Miliony będą śledzić, jak przesuwa się mrok


Poniedziałkowe zaćmienie będzie prawdopodobnie najliczniej obserwowanym i najczęściej fotografowanym w historii świata. Dzięki internetowym transmisjom będzie można je oglądać właściwie na całym świecie. Co warto wiedzieć o tym niezwykłym wydarzeniu?

1. Nie przegap, to wyjątkowe zjawisko

Całkowite zaćmienie słońca to bodaj najbardziej spektakularne zjawisko astronomiczne. Co prawda Słońce i Księżyc są widoczne dokładnie w jednej linii gdzieś na Ziemi od jednego do trzech razy w roku. Z reguły jednak to "gdzieś" - miejsce, gdzie można zaobserwować całkowite zaćmienie - znajduje się na terenach słabo zaludnionych bądź bezludnych, np. na Oceanie Spokojnym czy na biegunach.

Najbliższa okazja do obserwacji całkowitego zaćmienia z terenu Polski nastąpi dopiero za 118 lat (7 października 2135 r.), zaś najbliższe obrączkowe zaćmienie Słońca widoczne będzie z naszego kraju 13 lipca 2075 r. Prawdopodobnie nikt z obecnie żyjących nie ma szans na obserwacje zaćmienia w 2135 r., ale na szczęście w rejonach świata bliższych nam niż Ameryka, całkowite zaćmienia nastąpią "już" 12 sierpnia 2026 r. (można je będzie obserwować z terenu Hiszpanii) i 2 sierpnia 2027 r (Egipt). Nieco wcześniej, 10 czerwca 2021 roku, z Polski widoczne będzie częściowe zaćmienie Słońca. Rok wcześniej, 21 czerwca 2020 roku, skrawek zaćmienia częściowego (poniżej 1 proc. zasłonięcia tarczy słonecznej) dosięgnie fragmentów Bieszczadów.

2. Gdzie można je oglądać

Aby zobaczyć niezwykły moment na własne oczy, należałoby znaleźć się wewnątrz wąskiego pasa (113 kilometrów szerokości, 4200 kilometrów długości) przebiegającego przez Stany Zjednoczone.

Ścieżka ta rozciąga się przez stany: Oregon, Idaho, Wyoming, Nebraska, Kansas, Iowa, Missouri, Kentucky, Tennessee, Georgia, Karolina Północna, Karolina Południowa, a następnie zakończy się na Atlantyku o godzinie 22:03 czasu polskiego (20:03 UT).

Centralna faza zaćmienia nastąpi niedaleko miasta Hopkinsville w stanie Tennessee.

Długość obserwowania zjawiska będzie zależała od miejsca - maksymalnie 2 minuty i 40 sekund. Szacuje się, ze prawie 12,2 miliona Amerykanów zamieszkuje tereny, które są na drodze pełnego zaćmienia Słońca (jest to niemal jedna trzecia populacji Polski). Naukowcy NASA przewidują, że tego dnia świadków tego zdarzenia będzie o wiele więcej.

Około 200 milionów ludzi żyje bowiem w odległości, którą można oszacować na jeden dzień jazdy samochodem odpasa zaćmienia.

Amerykanie są przygotowani. Miasta żyją wydarzeniem, w niektórych bary i restauracje zapraszają na podniebny seans na dachu.

- Będzie to niczym Woodstock tylko o 200 razy większy - w dodatku w całym kraju - powiedział Alex Young, naukowiec w NASA zajmujący się badaniami Słońca.

Droga Słońca podczas zaćmienia 21 sierpnia 2017 NASA
Obszar, z którego będzie widać zaćmienie Słońca (21.08.2017 r.)
Obszar, z którego będzie widać zaćmienie Słońca (21.08.2017 r.)Obszar, z którego będzie widać zaćmienie Słońca (21.08.2017 r.)timeanddate.com

3. Niebiański przypadek

Podczas całkowitego zaćmienia Słońca, Księżyc i Słońce wydają się mieć ten sam rozmiar. Według NASA jest to "niebiański przypadek", ponieważ słońce jest około 400 razy szersze niż księżyc i położone w odległości około około 400 razy większej.

Aby doszło do tego niesamowitego zjawiska muszą zaistnieć odpowiednie warunki.

Księżyc powinien być w nowiu, natomiast ciała niebieskie ustawiają się w linii prostej, jednocześnie przesłaniając się.

Zaćmienie słońca w 2017 roku
Zaćmienie słońca w 2017 roku

4. Co można zobaczyć

Pewne zjawiska można zaobserwować tylko podczas całkowitego zaćmienia Słońca: - Diamentowy pierścień: Jest widoczny przez około 10 do 15 sekund przed i podczas pełni w formie tzw. korony słonecznej. Po przesłonieniu tarczy Słońca przez Księżyc tworzy się efekt diamentowego pierścienia. - Korona Słońca: gdy diamentowy pierścień zanika, tzw. korona Słońca staje się bardziej widoczna. Jest ona najbardziej zewnętrzną warstwą otaczającą Słońce. W dodatku temperatura osiąga wartości o 200-300 razy większe niż jego powierzchnia i może wynieść ponad 1 milion stopni Celsjusza. - Perły Baily’ego: Około 5 sekund przed całkowitym zaćmieniem, pojawiają się tzw. Perły Baily’ego. Są małymi kulistymi blaskami światła na krawędzi Księżyca. Tworzą się one dlatego, że powierzchnia Księżyca jest pokryta licznymi kraterami a promienie słoneczne przenikają w niektórych miejscach.

- Sfera Słońca: Dolna warstwa atmosfery Słońca, daje czerwonawy blask, który może być widoczny tylko przez kilka sekund po tym, jak jak Słońce jest w pełni zaćmione przez tarczę Księżyca.

Efekty podczas całkowitego zaćmienia Słońca (Wikipedia (CC BY SA 3.0)Wikipedia (CC BY SA 3.0)

5. Ile to trwa

Cały proces przysłaniania słońca przez księżyc może trwać kilka godzin, ale moment niemal całkowitej ciemności zawiera się w przedziale od kilku sekund do 7,5 minuty.

Najdłuższe całkowite zaćmienie Słońca XXI wieku (widoczne m.in. w Indiach i Chinach) miało miejsce 22 lipca 2009 roku. Całość trwała 6 minut i 39 sekund. Dzisiaj naukowcy szacują, że Słońce zostanie przesłonione maksymalnie na 2 minuty i 40 sekund.

6. Jak oglądać

W amerykańskich mediach nieustannie powtarzane są komunikaty, aby nie patrzeć w Słońce gołym okiem, bo można bezpowrotnie utracić wzrok.

Okulary przeciwsłoneczne czy przydymione szkło także zdaniem cytowanych ekspertów nie są wystarczające. Cytowani w amerykańskich mediach specjaliści zalecają posiadające certyfikat ISO specjalne okulary "przeciwzaćmieniowe" bądź ochronne okulary spawalnicze.

Jednak na wszystkich drzwiach wejściowych do planetariów, muzeów i bibliotek, które za darmo rozprowadzały takie okulary, już od ubiegłego poniedziałku poszukujących witają napisy: "okularów brak".

Problem ten jednak dotyczy tylko tych, którzy zaćmienie będą oglądać na własne oczy. Pozostali mogą śledzić wydarzenie w internecie.

Transmisję będzie można oglądać także na TVN Meteo. Zapraszamy!

Zaćmienie zacznie być widoczne przed godziną 19 czasu polskiego i potrwa do około 22. Najlepszy czas na obserwację, kiedy będzie można oglądać całkowite zaćmienie, przypada między między 19.15 a 20.50 czasu polskiego.

Zobacz całą rozmowę z ekspertem Jerzym Rafalskim:

Tak wygląda konfiguracja ciał niebieskich podczas zaćmienia SłońcaNASA
Jak dochodzi do zaćmienia Słońca?NASA

Autor: wd/ja / Źródło: CNN, NASA, PAP, benchmark

Pozostałe wiadomości

IMGW wydał ostrzeżenia pierwszego i drugiego stopnia przed spiekotą. Z prognozy wynika, że termometry pokazać mogą w cieniu 33 stopnie, na słońcu zaś temperatura będzie znacznie wyższa.

Pomarańczowe alarmy w 13 województwach

Pomarańczowe alarmy w 13 województwach

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Do Polski płynie gorące powietrze. W niektórych regionach kraju temperatura przekroczy 30 stopni Celsjusza, choć tym razem upały nie potrwają długo. W ciągu najbliższych dni czeka nas również powrót gwałtownych zjawisk.

Uderzenie upału. Razem z nim wrócą burze

Uderzenie upału. Razem z nim wrócą burze

Źródło:
tvnmeteo.pl

Grecja mierzy się z kolejnym dniem fali upałów. W związku z temperaturą dochodzącą do około 40 stopni Celsjusza ponownie zamknięto niektóre obiekty archeologiczne, a także popularny wśród turystów Ogród Narodowy w Atenach. Strażacy walczą z pożarami w różnych regionach kraju.

Ponad 40 stopni. Ograniczenia dla turystów, rośnie zagrożenie pożarami

Ponad 40 stopni. Ograniczenia dla turystów, rośnie zagrożenie pożarami

Źródło:
PAP, .ekathimerini.com, wetteronline.de

Pożary w zastraszającym tempie rozprzestrzeniają się w Europie. Zgodnie z danymi Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasu, do połowy lipca spłonęło ponad trzykrotnie więcej terenów zielonych, niż wynosi średnia dla tego okresu. Naukowcy ostrzegają, że zagrożenie pożarowe będzie coraz bardziej rosnąć.

Nawet optymistyczne scenariusze przerażają. Zobacz dane z tylko ośmiu dni

Nawet optymistyczne scenariusze przerażają. Zobacz dane z tylko ośmiu dni

Źródło:
EFFIS, EC, El Garroussi et al. (2024), Springer Nature

Niedźwiedź zaatakował 63-letniego pasterza owiec, ciężko raniąc go w nogę - poinformował w sobotę portal "digi24.ro". Do zdarzenia doszło w południowych Karpatach w Rumunii.

Atak niedźwiedzia w Karpatach. Pasterz został ciężko ranny w nogę

Atak niedźwiedzia w Karpatach. Pasterz został ciężko ranny w nogę

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl, adevarul.ro, news.ro

Co najmniej 11 osób zginęło w wyniku zawalenia się mostu autostradowego na północnym zachodzie Chin - poinformowały w sobotę chińskie media państwowe. Trwają poszukiwania około 30 zaginionych osób.

Po ulewach zawalił się most. Zginęło kilkanaście osób

Po ulewach zawalił się most. Zginęło kilkanaście osób

Źródło:
PAP, Reuters

Pogoda na dziś. W sobotę 20.07 wystąpi zmienne zachmurzenie. Termometry pokażą maksymalnie 29 stopni. Warunki biometeorologiczne będą neutralne.

Pogoda na dziś - sobota, 20.07. Czeka nas spora dawka słońca

Pogoda na dziś - sobota, 20.07. Czeka nas spora dawka słońca

Źródło:
tvnmeteo.pl

Bułgarscy strażacy od wielu dni zmagają się z potężnymi pożarami, które trawią ich kraj. Walkę z żywiołem utrudnia bardzo wysoka temperatura i brak opadów. W kilku miejscowościach niezbędna była ewakuacja mieszkańców. 

Spalone domy, ludzie uciekający przed ogniem. Pożary w Bułgarii

Spalone domy, ludzie uciekający przed ogniem. Pożary w Bułgarii

Źródło:
Reuters

Seria tornad nawiedziła w poniedziałek hrabstwo Cook w Stanach Zjednoczonych. Jak podaje Krajowa Służba Pogodowa (NWS), odnotowano ich aż 24. Tym samym padł nowy rekord liczby powstałych tornad na tym terenie jednego dnia.

Rekordowa liczba tornad w rejonie Chicago. Odnotowano ich aż 24

Rekordowa liczba tornad w rejonie Chicago. Odnotowano ich aż 24

Źródło:
PAP,wgntv.com

Naukowcy z NASA byli oszołomieni, gdy skała, po której przejechał 30 maja łazik Curiosity, pękła, ujawniając coś, czego nigdy wcześniej nie widziano na Czerwonej Planecie: żółte kryształy siarki.

Niespodzianka w marsjańskiej skale. Co odkrył łazik Curiosity?

Niespodzianka w marsjańskiej skale. Co odkrył łazik Curiosity?

Źródło:
NASA, phys.org

Fala upałów nawiedziła Hiszpanię. W andaluzyjskim mieście Écija temperatura przekroczyła w piątek 40 stopni Celsjusza. Ministerstwo Zdrowia w Madrycie apeluje do ludzi, aby pili wodę i chronili się przed słońcem.

To miasto nazywane jest "patelnią" Hiszpanii. "Upał jest tu nie do wytrzymania"

To miasto nazywane jest "patelnią" Hiszpanii. "Upał jest tu nie do wytrzymania"

Źródło:
Reuters

Słowaccy ratownicy odnaleźli w piątek ciało 61-letnigo turysty z Polski, który idąc we mgle, stracił orientację i spadł z grani podczas schodzenia z Małego Kieżmarskiego Szczytu w kierunku Rakuskiej Czuby - poinformowali słowaccy ratownicy górscy.

Śmiertelny wypadek w Tatrach na Słowacji. Nie żyje polski turysta

Śmiertelny wypadek w Tatrach na Słowacji. Nie żyje polski turysta

Źródło:
PAP

Z 14 do 17 wzrosła w piątek liczba wydanych alertów najwyższego stopnia z powodu upałów we Włoszech, objęto nimi miasta od północy po południe kraju. Są ofiary śmiertelne, ludzie mdleją na przystankach i w kolejkach. W związku z masowo włączoną klimatyzacją dochodzi do przerw w dostawach prądu.

Zmarła roczna dziewczynka, ludzie mdleją w kolejkach. Włochy kontra ekstremalne gorąco

Zmarła roczna dziewczynka, ludzie mdleją w kolejkach. Włochy kontra ekstremalne gorąco

Źródło:
PAP, Euronews

Tony martwych ryb unoszą się na powierzchni rzeki Piracicaba w brazylijskim stanie Sao Paulo. Władze ostrzegły, że skutki tej katastrofy ekologicznej mogą być odczuwalne dla regionu przez wiele lat.

20 ton martwych ryb w rzece. "Przerażający widok"

20 ton martwych ryb w rzece. "Przerażający widok"

Źródło:
Reuters

Jest nadzieja na przetrwanie krytycznie zagrożonego wyginięciem krokodyla syjamskiego. W Parku Narodowym Kardamon w Kambodży, na wolności, wykluło się 60 młodych osobników. To największy odnotowany przypadek rozrodu tego gatunku w tym stuleciu.

Wykluło się 60 krokodyli syjamskich. Jest nadzieja dla krytycznie zagrożonego gatunku

Wykluło się 60 krokodyli syjamskich. Jest nadzieja dla krytycznie zagrożonego gatunku

Źródło:
CNN, phys.org, BBC

Strażacy, którzy od połowy lipca walczą z pożarami lasów w regionie Jakucji na Syberii, nie mogą opanować żywiołu. Walkę z ogniem utrudnia silny wiatr i wysoka temperatura. Żywioł pochłonął ponad 900 tysięcy hektarów tajgi.

Płonie Syberia. Ogień strawił niemal milion hektarów tajgi

Płonie Syberia. Ogień strawił niemal milion hektarów tajgi

Źródło:
Reuters

W związku z pożarem pobliskiego lasu lotnisko w Izmirze na zachodzie Turcji w czwartek czasowo było zamknięte, a część lotów przekierowano do portów w pobliskich miastach. W piątek rano pasażerowie korzystający z tego lotniska nadal muszą liczyć się z utrudnieniami.

Problemy na tureckim lotnisku. Przez pożar

Problemy na tureckim lotnisku. Przez pożar

Źródło:
PAP, Reuters, duvarenglish.com, tvnmeteo.pl

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,4 nawiedziło północne Chile przy granicy z Boliwią i Argentyną - podała amerykańska agencja geologiczna USGS. Nie ma informacji ofiarach lub większych zniszczeniach.

Trzęsienie ziemi w Chile. Najsilniejsze od ośmiu lat

Trzęsienie ziemi w Chile. Najsilniejsze od ośmiu lat

Źródło:
Reuters, PAP, ABC News

Za nami spektakularne burze i gorące dni. Zapanowało lato w pełnej krasie, choć dla wielu upał jest nieznośny. Wyliczenia europejskich i amerykańskich modeli meteorolgicznych szacują, że w trzeciej dekadzie lipca w Polsce się ochłodzi. Rejsowiec "Aura" zawinąć ma do spokojnego portu. Pytanie tylko na jak długo? Sprawdza to synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Co dalej z pogodą? Nasza synoptyk o tym, że "model kreśli malowniczą zatokę chłodu"

Co dalej z pogodą? Nasza synoptyk o tym, że "model kreśli malowniczą zatokę chłodu"

Źródło:
tvnmeteo.pl

W okolicach chorwackiego Trogiru zapłonął las. W czwartek pożar zagrażał jednemu z kompleksów hotelowych. Zdjęcia i nagrania otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Płomienie blisko chorwackiego kurortu. Ogień podszedł pod sam hotel

Płomienie blisko chorwackiego kurortu. Ogień podszedł pod sam hotel

Źródło:
Kontakt 24, dnevnik.hr, Reuters

Dziesiątki odwołanych lotów, zamknięte drogi w Seulu i ewakuacja mieszkańców kilku miast - to skutki silnych ulew, jakie nawiedziły w tym tygodniu Koreę Południową. Szczególnie ucierpiała północna część prowincji Gyeonggi, otaczającej Seul. Trudna sytuacja panuje też między innymi w mieście Paju w pobliżu granicy z Koreą Północną. 

Ulewy paraliżują Koreę Południową. Ewakuowano blisko tysiąc osób  

Ulewy paraliżują Koreę Południową. Ewakuowano blisko tysiąc osób  

Źródło:
PAP, koreatimes.co.kr

Badacze chcą zmienić to, jak Międzynarodowa Unia Astronomiczna definiuje planety. Jak przekazali astronomowie, dotychczas obejmowała ona jedynie światy krążące dookoła Słońca. Według nowej definicji, planety mogłyby obiegać także inne gwiazdy - i nie tylko.

Astronomowie chcą zmienić definicję planety. Czy to szansa dla Plutona?

Astronomowie chcą zmienić definicję planety. Czy to szansa dla Plutona?

Źródło:
UCLA

Ekstremalna letnia pogoda - taka, jakiej doświadczają obecnie kraje południowej Europy - stanowi poważne zagrożenie dla osób cierpiących na schorzenie zwane skórą pergaminową. Dla dotkniętego nim nastolatka z Barcelony każdy kontakt z promieniowaniem UV może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Dłuższe i intensywne okresy gorąca wymagają od niego i jego rodziny kompletnej zmiany stylu życia.

Jest "księżycowym dzieckiem", więc nie spędza wakacji tak jak jego rówieśnicy

Jest "księżycowym dzieckiem", więc nie spędza wakacji tak jak jego rówieśnicy

Źródło:
Reuters, SJD Hospital Barcelona, tvnmeteo.pl, Przemęcka et al. (2013)

W związku z pożarami w Kanadzie nad Europą, w tym nad Polską, wzrosło stężenie tlenku węgla - poinformował w środę Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Jak podkreślono, ta sytuacja nie stanowi dla nas zagrożenia.

Chmura tlenku węgla dotarła do Europy. "Wyraźna koncentracja"

Chmura tlenku węgla dotarła do Europy. "Wyraźna koncentracja"

Źródło:
tvnmeteo.pl

Zalane autostrady, podtopione budynki, brak prądu - z takimi trudnościami musieli się mierzyć mieszkańcy największego kanadyjskiego miasta. Toronto nawiedziły ulewne deszcze. Takich opadów nie było tu od ponad 80 lat.

Woda sięgała dachów samochodów. Takich opadów nie było od ponad 80 lat

Woda sięgała dachów samochodów. Takich opadów nie było od ponad 80 lat

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, CBC, BBC

Trzy plaże nieopodal Walencji zostały zamknięte po zanieczyszczeniu ropą. Jak wyjaśniły lokalne media, źródło lepkiej substancji pozostaje nieznane. Trwa usuwanie skutków wycieku.

Sprzątają czarną maź z trzech hiszpańskich plaż

Sprzątają czarną maź z trzech hiszpańskich plaż

Źródło:
eltiempo.es

Nowy lek, który hamuje interleukinę 11, wydłużył życie myszy nawet o 25 procent - informują badacze na łamach pisma "Nature". Mają oni nadzieję, że odkrycie to pomoże spowolnić proces starzenia się również u ludzi. Rozpoczęto pierwsze badania kliniczne.

Ten lek wydłużył życie myszy aż o 25 procent. Nadzieja dla ludzi?

Ten lek wydłużył życie myszy aż o 25 procent. Nadzieja dla ludzi?

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) przyspiesza realizację misji o nazwie Ramses. Jej celem jest dotarcie do asteroidy Apophis - poinformował portal space.com. W 2029 roku obiekt ten znajdzie się bardzo blisko Ziemi, bliżej niż satelity geostacjonarne.

ESA przyspiesza misję badania asteroidy Apophis. Obiekt ten znajdzie się bardzo blisko Ziemi

ESA przyspiesza misję badania asteroidy Apophis. Obiekt ten znajdzie się bardzo blisko Ziemi

Źródło:
PAP, space.com

Jezioro Rusanda w Serbii całkowicie wyschło na skutek suszy. Zbiornik ze słoną wodą, popularny wśród turystów, odsłonił swoje dno. To skutek fali ekstremalnych upałów, która utrzymuje się na Bałkanach od tygodnia.

Największe słone jezioro w Serbii zniknęło z powierzchni Ziemi

Największe słone jezioro w Serbii zniknęło z powierzchni Ziemi

Źródło:
Reuters

W poniedziałek w Chorwacji zanotowano rekordową temperaturę wody morskiej. Nieopodal Dubrownika wyniosła ona 29,7 stopni Celsjusza. To nie jedyne miejsce na Bałkanach, gdzie upał daje się we znaki mieszkańcom i turystom, a pogoda sprzyja wybuchaniu pożarów.

Niepokojący rekord padł w Chorwacji

Niepokojący rekord padł w Chorwacji

Źródło:
PAP, Balkan Insight, Total Croatia News

Jest tak rzadkim stworzeniem, że nigdy nie odnotowano obecności żywego osobnika, a od XIX wieku udokumentowano istnienie zaledwie sześciu okazów. Martwy najrzadszy wieloryb świata prawdopodobnie został niedawno wyrzucony na brzeg w Nowej Zelandii.

Nigdy nie widziano go żywego. Najrzadszy wieloryb świata mógł zostać wyrzucony na brzeg

Nigdy nie widziano go żywego. Najrzadszy wieloryb świata mógł zostać wyrzucony na brzeg

Źródło:
CNN, doc.govt.nz, AP, tvnmeteo.pl