Na agendzie dzisiejszego posiedzenia były między innymi: temat restrukturyzacji szpitali i związane z nią wątpliwości prawne, reforma ochrony zdrowia zaproponowana przez Polskie Stronnictwo Ludowe i skutki wyroku w sprawie firmy Pfizer przeciwko Polsce (chodziło w niej o nieodebrane w 2022 roku szczepionki przeciwko COVID-19). Co przyniosło w tych kwestiach spotkanie Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia?
- Nie skończył się nawet drugi punkt, więc poruszona była wyłącznie kwestia restrukturyzacji szpitali działających w formule samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (SPZOZ) - informuje Wojciech Wiśniewski.
- To, co dzisiaj wybrzmiało ze strony Ministerstwa Zdrowia, to cisza. Na każde pytanie, skierowane czy to przez związki zawodowe czy pracodawców, pani minister [Katarzyna Kęcka - red.] nie chciała lub nie potrafiła udzielić żadnej odpowiedzi. Zadaliśmy pytanie, czy szpitale mają być wyłączone z prawa restrukturyzacyjnego, a pani minister przez 1,5 godziny kluczyła, nie potrafiąc odpowiedzieć – komentowała podczas briefingu po posiedzeniu Maria Ochman, przewodnicząca Krajowego Sekretariatu Ochrony Zdrowia NSZZ "Solidarność".
Pytania padły, na odpowiedzi "jest czas"
Chodziło o informację, jakie są formalne możliwości restrukturyzacji Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej (SPZOZ‑ów) i czy mogą one korzystać z przepisów ustawy Prawo restrukturyzacyjne. Póki co Ministerstwo Zdrowia nie przedstawiło instrumentów wspierających oddłużanie szpitali, więc część z nich sięga w tej kwestii po ogólne przepisy dotyczące restrukturyzacji. Nie ma jednak pewności co do tego, czy rzeczywiście szpitale mają do tego prawo.
Jak przypomina portal Rynek Zdrowia, z pytaniem o to, czy publiczne podmioty opieki zdrowotnej mogą zostać objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym Sąd Rejonowy w Rzeszowie zwrócił się do Sądu Najwyższego przy okazji rozpoznawania szpitala sprawy w Lesku.
Eksperci zwracają uwagę na to, że trudna sytuacja szpitali buduje koniunkturę na rynku usług doradców restrukturyzacyjnych, a ci nie zawsze rzetelnie informują lecznice, z czym wiąże się wejście w postępowanie.
- Agencje, firmy, kancelarie zacierają ręce. Tych szpitali za chwilę nie będzie. Zostaną zlikwidowane, zrestrukturyzowane w taki sposób, że przestaną funkcjonować. Obawiają się związki zawodowe, ale i pracodawcy, którzy są wierzycielami tych szpitali. Obawiają się, że przez takie programy ich wierzytelności przestaną istnieć i zostaną z pustymi kieszeniami - mówiła Maria Ochman.
Co udało się ustalić w tej sprawie? - Poza tym, że zgodnie z ustawą o radzie dialogu społecznego odpowiedź na zadane pytania będzie w ciągu 30 dni, nie mam tak naprawdę żadnych dodatkowych informacji do przekazania – informuje Wojciech Wiśniewski.
Reforma od ludowców skrytykowana przez związki zawodowe
Drugim punktem posiedzenia było omówienie zaproponowanej przez PSL propozycji reformy systemu ochrony zdrowia. Projekt ustawy naprawczej zakłada, że finansowanie ochrony zdrowia powinno docelowo sięgnąć 8,8 procent produktu krajowego brutto [w tym roku jest to 6,81 proc. PKB z 2024 roku – red.]. W osiągnięciu tego celu ma pomóc m.in. przeniesienie składki chorobowej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do Narodowego Funduszu Zdrowia.
Częścią propozycji jest też poszerzenie bazy składkowej poprzez objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym zleceniobiorców. Obecnie dla tej grupy składka chorobowa jest dobrowolna.
Kolejną propozycją PSL jest ulga podatkowa - 10 procent odpisu od PIT - dla osób, które korzystają z prywatnych usług medycznych. Posłowie PSL proponują też ograniczenie nadmiernego wzrostu kosztów poprzez urealnienie waloryzacji płac w ochronie zdrowia - docelowo podwyżka miałaby się wiązać z wysokością inflacji plus 20 proc.
Wśród propozycji jest też wyznaczenie tzw. szpitali wiodących - rozlokowanych w oparciu o dawnych 49 województw. Miałyby to być szpitale wojewódzkie marszałkowskie, które będą koordynowały współpracę w zakresie usług szpitalnictwa ze szpitalami powiatowymi.
Jak już wcześniej wspomnieliśmy, rozmowa o tym drugim punkcie obrad się nie zakończyła. Jak relacjonuje Wojciech Wiśniewski, propozycja ludowców spotkała się z krytyczną reakcją strony związkowej.
Co z zapłatą za szczepionki?
Na posiedzeniu nie udało się poruszyć natomiast kwestii sprawy przeciwko Polsce z powództwa Pfizer oraz zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie ewentualnych roszczeń firmy. Przypomnijmy, sąd w Brukseli orzekł, że Polska musi odebrać pozostałe dawki szczepionki i zapłacić 5 mld 644 mln zł amerykańskiej firmie. Chodzi o spór dotyczący niedopełnienia warunków umowy zawartej w 2021 r. między Komisją Europejską a amerykańskim koncernem farmaceutycznym. 12 kwietnia 2022 roku. Rzeczpospolita Polska, reprezentowana przez Ministerstwo Zdrowia (szefem resortu był wówczas Adam Niedzielski), poinformowała wówczas Pfizer Inc. oraz Komisarza UE ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności, że nie przyjmie dostawy szczepionek.
Jaką teraz rząd przyjmie strategię procesową i skąd weźmie pieniądze na uregulowanie zasądzonego roszczenia, jeśli proces apelacyjny zakończy się niepowodzeniem? Szczegółów nie znamy i można się spodziewać, że raczej na posiedzeniach Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia ministerstwo nie będzie skore do dzielenia się nimi. Jednym z uczestników zespołu jest federacja Pracodawcy RP, której członkiem jest firma Pfizer.
Najbliższe posiedzenie Prezydium Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia jest zaplanowane na 26 maja.