Wybuch wulkanu Tonga był tak silny jak erupcja Krakatau w XIX wieku

Źródło:
sciencealert.com
Erupcja wulkanu Tonga
Erupcja wulkanu TongaNASA Earth Observatory image by Joshua Stevens using GOES imagery courtesy of NOAA and NESDIS
wideo 2/2
Tonga: wybuch podwodnego wulkanu i tsunami

Podwodny wulkan Hunga Tonga-Hunga Ha'apai na Oceanie Spokojnym wybuchł na początku roku. Erupcja wysłała potężne fale w atmosferze, które kilkukrotnie okrążyły planetę. Według najnowszych badań były one tak silne jak w przypadku wulkanu Krakatau.

Najnowsze analizy wykazały, że erupcja wulkanu Hunga Tonga-Hunga Ha'apai wygenerowała tak duże fale w atmosferze, co wybuch Krakatau. Do jego erupcji doszło w 1883 roku i - jak przypomnieli naukowcy - było to najbardziej niszczycielskie zdarzenie w historii pomiarów.

- To wydarzenie było bezprecedensowe we współczesnym zapisie geofizycznym - powiedział autor pracy Robin Matoza, profesor nadzwyczajny na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Barbara.

Amplituda ciśnienia i meteotsunami

Badania, opublikowane w ubiegłym tygodniu w czasopiśmie naukowym "Science", ujawniły, że amplituda ciśnienia, jakie wygenerował wulkan Tonga, była "porównywalna do erupcji Krakatau w 1883 roku i większa niż w przypadku wulkanu Mount St. Helens w 1980 roku".

Jak wyjaśnili naukowcy - im większa jest amplituda fali, tym bardziej jest ona potężna.

W tym samym wydaniu magazynu ukazało się także drugie badanie dotyczące erupcji wulkanu Tonga. Zasugerowano w nim, że ciśnienie nie tylko wstrząsnęło atmosferą, ale także spowodowało potężne fale na oceanie.

Po wybuchu pojawiły się małe, szybko przemieszczające się meteotsunami, czyli zjawiska, które występują w wyniku gwałtownych zmian ciśnienia atmosferycznego i prowadzą do formowania się wysokich fal. Dotarły one do archipelagu wcześniej niż typowe, powstające przez wstrząsy sejsmiczne tsunami.

Zdjęcia satelitarne z erupcji wulkanu Hunga Tonga-Hunga Ha'apai NASA Earth Observatory

Ogromna siła

Skutki tych zjawisk zaobserwowano na całym świecie - nie tylko na Oceanie Spokojnym, lecz także na Oceanie Atlantyckim i Morzu Śródziemnym. Tatsuya Kubota, pracownik naukowy Narodowego Instytutu Badań nad Nauką o Ziemi i Odpornością na Katastrofy w Japonii, który pracował przy badaniu stwierdził, że wyniki były zaskakujące.

- Wysokość "zwiastunów" tsunami wynosiła około kilku centymetrów, choć było to zależne od lokalizacji - stwierdził.

Kiedy wulkan wybuchł w połowie stycznia, powstały pióropusz gazu i popiołu trafił nawet do mezosfery - warstwy atmosfery położonej na wysokości około od 45 do 90 kilometrów nad powierzchnią Ziemi. To najwyższa kolumna powstała po erupcji wulkanu, jaką kiedykolwiek udało się zarejestrować w zapisie satelitarnym.

Ilość energii uwolnionej w trakcie erupcji była porównywalna z energią, jaka mogłaby zostać wytworzona przez eksplozję od czterech do 18 megaton trotylu lub przez jednoczesną detonację ponad 100 bomb o wielkości tej zrzuconej na Hiroszimę podczas II wojny światowej.

Mogły trafić do jonosfery

Po erupcji wielu naukowców z całego świata próbowało zbadać skutki kataklizmu. Matoza oraz zespół ponad 70 badaczy z 17 krajów postanowili udokumentować wielkość fal atmosferycznych, które wygenerował wybuch. W tym celu wykorzystano dane z licznych naziemnych i kosmicznych systemów monitorujących.

Zespół odkrył, że spośród wszystkich fal atmosferycznych powstałych w wyniku wybuchu, w zapisach najbardziej widoczne były tak zwane fale lambda. Przebiegają one wzdłuż powierzchni Ziemi i są podobne do fal dźwiękowych, gdyż mogą wytwarzać drgania w ośrodkach, przez które się przemieszczają.

Jednak jak wyjaśnił Matoza, takie fale rozchodzą się przy bardzo niskich częstotliwościach, "gdzie wpływ grawitacji jest znaczący". Naukowcy rzadko je rejestrują, ponieważ powstają tylko w wyniku ogromnych eksplozji, takich jak erupcje wulkaniczne czy próby jądrowe.

- Zwykle nie obserwuje się ich w przypadku mniejszych erupcji wulkanicznych - powiedział Matoza.

Najsilniejsze fale, które wygenerował wulkan, miały amplitudę 450 kilometrów. To oznacza, że mogły trafić nawet do jonosfery - gęstej warstwy naładowanych elektrycznie cząstek, która znajduje się około 60 do 1000 km nad powierzchnią planety.

Fale generowane były przez wulkan przez sześć dni. W tym czasie okrążyły Ziemię od trzech do czterech razy.

Erupcja wulkanu TongaNASA Earth Observatory image by Joshua Stevens using GOES imagery courtesy of NOAA and NESDIS

Wzajemne powiązanie

Analiza danych historycznych wykazała, że tak samo stało się podczas erupcji wulkanu Krakatau w 1883 roku.

Wyniki obserwacji wygenerowanych fal są zgodne z wcześniejszymi modelami erupcji wulkanu Tonga, które opracował zespół naukowców z Uniwersytetu w Hamburgu.

- Byliśmy w stanie symulować falę lambda powstałą w wyniku erupcji już dwa dni po zdarzeniu, a teraz nowe badania dostarczają więcej szczegółów na temat rozprzestrzenienia się tych fal, dzięki wykorzystaniu różnych pomiarów geofizycznych - podała Nedjeljka Zagar, profesor meteorologii teoretycznej na tamtejszej uczelni.

W drugim wspomnianym badaniu Kubota i jego zespół połączyli fale lamba z meteotsunami zaobserwowanymi po erupcji. Odkryli, że czas wystąpienia fal i "zwiastunów" tsunami wydaje się zbieżny.

Jak zauważyli, fakt, że fale meteotsunami pojawiły się ponad dwie godziny wcześniej, niż możnaby się spodziewać w przypadku typowych tsunami, jest zaskakujący.

Matoza przekazał także, że wybuch Tonga wytworzył niezwykle silne fale dźwiękowe i infradźwięki (czyli fale akustyczne o zbyt niskiej częstotliwości, by mogły być słyszalne dla człowieka). Co niezwykłe, słyszalne dźwięki erupcji, składające się z powtarzających się wybuchów, można było usłyszeć na Alasce, oddalonej o ponad 10 tysięcy kilometrów od archipelagu wysp Tonga.

Autorka/Autor:kw

Źródło: sciencealert.com

Pozostałe wiadomości

Gdzie jest burza? W poniedziałek 22.07 nad Polską pojawiają się wyładowania atmosferyczne. Grzmi, wieje i pada. Śledź aktualną sytuację pogodową w kraju na tvnmeteo.pl.

Gdzie jest burza? "Na obu frontach kłębią się chmury, miejscami grzmi"

Gdzie jest burza? "Na obu frontach kłębią się chmury, miejscami grzmi"

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl

Alert RCB. W poniedziałek 22.07 do osób przebywających na terenie ośmiu województw rozesłany został SMS z ostrzeżeniami przed burzami. Towarzyszący burzom deszcz może powodować podtopienia.

Alert RCB dla ośmiu województw. Tu pogoda będzie dziś groźna

Alert RCB dla ośmiu województw. Tu pogoda będzie dziś groźna

Źródło:
RCB, tvnmeteo.pl

Ogień pojawił się na przedmieściach Lizbony. Pożar wybuchł w niedzielę wczesnym popołudniem, a walkę z nim utrudniał upał i silny wiatr. 14 osób, w tym 11 strażaków, odniosło obrażenia. Niebezpieczeństwo pożarowe nie mija.

Wiatr dodał sił pożarowi nieopodal Lizbony. 14 osób rannych

Wiatr dodał sił pożarowi nieopodal Lizbony. 14 osób rannych

Źródło:
SIC Noticias, observador.pt

Cypryjski departament meteorologii (DOM) ostrzega przed spiekotą. Trzy osoby zmarły, a co najmniej kilka trafiło do szpitali w trakcie trwającej właśnie fali upałów na wyspie. Miejscami temperatura może przekroczyć 40 stopni Celsjusza.

Upały na Cyprze. Skwar zabił trzy osoby

Upały na Cyprze. Skwar zabił trzy osoby

Źródło:
PAP, DOM, Cyprus Mail

IMGW wydał kolejne ostrzeżenia przed burzami - w poniedziałkowe popołudnie objęte nimi zostały także województwa środkowej Polski. Lokalnie groźna aura potrwa do nocy. Obowiązują także alarmy przed upałem.

IMGW rozszerza zasięg ostrzeżeń przed burzami

IMGW rozszerza zasięg ostrzeżeń przed burzami

Aktualizacja:
Źródło:
IMGW

Po całej serii upalnych dni temperatura coraz rzadziej będzie przekraczać 30 stopni. Jaka pogoda będzie towarzyszyła nam na przełomie lipca i sierpnia? Sprawdź długoterminową prognozę pogody na 16 dni przygotowaną przez Tomasza Wasilewskiego.

Pogoda na 16 dni: lato całkowicie zmieni swoje oblicze

Pogoda na 16 dni: lato całkowicie zmieni swoje oblicze

Źródło:
tvnmeteo.pl

Fala upałów utrzymuje się nad Japonią. W poniedziałek rano termometry na wyspie Honsiu pokazywały ponad 37 stopni Celsjusza. Gorąco było także w weekend, a mieszkańcy Tokio starali się schłodzić na różne sposoby.

37 stopni przed południem, a będzie jeszcze goręcej

37 stopni przed południem, a będzie jeszcze goręcej

Źródło:
NHK, Reuters

Lawina błotna zalała w niedzielę miasto w północno-wschodniej Francji. Do zdarzenia doszło w departamencie Górna Marna, gdzie weekend przyniósł gwałtowne opady deszczu i burze. Osiem osób zostało rannych.

Błoto zalało miasto. "Po dwóch minutach drzwi pękły pod naporem fal"

Błoto zalało miasto. "Po dwóch minutach drzwi pękły pod naporem fal"

Źródło:
France TV, BFMTV

Pogoda na dziś. W poniedziałek 22.07 w części kraju pojawią się burze. Gwałtownym zjawiskom towarzyszyć będą obfite opady deszczu i silny wiatr. W porywach może wiać do 60-80 kilometrów na godzinę.

Pogoda na dziś - poniedziałek, 22.07. Burzowy zachód, upalny wschód

Pogoda na dziś - poniedziałek, 22.07. Burzowy zachód, upalny wschód

Źródło:
tvnmeteo.pl

Za nami kolejna noc obserwacji Koźlego Księżyca. Letnie pełnie są szczególnie efektowne - tarcza naszego naturalnego satelity wydaje się wtedy większa i złotawa. Materiały otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Koźli Księżyc. Złota pełnia w waszych obiektywach

Koźli Księżyc. Złota pełnia w waszych obiektywach

Aktualizacja:
Źródło:
space.com, timeanddate.com, Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Wypadek w Tatrach. Na Kontakt 24 otrzymaliśmy nagranie z akcji ratunkowej przeprowadzonej w sobotę przez ratowników Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Dotyczyła ona mężczyzny, który upadł na szlaku i rozbił sobie głowę.

Upadł na szlaku, rozbił sobie głowę i stracił przytomność. Wypadek w Tatrach

Upadł na szlaku, rozbił sobie głowę i stracił przytomność. Wypadek w Tatrach

Źródło:
Kontakt 24, tvnmeteo.pl

Chorwacka policja zatrzymała mężczyznę podejrzanego o podłożenie ognia w okolicach Trogiru. W czwartek pożar podszedł bardzo blisko kompleksów hotelowych, zagrażając bezpieczeństwu ponad 4000 ludzi, a w niedzielę wciąż trwało jego dogaszanie.

Miał podpalić las, został wyciągnięty z autobusu za nogi

Miał podpalić las, został wyciągnięty z autobusu za nogi

Źródło:
PAP, index.hr, tvnmeteo.pl

Intensywne opady deszczu spowodowały, że na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro - Płociduga Duża. Zbiornik ten osuszono w XIX wieku, by uzyskać łąki do wypasu koni. Zdaniem naukowców jezioro to jednak wkrótce znowu zniknie.

Na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro

Na mapie Olsztyna pojawiło się kolejne jezioro

Źródło:
PAP

Położone w środkowym Chile jezioro Laguna del Maule wydaje z siebie dźwięki brzmiące jak piosenki z kosmosu. - Są one spowodowane ruchem lub pękaniem cienkich warstw lodu - powiedział glacjolog Andres Rivera.

To chilijskie jezioro śpiewa

To chilijskie jezioro śpiewa

Źródło:
Reuters

Trzęsienie ziemi odnotowano u wybrzeży Krety w niedzielny poranek. Wstrząsy miały magnitudę 5,3. Od soboty aktywność sejsmiczna w regionie wzrosła, a sytuacja jest na bieżąco monitorowana.

Trzęsienie o magnitudzie 5,3 u wybrzeży Krety

Trzęsienie o magnitudzie 5,3 u wybrzeży Krety

Źródło:
ERT News, naftemporiki.gr

Wzrosła liczba ofiar śmiertelnych zawalenia się mostu w północno-środkowych Chinach. Jak podały lokalne media, do rzeki wpadło 25 pojazdów. Do zdarzenia doszło po ulewach, jakie wystąpiły w piątek nad tą częścią Państwa Środka. Nad kraj nadciągają dalsze burze.

Samochody wpadły do rzeki. Los dziesiątek osób pozostaje nieznany

Samochody wpadły do rzeki. Los dziesiątek osób pozostaje nieznany

Źródło:
PAP, Reuters

Temperaturę w miastach można kształtować poprzez zmianę użytkowania terenów dookoła nich. Zespół naukowców z Chin i Wielkiej Brytanii odkrył, że szeroki pas terenów zielonych naokoło metropolii może przyczyniać się do znaczącego obniżenia temperatury w centrum.

"Zielony pierścień" może schłodzić miasto w upały

"Zielony pierścień" może schłodzić miasto w upały

Źródło:
University of Surrey

Grecja mierzy się z kolejnym dniem fali upałów. W związku z temperaturą dochodzącą do około 40 stopni Celsjusza ponownie zamknięto niektóre obiekty archeologiczne, a także popularny wśród turystów Ogród Narodowy w Atenach. Strażacy walczą z pożarami w różnych regionach kraju.

Ponad 40 stopni. Ograniczenia dla turystów, rośnie zagrożenie pożarami

Ponad 40 stopni. Ograniczenia dla turystów, rośnie zagrożenie pożarami

Źródło:
PAP, .ekathimerini.com, wetteronline.de

Pożary w zastraszającym tempie rozprzestrzeniają się w Europie. Zgodnie z danymi Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasu, do połowy lipca spłonęło ponad trzykrotnie więcej terenów zielonych, niż wynosi średnia dla tego okresu. Naukowcy ostrzegają, że zagrożenie pożarowe będzie coraz bardziej rosnąć.

Nawet optymistyczne scenariusze przerażają. Zobacz dane z tylko ośmiu dni

Nawet optymistyczne scenariusze przerażają. Zobacz dane z tylko ośmiu dni

Źródło:
EFFIS, EC, El Garroussi et al. (2024), Springer Nature

Słowackie pogotowie górskie (HZS) poinformowało o śmierci polskiego wspinacza, który w piątek nie przeżył upadku z Czarnego Szczytu. Tego dnia w Tatrach Wysokich zginął również inny turysta z Polski.

Kolejny śmiertelny wypadek Polaka w słowackich Tatrach

Kolejny śmiertelny wypadek Polaka w słowackich Tatrach

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Niedźwiedź zaatakował 63-letniego pasterza owiec, ciężko raniąc go w nogę - poinformował w sobotę portal "digi24.ro". Do zdarzenia doszło w południowych Karpatach w Rumunii.

Atak niedźwiedzia w Karpatach. Pasterz został ciężko ranny w nogę

Atak niedźwiedzia w Karpatach. Pasterz został ciężko ranny w nogę

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl, adevarul.ro, news.ro

Na 20 lipca 2024 roku przypada 55 rocznica historycznej misji Apollo 11, pierwszego lądowania człowieka na Księżycu. Ostatni żyjący z jej uczestników, Buzz Aldrin, opowiedział z tej okazji, jakie znaczenie miał dla niego spacer po powierzchni Srebrnego Globu.

55 lat temu ludzkość zrobiła wielki skok

55 lat temu ludzkość zrobiła wielki skok

Źródło:
NASA, tvnmeteo.pl

Naukowcy z NASA byli oszołomieni, gdy skała, po której przejechał 30 maja łazik Curiosity, pękła, ujawniając coś, czego nigdy wcześniej nie widziano na Czerwonej Planecie: żółte kryształy siarki.

Niespodzianka w marsjańskiej skale. Co odkrył łazik Curiosity?

Niespodzianka w marsjańskiej skale. Co odkrył łazik Curiosity?

Źródło:
NASA, phys.org

Bułgarscy strażacy od wielu dni zmagają się z potężnymi pożarami, które trawią ich kraj. Walkę z żywiołem utrudnia bardzo wysoka temperatura i brak opadów. W kilku miejscowościach niezbędna była ewakuacja mieszkańców. 

Spalone domy, ludzie uciekający przed ogniem. Pożary w Bułgarii

Spalone domy, ludzie uciekający przed ogniem. Pożary w Bułgarii

Źródło:
Reuters

Seria tornad nawiedziła w poniedziałek hrabstwo Cook w Stanach Zjednoczonych. Jak podaje Krajowa Służba Pogodowa (NWS), odnotowano ich aż 24. Tym samym padł nowy rekord liczby powstałych tornad na tym terenie jednego dnia.

Rekordowa liczba tornad w rejonie Chicago. Odnotowano ich aż 24

Rekordowa liczba tornad w rejonie Chicago. Odnotowano ich aż 24

Źródło:
PAP,wgntv.com

Fala upałów nawiedziła Hiszpanię. W andaluzyjskim mieście Écija temperatura przekroczyła w piątek 40 stopni Celsjusza. Ministerstwo Zdrowia w Madrycie apeluje do ludzi, aby pili wodę i chronili się przed słońcem.

To miasto nazywane jest "patelnią" Hiszpanii. "Upał jest tu nie do wytrzymania"

To miasto nazywane jest "patelnią" Hiszpanii. "Upał jest tu nie do wytrzymania"

Źródło:
Reuters

Z 14 do 17 wzrosła w piątek liczba wydanych alertów najwyższego stopnia z powodu upałów we Włoszech, objęto nimi miasta od północy po południe kraju. Są ofiary śmiertelne, ludzie mdleją na przystankach i w kolejkach. W związku z masowo włączoną klimatyzacją dochodzi do przerw w dostawach prądu.

Zmarła roczna dziewczynka, ludzie mdleją w kolejkach. Włochy kontra ekstremalne gorąco

Zmarła roczna dziewczynka, ludzie mdleją w kolejkach. Włochy kontra ekstremalne gorąco

Źródło:
PAP, Euronews

Tony martwych ryb unoszą się na powierzchni rzeki Piracicaba w brazylijskim stanie Sao Paulo. Władze ostrzegły, że skutki tej katastrofy ekologicznej mogą być odczuwalne dla regionu przez wiele lat.

20 ton martwych ryb w rzece. "Przerażający widok"

20 ton martwych ryb w rzece. "Przerażający widok"

Źródło:
Reuters

Za nami spektakularne burze i gorące dni. Zapanowało lato w pełnej krasie, choć dla wielu upał jest nieznośny. Wyliczenia europejskich i amerykańskich modeli meteorolgicznych szacują, że w trzeciej dekadzie lipca w Polsce się ochłodzi. Rejsowiec "Aura" zawinąć ma do spokojnego portu. Pytanie tylko na jak długo? Sprawdza to synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Co dalej z pogodą? Nasza synoptyk o tym, że "model kreśli malowniczą zatokę chłodu"

Co dalej z pogodą? Nasza synoptyk o tym, że "model kreśli malowniczą zatokę chłodu"

Źródło:
tvnmeteo.pl

Jest nadzieja na przetrwanie krytycznie zagrożonego wyginięciem krokodyla syjamskiego. W Parku Narodowym Kardamon w Kambodży, na wolności, wykluło się 60 młodych osobników. To największy odnotowany przypadek rozrodu tego gatunku w tym stuleciu.

Wykluło się 60 krokodyli syjamskich. Jest nadzieja dla krytycznie zagrożonego gatunku

Wykluło się 60 krokodyli syjamskich. Jest nadzieja dla krytycznie zagrożonego gatunku

Źródło:
CNN, phys.org, BBC

Strażacy, którzy od połowy lipca walczą z pożarami lasów w regionie Jakucji na Syberii, nie mogą opanować żywiołu. Walkę z ogniem utrudnia silny wiatr i wysoka temperatura. Żywioł pochłonął ponad 900 tysięcy hektarów tajgi.

Płonie Syberia. Ogień strawił niemal milion hektarów tajgi

Płonie Syberia. Ogień strawił niemal milion hektarów tajgi

Źródło:
Reuters

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,4 nawiedziło północne Chile przy granicy z Boliwią i Argentyną - podała amerykańska agencja geologiczna USGS. Nie ma informacji ofiarach lub większych zniszczeniach.

Trzęsienie ziemi w Chile. Najsilniejsze od ośmiu lat

Trzęsienie ziemi w Chile. Najsilniejsze od ośmiu lat

Źródło:
Reuters, PAP, ABC News