Rak piersi może dotyczyć każdej kobiety. Na badania wciąż są wolne terminy

Diagnozowanie raka piersi (zdjęcie ilustracyjne)
Wybadać raka. Eksperci o potrzebie powtarzania badań
Źródło wideo: TVN24
Źródło zdj. gł.: Shutterstock
Dodaj do preferowanych źródeł w Google
Tę diagnozę słyszy każdego dnia 55 kobiet w Polsce. 40 procent wykrywa guzek podczas samobadania. Z przesiewowej mammografii korzysta co trzecia uprawniona Polka. O znaczeniu profilaktyki i wczesnej diagnostyki jednego z najczęściej diagnozowanych nowotworów u kobiet przypomina Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi, przypadający 15 października.
Kluczowe fakty:
  • Program profilaktyczny NFZ umożliwia kobietom w wieku 45-74 lat wykonywanie bezpłatnej mammografii co dwa lata bez skierowania. Jak się zapisać?
  • Mammografia to nie jedyne badanie, które należy wykonać? Eksperci tłumaczą, kto o tym decyduje.
  • Kiedy należy rozważać profilaktyczną mastektomię?
  • Gdzie warto się zwrócić, gdy diagnoza raka piersi zostanie potwierdzona?

To jest inwestycja w siebie - przekonuje w czwartkowej rozmowie z Patrykiem Michalskim ministra zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda, która dziś pojawiła się publicznie z różową wstążką, symbolem Różowego Października, Miesiąca Świadomości Raka Piersi. - Zachęcam kobiety, aby weszły do aplikacji IKP i umówiły się na badania. Wszystko jest bezpłatne - mówi ministra i zapewnia, że sama również wykona mammografię.

Jest program, są mammobusy

Szefowa resortu zdrowia nawiązała do programu profilaktycznego NFZ, który umożliwia Polkom w wieku 45-74 lata wykonywanie mammografii co dwa lata bez skierowania. Jak informuje MZ, badanie co 12 miesięcy zalecane jest kobietom, które kontynuują hormonoterapię uzupełniającą (HT) po upływie pięciu lat od operacji, a także tym, które zakończyły leczenie raka piersi i pięcioletni okres obserwacji po terapii.

Zapisać można się nie tylko przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP), ale także dzwoniąc do najbliższej placówki, która ma umowę na badania z NFZ. Można skorzystać również z wizyty w mammobusie. Harmonogram ich postojów można znaleźć na stronach Oddziałów Wojewódzkich NFZ oraz tutaj.

Do korzystania z profilaktyki przekonuje też Małgorzata Kidawa-Błońska, marszałkini Senatu.

"Regularne badania są sposobami na wczesne wykrywanie choroby. To właśnie świadomość i odpowiednio wczesna diagnoza mogą mieć ogromne znaczenie w walce z rakiem piersi. Zachęcam wszystkie kobiety, by pamiętały o swoim zdrowiu, nie odkładały badań na później i korzystały z dostępnych badań. Warto również wspierać bliskie nam osoby i przypominać im, jak ważna jest troska o siebie" - napisała w mediach społecznościowych.

400 wolnych terminów, zgłasza się co trzecia uprawniona

Jak informowaliśmy niedawno w tvn24.pl, w moim IKP jest ponad 400 tysięcy wolnych terminów przez najbliższe 90 dni na mammografię i ponad 300 tysięcy na test HP VHR.

- Polacy wiedzą, że badania przesiewowe są ważne, ale biorą w nich udział zbyt rzadko. Luka między deklarowaną wiedzą a rzeczywistym zachowaniem to największe wyzwanie dla projektowania programów profilaktycznych finansowanych ze środków publicznych - mówił dr Kuba Sękowski z Zakładu Prawa, Historii i Komunikacji Medycznej CMKP w czerwcu br.

Fundacja Alivia przypomina, że w Polsce z bezpłatnej profilaktyki raka piersi korzysta zaledwie ok. 33 proc. uprawnionych kobiet (a w niektórych powiatach poniżej 20 proc.). Dla porównania średnia w Unii Europejskiej wynosi ok. 66 proc., a w krajach takich jak Dania czy Wielka Brytania przekracza 70-80 proc.

"Niestety, mała frekwencja na badaniach skutkuje częstszym wykrywaniem raka w późniejszym stadium" - zauważa Martyna Piotrowska w artykule na stronie fundacji.

Podobny obraz wyłania się z raportu "Piersi w Polsce" fundacji SEXEDPL, o którym pisaliśmy w sierpniu br. Wynika z niego, że aż co czwarta kobieta w wieku 18-65 lat nigdy nie wykonała profilaktycznego badania piersi - ani USG, ani mammografii.

Kiedy należy skorzystać z pierwszego, a kiedy z drugiego z wymienionych badań?

USG bardziej sprawdza się u młodych pacjentek, których piersi z racji wieku są bardziej gruczołowe. Potem ich struktura się zmienia i stają się bardziej tłuszczowe. Tłumaczyła to podczas sierpniowej konferencji SEXEDPL dr n. med. Katarzyna Pogoda, onkolog kliniczna związana z Narodowym Instytutem Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Onkolożka zaznaczyła, że nie ma rekomendacji, aby kobiety po 45. roku życia wykonywały corocznie USG piersi na zmianę z mammografią. O ewentualnej konieczności dalszych badań decyduje radiolog w oparciu o uzyskany wynik.

Czy mammografia jest bezpieczna?

Mammografia należy do najważniejszych i najbezpieczniejszych badań przesiewowych, umożliwiających wykrycie raka piersi już we wczesnej fazie, kiedy szanse na całkowite wyleczenie wynoszą nawet 90 proc - zauważa Fundacja Alivia. Eksperci fundacji zapewniają, że badanie to wykorzystuje minimalną, bezpieczną ilość promieniowania, a wbrew nieprawdziwym informacjom pojawiającym się w sieci, ucisk piersi podczas mammografii nie powoduje uszkodzenia guza ani nie zwiększa ryzyka rozprzestrzeniania się choroby.

Lekarze zastrzegają, że nawet prawidłowy wynik mammografii nie daje stuprocentowej pewności, a rak piersi może dotyczyć każdej kobiety. Także osoby w ciąży lub matki karmiącej. Mówił o tym niedawno dr n. med. Piotr Furga, kierownik Oddziału Chirurgii i Rekonstrukcji Piersi (Breast Unit) w Wojskowym Instytucie Medycznym - Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie.

- Kobieta wyczuwa guzek podczas ciąży albo karmienia i tłumaczy sobie, że to nie może być rak. Może. Mamy pacjentki, u których nowotwór rozpoznano właśnie w takim okresie - argumentował, przestrzegając przed przekonaniami, które usypiają czujność.

Prawidłowy wynik może nie przesądzać o braku choroby

Chirurg wyjaśnił, że niektóre piersi są trudniejsze do oceny radiologicznej. Jeśli radiolog ma wątpliwości, może zalecić uzupełnienie diagnostyki, np. o dodatkowe zdjęcia mammograficzne albo USG. Zdarza się jednak, że pacjentka otrzymuje prawidłowy wynik, mimo że w piersi rozwija się rak. - Żadne badanie nie daje stuprocentowej pewności, a obraz ocenia człowiek, ale to nie jest powód, żeby przestać się badać. Gdybyśmy zrezygnowali z narzędzi dlatego, że nie są doskonałe, kobiet nieświadomych swojej choroby byłoby znacznie więcej - podkreślił. Dwuletni odstęp między mammografiami jest standardem badań populacyjnych u kobiet bez szczególnych obciążeń. Postępowanie wymaga jednak indywidualnego ustalenia m.in. u pacjentek obciążonych rodzinnie, z mutacją zwiększającą ryzyko zachorowania czy z piersiami trudnymi do oceny. Furga przypomniał też, że granice wieku w programie przesiewowym nie wyznaczają końca opieki nad pacjentką. Kobiety starsze niż 74 lata nadal mogą być kierowane na badania - potrzebują tylko skierowania od lekarza. Podobnie jest z kobietami młodszymi niż 45 lat, jeśli istnieją wskazania do diagnostyki.

Profilaktyczna mastektomia. Dla kogo?

Przy mutacjach związanych z bardzo wysokim ryzykiem raka lekarze rozmawiają z pacjentkami o profilaktycznej mastektomii. Furga zaznaczył, że wynik badania genetycznego wymaga właściwej interpretacji - różne zmiany w obrębie tego samego genu mogą mieć odmienne znaczenie.

- Mówię wprost, że uważam profilaktyczną operację za rozsądne rozwiązanie. Pacjentki bywają niezdecydowane, potrzebują jasnego stanowiska lekarza - uważa.

Taka operacja wiąże się również z rekonstrukcją piersi, także z własnych tkanek pacjentki. Tę metodę stosuje już kilka ośrodków w Polsce. Polega ona na pobraniu skóry i tkanki tłuszczowej z dolnej części brzucha oraz odtworzeniu z nich piersi. Aby zapewnić tkance ukrwienie, chirurg pod mikroskopem łączy naczynia pobranego płata z naczyniami w okolicy klatki piersiowej.  Nie każda pacjentka może skorzystać z tej techniki. Bardzo szczupła kobieta może nie mieć wystarczającej ilości tkanki, a znaczenie mają także wcześniejsze rozległe operacje brzucha, urazy i przebyte stany zapalne.

Zaletą metody jest naturalność odtworzonej piersi. - Po rekonstrukcji, kiedy spotykamy się na kolejnych kontrolach, widzę większą pewność siebie. Kobieta mówi, że znowu może założyć strój kąpielowy albo sukienkę z dekoltem, przestaje się wstydzić rozebrać - zauważa Furga.

Ekspert podkreśla, że po rozpoznaniu raka warto szukać ośrodka z doświadczonym zespołem zajmującym się chorobami piersi, zapewniającego także leczenie rekonstrukcyjne. Wskazał, że dobrze przygotowane Breast Unity działają również w szpitalach wielospecjalistycznych, gdzie pacjentki z dodatkowymi chorobami mogą korzystać z pomocy innych specjalistów. - To ważne, bo leczymy człowieka z całym jego bagażem chorób - zaznacza.

Źródło: tvn24.pl, PAP
Czytaj także: