Rafał Hirsch: dlaczego Grecja już nie chce programu pomocowego?

d1d0c79a-c087-11e3-87ba-0025b511226eK beard/(CC BY-SA 3.0)/wikimedia.org

W negocjacjach Grecji z Unią Europejską jeszcze pewnie nie raz zaiskrzy, ale można chyba zakładać, że w końcu się dogadają, bo żadna ze stron nie chce rozpadu strefy euro. Niezależnie od efektu tych negocjacji warto się zastanowić nad tym, dlaczego właściwie Grecy tak bardzo nie chcą kontynuacji obecnego programu pomocowego.

Program pomocowy serwowany przez tak zwaną trojkę, czyli Komisję Europejską, Europejski Bank Centralny i Międzynarodowy Fundusz Walutowy, to połączenie pożyczki - dzięki której kraj może funkcjonować i mieć czas, aby stanąć na nogi - z wymaganiami dotyczącymi warunków makroekonomicznych, które to stanięcie na nogi uniemożliwiają.

Fatalne nadwyżki budżetowe

Kluczowy jest tu wymóg utrzymywania przez Grecję nadwyżki budżetowej w wysokości ponad 4 proc. PKB (nie licząc wydatków na obsługę długu). Nadwyżka w budżecie polega na tym, że rząd z sektora prywatnego zabiera więcej pieniędzy, niż do niego wkłada. Pozbawia więc bezpowrotnie co roku sektor prywatny (czyli firmy i konsumentów) jakiejś części gotówki, która mogłaby krążyć w gospodarce, przyczyniając się do jej rozwoju.

Nadwyżka, którą Grecja musi osiągać, jest tak wysoka, że aby ją osiągnąć, rząd musi ciąć wydatki i podnosić podatki jednocześnie. Cięcie wydatków pozbawia pieniędzy tych biednych i uzależnionych od państwa. Podnoszenie podatków pozbawia pieniędzy tych bogatszych, a co nawet ważniejsze, zniechęca ich do prowadzenia działalności, o inwestycjach nie wspominając.

W efekcie wysoka nadwyżka w budżecie zabija gospodarkę:

- przez co jest ona w nieustannej recesji,

- przez co nie ma z czego spłacać długów,

- przez co poziom długu do PKB zamiast maleć, dalej rośnie.

A wymóg nadwyżki budżetowej jest ustanowiony właśnie po to, aby Grecja miała z czego spłacać długi.

Uzależniające oddłużania

Czyli im bardziej Grecja je spłaca, tym szybciej one rosną. Im bardziej sumiennie Grecja realizuje program pomocowy, tym bardziej rozpaczliwie potrzebuje dalszej pomocy finansowej. Sytuację dodatkowo pogarsza fakt, że Grecja nie ma ani swojej polityki monetarnej - nie może więc ustalić sobie takiej stopy procentowej, jaka jest dla niej najlepsza, ani własnej waluty - nie może więc poprawić sobie konkurencyjności i złagodzić recesji poprzez spadek kursu walutowego.

Dlatego Grecja chce w końcu zerwać z programem, który nie daje żadnych korzyści nikomu - ani Grecji, ani jej wierzycielom. Oceniając postawę Grecji, trzeba pamiętać, że Ateny deklarują, że nie będą likwidować nadwyżki budżetowej - chcą ją tylko zmniejszyć z 4 do 1,5 proc. PKB.

Dzięki temu będzie można trochę zwiększyć wydatki państwa, na przykład nieco podnieść obcięte w ostatnich latach emerytury, a z drugiej strony będzie można trochę obniżyć podatki, choćby po to, żeby przedsiębiorcy zobaczyli światełko w tunelu. Do tego Grecy zapowiadają prawdziwe reformy - aparatu skarbowego i sądownictwa. Nie wiadomo, czy potrafią je przeprowadzić, ale wiadomo, że aby to zrobić, nie trzeba mieć nadwyżki w budżecie, bo to zmiana organizacji państwa, a nie poziomu wydatków.

Problem całej strefy euro

Generalnie głównym problemem strefy euro, który także w przyszłości będzie poważnym utrudnieniem w rozwoju gospodarczym, jest właśnie to, że usiłuje ona poprzez różnego rodzaju zasady, ustalenia, zapisy i deklaracje forsować jednocześnie reformy strukturalne i duży rygor fiskalny, który te reformy albo utrudnia, albo uniemożliwia. Dlatego wciąż ich nie ma (choć oczywiście głównym powodem braku reform jest absolutnie denny poziom większości unijnych liderów politycznych).

Reformy są w Europie konieczne, przede wszystkim podatkowe, także reformy rynku pracy i administracji. Rygor fiskalny z kolei jest oczywiście w normalnej sytuacji czymś rozsądnym, ale w przypadku państw pogrążonych w stagnacji czy recesji już taki mądry nie jest.

Dodatkowo w Unii rygor fiskalny często bywa szkodliwy, bo jest traktowany jako zamiennik prawdziwych reform. Często jako reformę właśnie traktuje się zmniejszenie deficytu sektora finansów publicznych z 5 do na przykład 2 proc PKB. Niemcy tak bardzo się boją, że łagodna polityka monetarna ECB jest ryzykowna, bo obniżając koszty obsługi długu publicznego, będzie zniechęcać rządy do reform. Tymczasem do prawdziwych reform zniechęca je rygor fiskalny. Po co przygotowywać na przykład reformę upraszczającą i zwiększającą efektywność systemu podatkowego, skoro można ciachnąć na oślep trochę wydatków, podnieść na oślep trochę podatków i zadanie obniżenia deficytu jest osiągnięte - reforma zrobiona. Tyle że tak naprawdę nic się nie zmieniło, ograniczono tylko strumień pieniądza z sektora publicznego do sektora prywatnego.

Lekarstwo gorsze od choroby

Najprostsze wyjaśnienie problemów Grecji jest takie, że jest sama sobie winna, bo przez lata żyła ponad stan. Pomijam już kwestię definicji "stanu", która dla każdego państwa jest inna, warto jednak pamiętać, że przed 2008 rokiem dług publiczny w Grecji był w okolicach 100 proc. PKB i nie rósł. W 1994 wynosił 100,5 procent, a 12 lat później - w 2006 roku 100 procent.

To był oczywiście w Europie i tak rekord, ale dziś dług publiczny w całej strefie euro utrzymuje się w okolicach 95 procent PKB. Czy to znaczy, że dziś cała strefa euro żyje ponad stan? Grecja była najsłabszym ogniwem Unii, więc w momencie kryzysu po bankructwie Lehman Brothers to ona została przez rynki "odstrzelona" jako pierwsza. Ale to było sześć lat temu.

Dzisiejsze problemy Grecji są prawie w całości efektem katastrofalnie przygotowanych i źle obliczonych "reform" z ostatnich kilku lat, które w 2010 zakładały, że Grecja wróci do wzrostu gospodarczego po 2-3 latach, gdy tymczasem jej PKB w ciągu sześciu lat spadło łącznie o kilkadziesiąt procent. To, że kiedyś Grecy żyli ponad stan, dziś nie ma już żadnego znaczenia. Poziom długu do PKB przez ostatnie kilka lat obowiązywania programu pomocowego wzrósł bardziej niż przez wszystkie lata przebywania Grecji w UE przed kryzysem. Stało się tak dlatego, że ten program skupia się tylko na redukowaniu deficytu, pomijając jakiekolwiek bodźce, które mogłyby uruchomić wzrost gospodarczy.

Uporczywa wiara Europy w to, że im mniejszy deficyt, tym lepiej, bez względu na okoliczności, jest największym błędem i zagrożeniem dla całej UE. Grecja jest tu doskonałym przykładem - redukowanie deficytu na siłę i wszelkimi środkami w kraju, który i tak jest już w recesji, tylko tę recesję pogłębia i przyczynia się do powiększania katastrofy, zamiast przed nią ratować. Trudno się dziwić, że Grecja tym przykładem już dłużej być nie chce.

Autor: Rafał Hirsch / Źródło: tvn24bis.pl

Źródło zdjęcia głównego: K beard/(CC BY-SA 3.0)/wikimedia.org

Pozostałe wiadomości

Stworzona przez zmarłego w ubiegłym roku Janusza Filipiaka spółka ma zniknąć z polskiej giełdy. Spadkobiercy wraz z Funduszem CVC Capital Partners - który jest właścicielem sieci sklepów Żabka - poinformowali o swoim zamiarze ogłoszenia wezwania na 100 proc. akcji spółki.

Spadkobiorcy dużej polskiej firmy chcą ją sprzedać.  Jest już kupiec

Spadkobiorcy dużej polskiej firmy chcą ją sprzedać. Jest już kupiec

Źródło:
PAP

Opublikowano sprawozdanie roczne Portu Lotniczego Warszawa-Modlin. Zawarto w nim założenia nowych planów inwestycyjnych i finansowych, które zakładają rozbudowę infrastruktury do przepustowości 7-8 milionów pasażerów rocznie w roku 2029 roku. Z lotniska Warszawa Modlin od stycznia do końca maja tego roku skorzystało 1,18 mln pasażerów.

Ambitne plany rozbudowy Modlina

Ambitne plany rozbudowy Modlina

Źródło:
PAP

Auchan najtańszy w czerwcu, wyprzedził Biedronkę i Makro Cash & Carry - podała agencja badawcza ASM SFA. W raporcie dodano, że spadek cen odnotowano w 7 z 13 badanych sieci sklepów. Różnica między najtańszym a najdroższym koszykiem w czerwcu 2024 r. wyniosła 154,16 zł i była o 5,65 zł wyższa niż w maju. 

Ranking sieci handlowych w Polsce. Tutaj ceny rosły najmocniej

Ranking sieci handlowych w Polsce. Tutaj ceny rosły najmocniej

Źródło:
PAP

Bakterie Enterobacteriaca wykryto w 37 procent zbadanych próbek lodów pobranych w województwie zachodniopomorskim - przekazał w poniedziałek sanepid. Najwyższy wskaźnik zanieczyszczenia lodów występuje w pasie nadmorskim.

Bakterie w lodach. Szczególnie źle jest w pasie nadmorskim

Bakterie w lodach. Szczególnie źle jest w pasie nadmorskim

Źródło:
PAP

- Jest to propozycja, którą osoby zarabiające to minimalne wynagrodzenie za pracę są w stanie w sposób realny odczuć w swoich portfelach - powiedział w TVN24 BiS Sebastian Gajewski, wiceminister Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Planowana podwyżka płacy minimalnej od 1 stycznia 2025 roku ma wynieść 7,6 procent. Najniższe wynagrodzenie wzrosłoby do 4 626 złotych.

Podwyżka płacy minimalnej. Propozycja, którą  Polacy "realnie odczują w portfelach"

Podwyżka płacy minimalnej. Propozycja, którą Polacy "realnie odczują w portfelach"

Źródło:
TVN24 BiS

Skurczyła się liczba pracowników, którzy pomagają polskim przedsiębiorcom za granicą, bo PAIH nie stać na utrzymanie biur – czytamy w środowym "Pulsie Biznesu". Przybywa jednak zatrudnionych w centrali i krajowych placówkach.

"Inwestują Europejczycy, Japończycy, Hindusi i Chińczycy, wszyscy oprócz Polaków"

"Inwestują Europejczycy, Japończycy, Hindusi i Chińczycy, wszyscy oprócz Polaków"

Źródło:
PAP

W przypadku braku funkcjonowania mechanizmów wsparcia w 2025 roku, cena energii elektrycznej dla gospodarstw domowych wzrosłaby o około 25 procent względem drugiej połowy bieżącego roku - poinformowało redakcję biznesową tvn24.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Rząd rozważa jednak dalsze tarcze osłonowe. "Toczy się dyskusja nad potencjalną kontynuacją wsparcia" - wyjaśniło MKiŚ.

Jakie ceny prądu w 2025 roku? Resort klimatu zabiera głos

Jakie ceny prądu w 2025 roku? Resort klimatu zabiera głos

Źródło:
tvn24.pl

Rząd przyjął projekt ustawy, której celem jest podwyższenie sum gwarancyjnych w ubezpieczeniach - poinformowała we wtorek Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.

Zmiany w ubezpieczeniach. Decyzja rządu

Zmiany w ubezpieczeniach. Decyzja rządu

Źródło:
PAP

We wtorek 16 lipca kolejny raz nie padła główna wygrana. To oznacza dalszy wzrost kumulacji, a w najbliższym losowaniu będzie można wygrać siedem milionów złotych. Oto wyniki losowań Lotto oraz Lotto Plus.

Wyniki Lotto z 16 lipca 2024. Jakie liczby padły podczas ostatniego losowania?

Wyniki Lotto z 16 lipca 2024. Jakie liczby padły podczas ostatniego losowania?

Źródło:
tvn24.pl

Rządowy Fundusz Mieszkaniowy przeznaczy na dopłaty kwotę umożliwiającą udzielenie w latach 2024-2025 łącznie około 100 tysięcy "kredytów na start" o średniej wartości 410 tysięcy złotych - wskazano w ocenie skutków regulacji do opublikowanego we wtorek projektu ustawy w tej sprawie.

Dopłaty do rat kredytów. Jest nowy projekt

Dopłaty do rat kredytów. Jest nowy projekt

Źródło:
PAP

We wtorkowym losowaniu Eurojackpot nie padła główna wygrana. W Polsce odnotowano wygraną czwartego stopnia w wysokości ponad 550 tysięcy złotych. Kumulacja rośnie do 110 milionów złotych. Oto liczby, które wylosowano 16 lipca 2024 roku.

Kumulacja w Eurojackpot rośnie

Kumulacja w Eurojackpot rośnie

Źródło:
tvn24.pl

W czerwcu codzienne zakupy podrożały średnio o 3,1 procent rok do roku - wynika z raportu "Indeks cen w sklepach detalicznych". Autorzy raportu ocenili, że w czasie wakacji sklepy mogą przerzucić na swoich klientów całość odmrożonego w kwietniu VAT-u.

Tak rosną ceny w sklepach

Tak rosną ceny w sklepach

Źródło:
PAP

W przyszłym tygodniu ma zapaść decyzja zatwierdzająca objęcie Polski i sześciu innych krajów Unii Europejskiej procedurą nadmiernego deficytu - poinformowały we wtorek źródła unijne. Rekomendacje dotyczące tego, jak wyjść z procedury, Komisja Europejska opublikuje w listopadzie.

W przyszłym tygodniu ważna decyzja w sprawie Polski

W przyszłym tygodniu ważna decyzja w sprawie Polski

Źródło:
PAP

Inflacja bazowa, czyli po wyłączeniu cen żywności i energii, w czerwcu 2024 roku wyniosła 3,6 procent procent rok do roku - poinformował Narodowy Bank Polski (NBP). W maju ten wskaźnik wynosił 3,8 procent.

Najnowsze dane o inflacji bazowej w Polsce. "Zaskoczyły"

Najnowsze dane o inflacji bazowej w Polsce. "Zaskoczyły"

Źródło:
tvn24.pl, PAP

Od 17 lipca nie będzie możliwe wykonanie niektórych dyspozycji zdalnych w bankowości internetowej i mobilnej z krajów wiążących się z podwyższonym ryzykiem - przekazał ING Bank Śląski w komunikacie dla klientów.

Duży bank wprowadza ograniczenia w kilku krajach. "Nie zrealizujesz przelewu zewnętrznego"

Duży bank wprowadza ograniczenia w kilku krajach. "Nie zrealizujesz przelewu zewnętrznego"

Źródło:
tvn24.pl

Do roku 2035 zakończy się budowa tak zwanego Y, czyli linii kolejowej dużych prędkości o długości 480 kilometrów - przekazał wiceminister infrastruktury Piotr Malepszak. "Y" ma łączyć Warszawę, Łódź, Poznań i Wrocław.

Kiedy zbudują "Y" dla kolei dużych prędkości? Wiceminister podał termin    

Kiedy zbudują "Y" dla kolei dużych prędkości? Wiceminister podał termin    

Źródło:
PAP

Zawyżone kursy walutowe, niespodziewane opłaty w zagranicznych bankomatach czy nawet kilkukrotnie droższe bilety do popularnych atrakcji u pośredników - to tylko kilka z finansowych pułapek, na które natknąć może się turysta, udający się poza granice kraju. - Można stracić nawet kilkaset złotych - mówi w rozmowie z tvn24.pl dziennikarz ekonomiczny Maciej Samcik z portalu "Subiektywnie o finansach".

Finansowe pułapki na wakacjach. "Można stracić nawet kilkaset złotych"

Finansowe pułapki na wakacjach. "Można stracić nawet kilkaset złotych"

Źródło:
tvn24.pl

Sieć drogerii Kontigo zamierza zlikwidować wszystkie placówki stacjonarne działające na terenie Polski. "Trwa proces zamykania ostatnich 15 sklepów sieci, który rozpoczął się w drugim kwartale bieżącego roku" - przekazano w odpowiedzi na pytania redakcji biznesowej tvn24.pl. Firma chce się skupić na sprzedaży przez internet.

Sieć drogerii likwiduje sklepy w Polsce. "Trwa proces zamykania"

Sieć drogerii likwiduje sklepy w Polsce. "Trwa proces zamykania"

Źródło:
tvn24.pl

Ministrowie finansów unijnych krajów zaakceptowali zmiany w Krajowym Planie Odbudowy (KPO) zaproponowane przez polski rząd. KE zaakceptowała ok. 95 proc. zmian, o które wnioskowała Polska w rewizji. Jedną z nich jest zamiana podatku od pojazdów spalinowych na system dopłat do zakupu, wynajmu i leasingu samochodów elektrycznych przez osoby fizyczne. Teraz Polska może formalnie złożyć wnioski o kolejne płatności.

Zmiany w polskim KPO. Jest decyzja

Zmiany w polskim KPO. Jest decyzja

Źródło:
PAP

Najdroższe mieszkanie w Polsce, usytuowane na gdańskiej Wyspie Spichrzów, zostało sprzedane na początku 2024 roku za prawie 25 milionów złotych - poinformował "Forbes". Dotychczas najdroższy był apartament w wieżowcu Złota 44. Słynny inwestor Rafał Zaorski zapłacił za lokal prawie 22,9 miliona złotych.

Najdroższe mieszkanie w Polsce. Nowy rekord

Najdroższe mieszkanie w Polsce. Nowy rekord

Źródło:
Forbes, tvn24.pl

Burberry, brytyjska legendarna marka, znana między innymi z charakterystycznej kraty, ma kłopoty. Jej przychody ze sprzedaży detalicznej od kwietnia do czerwca spadły o 21 procent, zaś za cały zeszły rok o 40 procent. Zarząd zdecydował o zmianie na fotelu prezesa. Joshua Schulman ma przeprowadzić firmę przez kryzys. Dom mody nie uniknie też zwolnień. W Burberry mogą zostać zredukowane setki stanowisk pracy.

Nowy prezes na kłopoty znanej marki odzieżowej. Firma zapowiada ostre cięcia

Nowy prezes na kłopoty znanej marki odzieżowej. Firma zapowiada ostre cięcia

Źródło:
BBC

35 procent polskich firm chce poszukiwać specjalistów od automatyzacji lub sztucznej inteligencji (AI) - dowiadujemy się z raportu "Barometr Polskiego Rynku Pracy" stworzonego przez Personnel Service.

Takich osób szukają polskie firmy. Nowy trend

Takich osób szukają polskie firmy. Nowy trend

Źródło:
PAP

Od 1 lipca do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło prawie 1,5 miliona wniosków o wypłatę świadczenia Dobry start - przekazał we wtorek rzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Paweł Żebrowski. W ubiegłym roku dodatek przyznano dla około 4,6 miliona dzieci.

Dodatkowe pieniądze z ZUS. "Złożono prawie 1,5 miliona wniosków"

Dodatkowe pieniądze z ZUS. "Złożono prawie 1,5 miliona wniosków"

Źródło:
PAP

Ministerstwo Finansów planuje przeprowadzić szereg zmian w podatkach lokalnych. Niestety, jak wynika z apelów organizacji powiązanych z sektorem energii, mogą one mieć fatalny efekt w postaci wyższych cen energii elektrycznej. Zmianom sprzeciwia się nawet inny resort w rządzie Donalda Tuska.

Kolejne ostrzeżenie przed zmianą w podatkach. "Wzrosną ceny energii"

Kolejne ostrzeżenie przed zmianą w podatkach. "Wzrosną ceny energii"

Źródło:
PAP

Polacy nie chcą, by ministrowie pobierali wyższe wynagrodzenia - wynika z opublikowanego we wtorek sondażu IBRiS dla "Rzeczpospolitej". Gazeta zaznacza, że temat rządowych zarobków zyskał na popularności po tym, jak Radosław Sikorski ujawnił, ile dostaje na rękę jako minister spraw zagranicznych.

Sikorski pokazał przelew. Wyniki sondażu w sprawie podwyżek

Sikorski pokazał przelew. Wyniki sondażu w sprawie podwyżek

Źródło:
PAP

Rosyjski gigant produkujący programy antywirusowe Kaspersky Labs przekazał, że opuszcza USA. Wcześniej administracja prezydenta Joe Bidena zakazała sprzedaży i dystrybucji oprogramowania firmy - poinformował portal stacji BBC.

Rosyjski gigant Kaspersky opuszcza USA po wprowadzeniu zakazu

Rosyjski gigant Kaspersky opuszcza USA po wprowadzeniu zakazu

Źródło:
BBC