Dlaczego ludzie nie zapadają w zimowy sen?


Mnóstwo gatunków zwierząt zapada w zimowy sen, od niedźwiedzi na trzmielach kończąc. A dlczego nie ludzie? Próbujemy znaleźć na to odpowiedź.

Wielu z nas czuje apatię i senność w długie zimowe wieczory i pewnie ma ochotę, żeby zimę po prostu przespać. Dlaczego by nie, skoro robi tak wiele gatunków zwierząt? Na przykład nietoperze hibernują w jaskiniach, trzmiele w glebie, a jeże w gniazdach. Robią to wszystkie rodzaje zwierząt: owady, płazy, ptaki i ssaki naczelne. Mało tego, naukowcy dowodzą, że taki zimowy sen ma mnóstwo zalet. Czemu zatem homo sapiens nie hibernuje? Żeby odpowiedzieć na to pytanie, musimy najpierw dowiedzieć się, dlaczego robią to zwierzęta.

Unikanie zimna

Najbardziej oczywistym powodem jest unikanie zimna. W czasie hibernacji zwierzęta oszczędzają energię, którą musiałyby wydać na ogrzanie się. Ich ciało spowalnia: wolniej oddychają, mają niższą temperaturę ciała, osłabione tętno i spowolniony metabolizm.

Unikanie głodu

Przesypiając zimę, zwierzęta unikają głodowej śmierci. Latem i jesienią najadają się do syta, gromadzą zapasy tkanki tłuszczowej, która starcza na cały okres hibernacji. Gdy temperatura mocno spada, nie muszą szukać pożywienia, które zimą i tak jest trudno dostępne, i walczyć o nie z innymi osobnikami.

Unikanie drapieżników

Zwierzęta zakopując się pod ziemią, nie wydzielają zapachu i trudno je zlokalizować. Popielica szara unika w ten sposób schwytania przez sowę, czy inne drapieżne zwierzę. Jej potencjalni napastnicy muszą obejść się smakiem i poszukać innej ofiary.

- Do tej pory myśleliśmy, że w hibernacji chodziło tylko o oszczędność energii, ochronę przed zimnem i głodem, ale badania pokazały, że chodzi także, a może przede wszystkim, o unikanie drapieżników - mówi dr Thomas Ruf z Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej w Wiedniu. Wskaźniki przeżycia w stanie hibernacji sięgają niemal 100 proc.

Zimowy sen nie dla ludzkiego serca Naukowcy mają dowody, że wszystkie trzy główne grupy ssaków miały umiejętność hibernacji. Zatem miał ją i człowiek, podkreślają, ale mógł utracić na drodze ewolucji. Np. nasze serce mogło dawniej pracować przy obniżonej temperaturze ciała, ale teraz nie ma tej zdolności. Kluczowa jest tu sprawa temperatury ciała i zwapnienia serca. Jeśli w sercu jest zbyt wiele wapnia, przestaje ono pracować. Co więcej poniżej pewnej temperatury, ludzkie serce nie może usunąć nadmiaru wapnia.- Nasze serce zatrzyma się, gdy temperatura ciała spadnie poniżej 28 st. C - mówi dr Ruf. W przeciwieństwie do człowieka, serca zwierząt mogą pracować nawet, gdy temperatura ciała wyniesie 1 st. C. Zwierzęta mają bowiem specjalne pompy do usuwania wapna, których nam brakuje. A skąd ten brak? Kluczowym czynnikiem może okazać się nasze pochodzenie. Afrykańskie korzenieCzłowiek ewoluował w Afryce Równikowej, głęboko w tropikach, gdzie miał dość trwałe zasoby żywności. To oznacza, że hibernacja nie była mu potrzebna, żeby uniknąć trudnych warunków. Chociaż naukowcy mają dowody, że również afrykańskie tropikalne zwierzęta hibernują.Przykładem mogą być lemury z Madagaskaru czy małpki karłowate z rodziny lorisowatych Nycticebus. Te ostatnie hibernują do 63 godzin od grudnia do lutego. To ważny przykład, bo małpy te należą do tej samej rodziny, która obejmuje ludzi. Oznacza to, że nasze tropikalne pochodzenie zmniejsza szansę na hibernację, ale jej nie wyklucza. Czemu nie hibernujemyInnym powodem braku hibernacji wśród ludzi jest nasz wygląd. Jesteśmy na to zbyt duzi. Możemy z powodzeniem zdobyć pożywienie i odeprzeć atak polującego na nas drapieżnika. Naukowcy wyliczyli, że hibernujące zwierzęta ważą średnio 70 g. Z naszymi 60-80 kg wypadamy na tym polu blado.Istnieją oczywiście wyjątki od reguły - niedźwiedzie.Minusy hibernacjiOprócz oczywistych zalet, są też minusy hibernacji. Zostawia ona zwierzęta bez systemu immunologicznego, a więc ryzyko infekcji jest ogromne. Ponadto hibernacja osłabia pamięć. W 2001 r. Eva Millesi z Uniwersytetu Wiedeńskiego nauczyła grupę wiewiórek pokonywać labirynt. Potem połowę z nich poddała hibernacji. Po ich wybudzeniu obydwie grupy ponownie miały do pokonania ten labirynt. Grupa, które hibernowała zapomniała, czego się nauczyła i nie potrafiła odnaleźć wyjścia. Plusy hibernacji Zjawisko hibernacji, przy wszystkich swoich minusach, byłoby kluczowe w podboju kosmosu. Nad zjawiskiem hibernacji astronautów pracuje z NASA anestezjolog Rob Henning z Uniwersytetu w Groningen w Holandii. Według niego hibernacja oferuje dwie główne korzyści dla przyszłych astronautów. Zmniejsza ilość drogich materiałów, które potrzebowaliby zabrać w kosmos i chroni ich zdrowie. - Mamy też doniesienia, że hibernacja chroni przed uszkodzeniami ze strony promieniowania kosmicznego, a jest to na prawdę duży problem w przestrzeni - mówi anestezjolog.Na dzisiaj człowiek jest w stanie pozostać w kosmosie najwyżej przez rok. Poza tym takie promieniowanie zwiększa ryzyko zachorowania na raka. - Jeśli hibernacja ludzi byłaby możliwa, astronauci byliby odporni na promieniowanie kosmiczne, co umożliwiłoby dłuższe misje - mówi Henning.Pomogłoby to też w długoterminowej kolonizacji, bo hibernacja chroniłaby komórki jajowe i plemniki. Bo dotarciu do miejsca docelowego np. na Marsa, rozmnażanie byłoby możliwe. To brzmi na razie jak fabuła z filmu science-fiction, ale Henning jest pewien, że będzie to możliwe. - Jeśli zrozumiemy ścieżki neuro-hormonalne, to będziemy w stanie wprowadzić człowieka w stan hibernacji, tym bardziej, że potrafią to inne naczelne - dodaje. Są oczywiście i zagrożenia dla hibernujących astronautów. - Kiedy się obudzą, gdzieś tam w kosmosie, być może nie będą wiedzieli kim są i co mają robić - dodaje. Na razie są to rozważania czysto teoretyczne, ale kto wie, co przyniesie przyszłość. Jeszcze pół wieku temu niemożliwe wydawało się wysłanie człowieka w kosmos, a teraz człowiek jest w stanie tam mieszkać nawet rok czasu. O tym jak wygląda codzienne życie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), opowiadała i pokazywała astronautka NASA Sunita Williams:

Sunita Williams oprowadza po ISS (NASA)
Sunita Williams oprowadza po ISS (NASA)

Autor: mar/rp / Źródło: BBC

Pozostałe wiadomości

W nadchodzących dniach czeka nas dość spore ochłodzenie. Prognozowane są rozpogodzenia, które sprawią, że szczególnie poranki będą mroźne. Temperatura może spaść miejscami nawet do -10 stopni Celsjusza.

Ochłodzenie będzie drastyczne. Pogoda na 5 dni

Ochłodzenie będzie drastyczne. Pogoda na 5 dni 

Źródło:
tvnmeteo.pl

Synoptycy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydali prognozę zagrożeń na kolejne dni. Wynika z niej, że w części kraju spodziewane są oblodzenia. Sprawdź, gdzie na drogach może zrobić się ślisko i niebezpiecznie.

Niebezpieczna ślizgawica. Alarmy mogą objąć niemal cały kraj

Niebezpieczna ślizgawica. Alarmy mogą objąć niemal cały kraj

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

W Kampinoskim Parku Narodowym doszło do niegroźnego starcia z udziałem łosia i turysty, który wybrał się na spacer z psem, nie zabierając ze sobą smyczy. Przedstawiciele parku przypominają w rozmowie z tvnmeteo.pl o zasadach bezpieczeństwa i zachowaniu podczas spacerów po jego szlakach.

"Król Puszczy nie był zachwycony, że jego medytacje zostały przerwane i stanowczo zareagował"

"Król Puszczy nie był zachwycony, że jego medytacje zostały przerwane i stanowczo zareagował"

Źródło:
Kampinoski Park Narodowy, tvnmeteo.pl

Australijskie służby meteorologiczne poinformowały o pięciu układach niskiego ciśnienia, jakie pojawiły się w pobliżu północnych części kontynentu. Co najmniej cztery z nich mają potencjał do przekształcenia się w cyklony tropikalne. Według ekspertów zjawiska zwiastują nadejście długo wyczekiwanej pory monsunowej nad północną Australią.

"To nie jest coś, co widzi się w każdym sezonie"

"To nie jest coś, co widzi się w każdym sezonie"

Źródło:
ABC NEWS, BoM

Naukowcy z Bangladeszu badają przyczynę śmierci ponad 80 żółwi oliwkowych. Martwe gady zostały znalezione na plaży w czasie ostatniego tygodnia - poinformował w czwartek rządowy Instytut Badań Morskich.

Masowa śmierć żółwi. Naukowcy szukają przyczyny

Masowa śmierć żółwi. Naukowcy szukają przyczyny

Źródło:
AFP, dainikazadi.net, TBSNews

Ciepły koniec stycznia wprowadził przyrodę w błąd. Niektóre zwierzęta i rośliny rozpoczęły już przygotowania do wiosny. Jak jednak wynika z prognoz, zima nie powiedziała ostatniego słowa.

Kwitną krokusy, pojawiają się bazie, a idzie mróz

Kwitną krokusy, pojawiają się bazie, a idzie mróz

Źródło:
tvnmeteo.pl

Pożary podobne do tych, które na początku stycznia wybuchły w okolicach Los Angeles, mogą zdarzać się coraz częściej. Jak wynika z badań naukowców z organizacji World Weather Attribution, na skutek antropogenicznych zmian klimatu prawdopodobieństwo wystąpienia tak intensywnych pożarów zwiększyło się o 35 procent w porównaniu z wartościami sprzed epoki industrialnej. Przy obecnych poziomach emisji dwutlenku węgla do końca wieku ryzyko to wzrośnie do 70 procent.

Tragiczne pożary w Kalifornii mogą stać się nową normalnością. "Gotowy przepis na katastrofę"

Tragiczne pożary w Kalifornii mogą stać się nową normalnością. "Gotowy przepis na katastrofę"

Źródło:
World Weather Attribution, Reuters

Organizacja Ludzie na rzecz Etycznego Traktowania Zwierząt (PETA) po raz kolejny zaproponowała zmianę tradycyjnej formuły świętowania Dnia Świstaka. Co roku Amerykanie czekają aż gryzonie, ze słynnym Philem na czele, przepowiedzą pogodę. W trosce o dobro świstaków PETA wolałaby, aby warunki, jakie nastaną, wyczytywano z wegańskiego tortu.

Wegański tort zamiast przepowiedni świstaka

Wegański tort zamiast przepowiedni świstaka

Źródło:
CNN, PETA

Wymiociny sprzed 66 milionów lat zostały znalezione w Danii. Nietypowa skamieniałość pochodzi z czasów, gdy na Ziemi rządziły dinozaury, jednak to nie one pozostawiły po sobie ten ślad.

Tajemnicza skamieniałość okazała się wymiocinami sprzed 66 milionów lat

Tajemnicza skamieniałość okazała się wymiocinami sprzed 66 milionów lat

Źródło:
CNN, BBC

Asteroida 2024 YR4 może uderzyć w Ziemię w 2032 roku. Prawdopodobieństwo, że tak się stanie, wynosi 1,2 procent - oznajmiła w środę Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Astronomowie bacznie ją obserwują. 

Asteroida 2024 YR4 może uderzyć w Ziemię w 2032 roku

Asteroida 2024 YR4 może uderzyć w Ziemię w 2032 roku

Źródło:
PAP, ESA, space.com

Silny wiatr porwał przyczepę, która stała na zamarzniętym jeziorze w stanie Wisconsin. Podmuchy spowodowały również powstanie charakterystycznych zamrożonych fal na brzegach zbiornika.

Pogoda była taka, że przyczepa odjechała wędkarzowi

Pogoda była taka, że przyczepa odjechała wędkarzowi

Źródło:
CNN, Spectrum News 1

Chiński zespół naukowców wyhodował myszy pochodzące od dwóch ojców. Co więcej - niektórym gryzoniom udało się osiągnąć wiek dorosły. Aby tego dokonać, konieczna była modyfikacja zestawu kluczowych genów warunkujących rozwój zarodków.

Wyhodowano myszy, które mają dwóch ojców. Gryzonie dorosły, a w badaniach nastąpił przełom

Wyhodowano myszy, które mają dwóch ojców. Gryzonie dorosły, a w badaniach nastąpił przełom

Źródło:
PAP, The Scientist, MIT Technology Review, Cell Press

Pogoda na dziś. Czwartek 30.01 przyniesie przeważnie pogodną aurę, tylko lokalnie może popadać słaby deszcz. Termometry wskażą od 7 do 12 stopni Celsjusza.

Sporo słońca, na termometrach aż 12 stopni. Pogoda na dziś

Sporo słońca, na termometrach aż 12 stopni. Pogoda na dziś

Źródło:
tvnmeteo.pl

Lawina porwała w środę grupę narciarzy we francuskim ośrodku Val-Cenis w departamencie Sabaudia. Zginęły trzy osoby - poinformowała agencja AFP, powołując się na lokalne władze.

Lawina zeszła we Francji. Nie żyje trzech narciarzy     

Lawina zeszła we Francji. Nie żyje trzech narciarzy     

Źródło:
PAP, AFP, france3-regions.francetvinfo.fr

Niagara, położona na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady, w niektórych miejscach pokryła się imponującą warstwą lodu. Na nagraniu udostępnionym we wtorek widać, jak jeden z najbardziej imponujących wodospadów świata wygląda w zimowym wydaniu.

Wodospad Niagara pod warstwą lodu i śniegu

Wodospad Niagara pod warstwą lodu i śniegu

Źródło:
Reuters, AccuWeather

Kolejna burza, którą nazwano Ivo, uderzyła w Hiszpanię. Towarzyszący żywiołowi wiatr w porywach rozpędzał się do 100 kilometrów na godzinę. Burza przyniosła obfite opady deszczu oraz śniegu. W wielu regionach kraju wciąż obowiązują ostrzeżenia.

Zamknięte szkoły, auta pod śniegiem. Burza Ivo uderzyła

Zamknięte szkoły, auta pod śniegiem. Burza Ivo uderzyła

Źródło:
ENEX, larazon.es, elconfidencial

Niezbyt przyjemną środę ma za sobą legwan z Miami Beach na Florydzie. Panujące nad Stanami Zjednoczonymi zimno zmusiło gada do przejścia w stan uśpienia, przez co spadł z drzewa. "Zamrożonym" legwanem zainteresował się przedstawiciel innego gatunku, lepiej radzącego sobie z zimnem.

"Zamrożony" legwan spadł z drzewa. Zabawna reakcja kota

"Zamrożony" legwan spadł z drzewa. Zabawna reakcja kota

Źródło:
CNN, WFLA, FWC, tvnmeteo.pl

Włoska straż przybrzeżna poinformowała w środę, że doszło do częściowego zawalenia się molo w kurorcie Marina di Massa w Toskanii. Stało się tak najprawdopodobniej przez silne porywy wiatru, które sprawiły, że w konstrukcję uderzył statek.

Statek wpadł na molo w Toskanii i poważnie je uszkodził

Statek wpadł na molo w Toskanii i poważnie je uszkodził

Źródło:
Reuters

Amerykańscy meteorolodzy ostrzegają przed pogodą, jaka w najbliższych dniach nastanie w Stanach Zjednoczonych. Front atmosferyczny, który przyniósł długo wyczekiwane, ale bardzo intensywne opady deszczu w Kalifornii, będzie poruszał się na wschód, niosąc za sobą zarówno śnieżyce, jak i ulewy. Służby ostrzegły przed możliwością wystąpienia powodzi błyskawicznych.

Możliwe śnieżyce oraz powodzie błyskawiczne. Kolejne załamanie pogody w USA

Możliwe śnieżyce oraz powodzie błyskawiczne. Kolejne załamanie pogody w USA

Źródło:
FOX Weather, NWS

Władze japońskiego miasta Yashio ewakuowały część mieszkańców z powodu zapadającej się ziemi i ryzyka wycieku gazu. We wtorek na jednym ze skrzyżowań powstała ogromna dziura, do której wpadła ciężarówka. Kilkanaście godzin później niedaleko miejsca katastrofy grunt zapadł się po raz drugi.

W mieście powstało nowe zapadlisko. Władze ewakuują mieszkańców

W mieście powstało nowe zapadlisko. Władze ewakuują mieszkańców

Źródło:
NHK, CNA, Reuters

Pogoda na ferie zimowe 2025. Już za kilka dni kolejne województwa, między innymi mazowieckie, rozpoczną zimowy wypoczynek. Sprawdź szczegóły prognozy. 

Kolejne województwa szykują się na ferie zimowe. Jaka będzie pogoda

Kolejne województwa szykują się na ferie zimowe. Jaka będzie pogoda

Źródło:
tvnmeteo.pl

Zima wróci do Polski. Arleta Unton-Pyziołek z tvnmeteo.pl przedstawiła najnowsze prognozy na początek lutego. Ekspertka spodziewa się znacznego ochłodzenia, a także opadów śniegu. Na jak długo zostanie z nami zima?

Zima wróci do Polski. "Temperatura spadnie na łeb na szyję"

Zima wróci do Polski. "Temperatura spadnie na łeb na szyję"

Źródło:
tvnmeteo.pl

Do hrabstwa Los Angeles - regionu dotkniętego przez silne i niszczycielskie pożary - po trzech tygodniach zaczęli wracać mieszkańcy. Naukowcy przeanalizowali, co mogło doprowadzić do tak rozległych szkód.

Mieszkańcy hrabstwa Los Angeles wracają do domów po pożarach. "Nie mamy pojęcia, co zobaczymy"

Mieszkańcy hrabstwa Los Angeles wracają do domów po pożarach. "Nie mamy pojęcia, co zobaczymy"

Źródło:
Reuters

Indie z powodzeniem umieściły na orbicie Ziemi nowego satelitę nawigacyjnego. Urządzenie opuściło naszą planetę na pokładzie rakiety zbudowanej w tym kraju. Była to pierwsza indyjska misja w 2025 roku i setny start z Centrum Kosmicznego Satish Dhawan.

Indyjski satelita poleciał w kosmos. Ma ważną misję

Indyjski satelita poleciał w kosmos. Ma ważną misję

Źródło:
Reuters

Najwyższy szczyt Ekwadoru i jego okolice pokryła gruba pokrywa śnieżna. Ten widok przyciągnął sporo turystów, którzy skorzystali z okazji, by spędzić czas wśród białych krajobrazów. Wulkan o nazwie Chimborazo to wyjątkowy punkt na mapie świata.

Śnieg przyciągnął tłumy w najbliższy gwiazdom punkt Ziemi

Śnieg przyciągnął tłumy w najbliższy gwiazdom punkt Ziemi

Źródło:
El Universo, NOAA

Asteroida 2024 PT5, która przez pewien czas była drugim księżycem Ziemi, prawdopodobnie pochodzi właśnie z Księżyca. Świadczyć o tym mają właściwości chemiczne obiektu. Malutka skała została wystrzelona w przestrzeń kosmiczną tysiące lat temu - i nie jest jedynym obiektem tego typu.

Była naszym drugim księżycem. Mogła oderwać się od Srebrnego Globu

Była naszym drugim księżycem. Mogła oderwać się od Srebrnego Globu

Źródło:
CNN, NASA

Północna Francja walczy ze skutkami intensywnych opadów deszczu. Najtrudniejsza sytuacja panuje w okolicach Rennes, stolicy Bretanii - pod wodą znalazły się całe miejscowości. W mieście Pont-Rean fale zaczęły wdzierać się do domów w środku nocy, a mieszkańcy mieli zaledwie kilka chwil, by zabrać najpotrzebniejsze rzeczy. Kolejne dni mają przynieść dalsze opady.

Powódź przyszła w środku nocy. "Zabraliśmy najpotrzebniejsze rzeczy, ubrania, kota"

Powódź przyszła w środku nocy. "Zabraliśmy najpotrzebniejsze rzeczy, ubrania, kota"

Aktualizacja:
Źródło:
Francebleu, Reuters, Meteo France, Meteo Bretagne, TF1 Info

Gigantyczne opłaty czekały kierowców z Atlanty, którzy porzucili swoje auta na oblodzonych drogach. Wiele osób musiało opuścić swoje pojazdy podczas nietypowych dla tego regionu burz śnieżnych, które w zeszłym tygodniu nawiedziły południowo-wschodnie Stany Zjednoczone.

Porzucili auta na oblodzonych drogach, teraz muszą sporo za to zapłacić

Porzucili auta na oblodzonych drogach, teraz muszą sporo za to zapłacić

Źródło:
CNN, MotorBiscuit