bardziej zaawansowanych modeli terenu i ruchu nieustalonego, co pozwala dużo precyzyjniejsze wyznaczenie zagrożonych obszarów.

Czy dokumenty opracowywane przez PGW WP można określić jako innowacyjne?

Z całą pewnością projekt "Przegląd i aktualizacja MZP i MRP" można nazwać innowacyjnym. Wpisuje się w obowiązujące trendy zarządzania ryzykiem powodziowym. MZP i MRP zawierają szereg informacji. Dla określenia zasięgu obszarów zagrożenia powodziowego wykorzystano najnowsze narzędzia - modele hydrodynamiczne do wykonania symulacji rozwoju powodzi na danym terenie. Nowe mapy obejmą łącznie ok. 28 tys. km rzek - dla nich będziemy dysponować kompleksową wiedzą nt. potencjalnej powodzi i jej skutków. Mapy znajdą zastosowanie w planowaniu zagospodarowania przestrzennego i będą stanowić podstawę opracowania planów zarządzania ryzykiem powodziowym.

Na jakie prace najczęściej ogłaszane są ostatnio przetargi? Ile przetargów jest w toku?

Większość zamówień publicznych została przeprowadzona jeszcze przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej (KZGW), przed powstaniem Wód Polskich. W 2019 r. ogłoszono łącznie 7 przetargów (na opracowywanie przeglądu i aktualizacji MZP i MRP, na opracowanie planów zarządzania ryzykiem powodziowym). W 2020 planujemy ogłoszenie pięciu (więcej informacji na temat zamówień publicznych PGWWP na stronie internetowej www.wody.gov.pl).

Ile czasu mija średnio od ogłoszenia przez Państwa przetargu do wyłonienia wykonawcy danego zadania?

Czas od ogłoszenia przetargu do wyłonienia wykonawcy nie jest całym potrzebnym na rozpoczęcie realizacji projektu planistycznego. Pierwszy etap to pozyskanie finansowania – w tym przypadku dotacji z Funduszy Europejskich. Po podpisaniu umowy o dofinansowanie wykonujemy opis przedmiotu zamówienia (OPZ). To etap, któremu poświęcamy dużo uwagi i czasu. Prawidłowo przygotowany daje realną szansę na skuteczne udzielenie zamówienia publicznego i terminowe uzyskanie wysokiej jakości produktu. Ostatni krok to ogłoszenie przetargu. Niezbędny czas wynika wprost z postanowień ustawy (prawo zamówień publicznych). Projekty planistyczne są kosztowne. Większość kwalifikuje się do trybu przetargu nieograniczonego z publikacją przez Urząd Publikacji UE. Czasem wymaga kontroli uprzedniej przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Sprawnie prowadzone postępowanie trwa około 60 dni.

Jakie dokumenty planistyczne były realizowane, jeszcze przed powołaniem Wód Polskich, a jakie rozpoczęto po 1 stycznia 2018 r.?

Przed powołaniem Wód Polskich opracowywanie takich projektów było obowiązkiem KZGW, który odpowiada za dokumenty w pierwszym cyklu dyrektywy powodziowej. W 2017 r. KZGW rozpoczęło pracę nad drugim: przegląd i aktualizacja wstępnej oceny ryzyka powodziowego, MZP i MRP. Od początku 2018 Wody Polskie kontynuują je, a w 2019 przystąpiły do opracowywania przeglądu i aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym.

Czy dokumenty planistyczne są opracowywane z uwzględnieniem programów rozwoju retencji lub zapobiegania skutkom suszy?

Opracowanie MZP i MRP nie jest związane z tymi programami, ale bardzo istotne związki z nimi mają plany zarządzania ryzykiem powodziowym. Wspólnymi elementami są działania służące kształtowaniu retencji. W planie przeciwdziałania skutkom suszy zapisano działania dla weryfikacji zasad gospodarowania wodą na wielozadaniowych zbiornikach retencyjnych. Cel: obiekty mają skutecznie realizować funkcje związane z gromadzeniem wody w okresach jej niedoboru oraz przechwytywania nadmiaru w czasie powodzi. Oznacza to, że zdolności zbiorników powinny być wykorzystywane na potrzeby przeciwdziałania obu zagrożeniom.

Czy opracowanie tak rozbudowanych i zaawansowanych dokumentów planistycznych możliwe byłoby bez wparcia UE?

Są to projekty kosztowne. Bez wsparcia UE byłoby znacznie trudniej. W perspektywie finansowej 2014-2020 PGW WP jest beneficjentem projektów z zakresu ochrony przed powodzią i przeciwdziałania skutkom suszy, współfinansowanych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, w ramach Osi Priorytetowej II, działanie 2.1 „Adaptacja do zmian klimatu wraz z zabezpieczeniem i zwiększeniem odporności na klęski żywiołowe, w szczególności katastrofy naturalne oraz monitoring środowiska”. Dofinansowanie z POIiŚ pozwala na pokrycie 85% kosztów opracowania projektów.

Oprócz pomocy finansowej istotny jest też aspekt wsparcia merytorycznego. Eksperci z Wód Polskich biorą udział w pracach grupy roboczej KE do spraw powodzi. Mamy bieżący dostęp do opracowywanych przez państwa zrzeszone w Unii metod, narzędzi i możemy je omawiać w kontekście wyzwań wynikających ze wdrażania postanowień Dyrektywy Powodziowej.

Artykuł sponsorowany.

Autor: PGW Wody Polskie

Źródło zdjęcia głównego: PGW Wody Polskie

Pozostałe wiadomości

Pogoda na dziś. Sobota 30.08 przyniesie do Polski niespokojną aurę. W wielu częściach kraju będzie padać, miejscami mogą rozwinąć się burze z ryzykiem intensywnych opadów. Miejscami na termometrach może znów pokazać się 30 stopni Celsjusza.

Pogoda na dziś - sobota, 30.08. W części kraju będzie upalnie

Pogoda na dziś - sobota, 30.08. W części kraju będzie upalnie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) wydał ostrzeżenia pierwszego i drugiego stopnia. Obowiązują alarmy przed silnym deszczem z burzami i upałem.

Niebezpieczne ulewy. IMGW ostrzega też przed upałem

Niebezpieczne ulewy. IMGW ostrzega też przed upałem

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysłało w piątek kolejny alert RCB w związku z prognozowanymi na noc intensywnymi opadami deszczu. Otrzymali go odbiorcy sieci komórkowych w kilku województwach. Wcześniej służby ostrzegały także przed burzami i silnym wiatrem.

Alert RCB dla kolejnych województw

Alert RCB dla kolejnych województw

Źródło:
RCB

W piątek w Polsce pojawiały się burze, które miejscami wyrządzały szkody. Pod Gnieznem zaobserwowano lej kondensacyjny, który mógł dotknąć ziemi. Wiatr łamał gałęzie, jedna z nich spadła na samochód. W środku utknęła jedna osoba, z lekkimi obrażeniami trafiła do szpitala. Strażacy interweniowali kilkadziesiąt razy.

Lej kondensacyjny w Wielkopolsce. Drzewo spadło na auto, kierowca w szpitalu

Lej kondensacyjny w Wielkopolsce. Drzewo spadło na auto, kierowca w szpitalu

Źródło:
TVN24, tvnmeteo.pl

W jednym z miast na Florydzie mężczyzna został zaatakowany przez niedźwiedzia tuż przed własnym domem. Całe zajście nagrała kamera zamontowana w dzwonku do drzwi.

Zamknął drzwi domu i odwrócił się. Takiego widoku się nie spodziewał

Zamknął drzwi domu i odwrócił się. Takiego widoku się nie spodziewał

Źródło:
USA Today, WESH, tvnmeteo.pl

Osoby, które nie lubią upałów, a nieco niższe temperatury, powinny być zadowolone z pogody w nadchodzącym czasie. O ile w sobotę miejscami na termometrach może jeszcze pokazać się 30 stopni, o tyle w kolejnych dniach będzie już kilka stopni mniej. Wypoczynek na świeżym powietrzu mogą jednak zakłócić opady i burze.

Taki będzie początek września w pogodzie

Taki będzie początek września w pogodzie

Źródło:
tvnmeteo.pl

Z niedawno opublikowanego 35. raportu "State of the Climate" wynika, że zmiany klimatu postępują. W ubiegłym roku padły rekordy dotyczące między innymi emisji gazów cieplarnianych. Jak zauważają eksperci, są to bardzo niepokojące dane.

Znów pobiliśmy niechlubne rekordy

Znów pobiliśmy niechlubne rekordy

Źródło:
PAP, ESA

Mija 20 lat od uderzenia huraganu Katrina we wschodnie wybrzeże USA. Żywioł uznawany jest za jeden z najbardziej śmiercionośnych, jakie kiedykolwiek nawiedziły ten kraj. Po tylu latach zidentyfikowano jedną z bezimiennych ofiar.

Po 20 latach zidentyfikowali ofiarę historycznego huraganu

Po 20 latach zidentyfikowali ofiarę historycznego huraganu

Źródło:
The New York Times, BBC, The Weather Channel, The Independent, Reuters, PAP

Miniona noc była miejscami gorąca. W jednym z polskich miast termometry pokazały ponad 27 stopni Celsjusza.

Ponad 27 stopni. Za nami najcieplejsza noc tego roku

Ponad 27 stopni. Za nami najcieplejsza noc tego roku

Źródło:
tvnmeteo.pl

Północ Włoch, w tym w Mediolan, nawiedziła w czwartek potężna burza. Zjawisku towarzyszyły intensywne opady deszczu, pojawiła się trąba powietrzna. W piątek wciąż obowiązywały alarmy, a w ramach ostrożności władze miasta zamknęły parki publiczne.

Przeszła silna burza, pojawiła się trąba powietrzna

Przeszła silna burza, pojawiła się trąba powietrzna

Źródło:
milanotoday.it, tg24.sky.it, notizie.it

Dzisiaj na Delos nikt nie mieszka, ale ta grecka wyspa nie jest opustoszała. W okresie wakacyjnym niemal codziennie do jej brzegów przybijają statki wypełnione turystami, którzy chcą zobaczyć ważny kawałek historii Europy. Dla osób, które chcą wybrać się w to miejsce, badacze mają jedną radę: nie warto czekać. To najprawdopodobniej ostatnia szansa na podziwianie Delos w takim stanie, jaki widzimy na zdjęciach z wakacyjnych folderów.

Te miejsca zobacz jak najszybciej, bo zaraz ich nie będzie

Te miejsca zobacz jak najszybciej, bo zaraz ich nie będzie

Źródło:
TVN24+

W polskich lasach powoli pojawiają się grzyby. A co, jeśli znajdziemy w nich robaki? Doktor habilitowana Marta Wrzosek, mykolożka z Uniwersytetu Warszawskiego, radzi, jak postępować.

Robaczywe grzyby. Co z nimi zrobić

Robaczywe grzyby. Co z nimi zrobić

Źródło:
PAP

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba dokonał pierwszych obserwacji międzygwiazdowej komety 3I/ATLAS. Okazuje się, że obiekt ma nietypową budowę. Naukowcy podejrzewają, że ma to związek z jego pochodzeniem.

Z tą kometą jest coś nie tak

Z tą kometą jest coś nie tak

Źródło:
livescience.com

Poziom wody w Wiśle jest rekordowo niski. W czwartek rano wodowskaz Warszawa-Bulwary pokazał sześć centymetrów. Co się stanie, jeśli ta wartość spadnie do zera? Czy rzeka wyschnie? Na te pytania odpowiada doktor Sebastian Szklarek, ekohydrolog.

Wodowskaz na Wiśle pokazał sześć centymetrów. Co, jeśli pokaże zero?

Wodowskaz na Wiśle pokazał sześć centymetrów. Co, jeśli pokaże zero?

Źródło:
PAP

Wiele regionów Polski zmaga się z suszą hydrologiczną. Czy niski poziom wód powierzchniowych i podziemnych może poskutkować problemami z wodą pitną? Opowiada hydrogeolożka Małgorzata Woźnicka.

Czy w Polsce może zabraknąć wody pitnej? Ekspertka odpowiada

Czy w Polsce może zabraknąć wody pitnej? Ekspertka odpowiada

Źródło:
PAP

Władze Pakistanu ewakuowały ponad milion osób ze wschodniej prowincji Pendżab przez ryzyko powodzi. W ostatnich dniach w kraju oraz sąsiadujących Indiach żywioł pochłonął życie co najmniej 34 osób.

Najgorsza powódź od czterech dekad. Ponad milion ewakuowanych

Najgorsza powódź od czterech dekad. Ponad milion ewakuowanych

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, Reuters

W czwartek rano temperatura przekroczyła miejscami 23 stopnie Celsjusza, a będzie jeszcze wyższa. Tak wysoka wartość na termometrach o poranku to następstwo efektu fenowego. Będzie miał on jeszcze inne konsekwencje.

Efekt fenowy mocno podgrzał polskie miasto. Mogą pojawić się chmury UFO

Efekt fenowy mocno podgrzał polskie miasto. Mogą pojawić się chmury UFO

Źródło:
tvnmeteo.pl

30-letni Travis Kurtz, mieszkaniec Florydy, uważa, iż ma ogromne szczęście, że żyje. Mężczyzna został rażony piorunem. - Nigdy w całym moim życiu nie byłem tak przerażony, jak tego dnia - opowiadał.

"Jego ciało było tak gorące, że aż trudno w to uwierzyć"

"Jego ciało było tak gorące, że aż trudno w to uwierzyć"

Źródło:
CNN, CBS News

Zmian klimatu, wywoływane przez działalność człowieka, zagrażają morskim stworzeniom, w tym rekinom. Niewykluczone, że za ich sprawą jedna z ich supermocy osłabnie.

Rekiny bez zębów? Czarny scenariusz naukowców

Rekiny bez zębów? Czarny scenariusz naukowców

Źródło:
phys.org, frontiersin.org

Tajfun Kajiki spowodował rozległe zniszczenia w Wietnamie i Tajlandii. Zginęło co najmniej dziewięć osób, setki domów zostały zalane, a ponad półtora miliona mieszkańców pozostaje bez prądu.

Kajiki sieje spustoszenie. Wielu zabitych, ranni, zaginieni

Kajiki sieje spustoszenie. Wielu zabitych, ranni, zaginieni

Źródło:
Reuters

Włoskie alpejskie pogotowie alarmuje o znacznym wzroście liczby wypadków w górach latem. Ratownicy podkreślają, że wielu turystów udaje się na wycieczki bez przygotowania. Zdarza się, że amatorzy górskich spacerów idą tam w butach jak na plażę, a zamiast kurtek chroniących od wiatru zabierają... tablet.

"Wyruszają w góry z tabletem, ale bez kurtki wiatrówki"

"Wyruszają w góry z tabletem, ale bez kurtki wiatrówki"

Źródło:
PAP, ANSA

Ponad 30 osób zginęło w wyniku lawiny błotnej w północnych Indiach. W wyniku katastrofy tysiące mieszkańców zostało odciętych od podstawowych usług. Masy ziemi zniszczyły zniszczyły słynny szlak pielgrzymkowy w stanie Dżammu i Kaszmir.

Lawina błotna na szlaku pielgrzymkowym. Kilkadziesiąt ofiar

Lawina błotna na szlaku pielgrzymkowym. Kilkadziesiąt ofiar

Źródło:
PAP, Reuters, tvnmeteo.pl

Trzy osoby zginęły w meksykańskim stanie Queretaro po gwałtownych ulewach, które w miniony weekend nawiedziły region. Wśród ofiar jest 19-latek. Został porwany przez nurt i odnaleziony w kanale wodnym. Woda uszkodziła ponad dwa tysiące domów.

Trzy osoby zginęły po ulewach. Wśród ofiar 19-latek

Trzy osoby zginęły po ulewach. Wśród ofiar 19-latek

Źródło:
Once Noticias Digital

W Gruzji na stanowisku archeologicznym Orozmani odkryto ludzką żuchwę sprzed 1,8 miliona lat. Znalezisko rzuca nowe światło na ewolucję i migracje naszych przodków poza Afrykę.

Odnaleźli żuchwę sprzed 1,8 miliona lat

Odnaleźli żuchwę sprzed 1,8 miliona lat

Źródło:
PAP, Reuters

W środę u wybrzeży północno-wschodniego Tajwanu zarejestrowano trzęsienie ziemi o magnitudzie 6. Wstrząsy, chwilowo odczuwalne również w stolicy - Tajpej, nie spowodowały jednak żadnych zniszczeń ani ofiar.

Trzęsienie ziemi na wyspie. Wstrząsy odczuwalne w stolicy

Trzęsienie ziemi na wyspie. Wstrząsy odczuwalne w stolicy

Źródło:
Reuters

Japonia mierzy się z rekordową falą gorąca. Środa w Tokio była dziesiątym dniem z rzędu z temperaturą powyżej 35 stopni Celsjusza. Według meteorologów to najdłuższa fala upałów w historii.

Tokio rozgrzane do czerwoności. Padł historyczny rekord

Tokio rozgrzane do czerwoności. Padł historyczny rekord

Źródło:
PAP, Asahi.com, NHK

Strażacy w hiszpańskiej Asturii i Galicji walczą z gwałtownymi pożarami lasów, które pochłaniają kolejne hektary ziemi. Silny wiatr oraz wyjątkowo sucha i upalna pogoda sprzyjają szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia. W związku z narastającym zagrożeniem ewakuowano już kilka miejscowości.

Dwie wioski już ewakuowano, ogień zagraża kolejnym

Dwie wioski już ewakuowano, ogień zagraża kolejnym

Źródło:
Enex, El Pais

Północne regiony Indii zmagają się z katastrofalnymi powodziami. Najtrudniejsza sytuacja ma miejsce w prowincji Pendżab. W pomoc poszkodowanym zaangażowane jest także wojsko. Indyjska armia opublikowała film z niezwykłej akcji ratunkowej.

Budynek runął do wody. Ratunek przyszedł w ostatniej chwili

Budynek runął do wody. Ratunek przyszedł w ostatniej chwili

Źródło:
CNN, ADG PI - INDIAN ARMY, Times Of India, The New Indian Express

Dziesiąty lot testowy Starshipa zakończył się sukcesem. W nocy z wtorku na środę megarakieta od firmy SpaceX wzbiła się w powietrze i po nieco ponad godzinie wylądowała w wodach Oceanu Indyjskiego. Poprzednie próby kończyły się nieoczekiwanymi eksplozjami.

SpaceX ogłasza sukces. Przełomowy lot Starshipa

SpaceX ogłasza sukces. Przełomowy lot Starshipa

Źródło:
PAP, Reuters, SpaceX

Od sześciu lat w Burkina Faso regularnie wypuszczane były owady zmodyfikowane genetycznie. Celem takiej inicjatywy było ograniczenie populacji komarzyc, które przenosiły malarię. To najczęstsza na świecie choroba zakaźna, szacuje się, że rocznie zarażonych zostaje od 300 do 500 milionów ludzi, a prawie 600 tysięcy umiera. Dlaczego teraz zaprzestano tych działań?

Owady zmodyfikowane genetycznie wspomagały walkę z groźną chorobą. Wstrzymano program

Owady zmodyfikowane genetycznie wspomagały walkę z groźną chorobą. Wstrzymano program

Źródło:
Business Insider, BBC