Jak pisaliśmy, w lutym Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wypowiedziało umowę w sprawie prowadzenia jako wspólnej instytucji kultury Muzeum Literatury w Warszawie. Wypowiedzenie oznacza, że od 1 stycznia 2027 roku muzeum pozostanie samorządową instytucją kultury prowadzoną wyłącznie przez województwo mazowieckie.

Dla instytucji oznacza to konieczność wypełnienia luki budżetowej, która powstanie po utracie kilkumilionowego wsparcia z resortu.

Jest to pokłosie decyzji dotyczącej kierownictwa w Muzeum Literatury - zarząd województwa 23 grudnia 2025 roku mianował Beatę Michalec na siedmioletnią kadencję. Stało się to wbrew stanowisku ministry kultury Marty Cienkowskiej. Szefowa resortu kwestionowała uczciwość konkursu i nie kryła oburzenia faktem, że jej sprzeciw został pominięty.

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ:

Ministerstwo wycofuje się z muzeum. Cienkowska o "szkodliwej i niszczącej" postawie

Stanowisko Rady Wydziału Polonistyki UW

"Rada Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego z niepokojem śledzi informacje pojawiające się w przestrzeni publicznej na temat Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie - unikatowej instytucji, zajmującej się zachowaniem i upowszechnianiem polskiego dziedzictwa literackiego i kulturalnego w kraju i zagranicą" - odniosła się do sprawy rada.

Wskazała, że sprzeciw budzi zarówno naruszanie przez zarząd województwa mazowieckiego procedur w konkursach na stanowisko dyrektora, jak również odpływ wysoko wykwalifikowanych pracowników, jak archiwiści, muzealnicy i literaturoznawcy w ciągu ostatnich 18 miesięcy.

W efekcie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zrezygnowało ze współprowadzenia tej jednostki. Sytuacja ta wzbudziła natomiast niepokój o bezpieczeństwo unikatowych zbiorów i pamiątek literackich. 

Rada wydziału przypomniała, że muzeum od momentu utworzenia w 1948 roku pełni kluczową funkcję ośrodka wspierającego działalność naukową Wydziału Polonistyki UW. Służy to przede wszystkim kadrze akademickiej w badaniach oraz stanowi niezbędną bazę dydaktyczną i warsztatową dla kształcących się tam studentów.

"Szczególnie bliska wielu z nas była ta placówka w okresie dyrekcji dr hab. Jarosława Klejnockiego, wieloletniego pracownika naukowo-dydaktycznego naszego Wydziału, cenionego literaturoznawcy i krytyka literackiego, znakomitego poety i eseisty" - napisała rada i przypomniała wspólne sesje naukowe czy spotkania autorskie.

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ:

Wątpliwy konkurs. Ministra nie zgadza się na dyrektorkę radną

"Destabilizacja placówki, obniżenie prestiżu"

"Kontrowersje związane z wyłonieniem nowego dyrektora, decyzje administracyjne i kadrowe oraz brak nadzoru merytorycznego nad zbiorami, a następnie zrzeczenie się przez Ministerstwo odpowiedzialności za losy placówki (i przekazanie zarządu marszałkowi województwa mazowieckiego) doprowadziło do destabilizacji Muzeum, obniżenia jego prestiżu i ograniczenia działalności do wymiaru lokalnego" - wytknęła Rada Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

I zauważyła, że odcięcie muzeum od państwowych funduszy blokuje szanse na modernizację wystawy stałej. Wyraziła obawy, że brak środków uniemożliwi niezbędny remont generalny budynku. A ten jest konieczny, bo brak multimediów czy bariery architektoniczne dla osób z niepełnosprawnościami już teraz spychają placówkę na margines życia kulturalnego.

Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego wyraził jednoczesnie nadzieję, że "w najbliższej przyszłości możliwe będzie przywrócenie stabilnych warunków funkcjonowania Muzeum Literatury".

Zignorowany wynik konkursu

Dotychczas Muzeum Literatury w Warszawie było współprowadzone przez samorząd województwa mazowieckiego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a jego dyrektor jest powoływany i odwoływany przez organizatora za zgodą współprowadzącego.

Procedura wyłonienia szefa Muzeum Literatury wywołała skandal. Choć pierwszy konkurs we wrześniu 2024 roku wygrała Agnieszka Celeda, dziennikarka kulturalna, była szefowa redakcji kulturalnej Polskiego Radia i dyrektorka Biura Kultury i Dziedzictwa w kancelarii prezydenta Bronisława Komorowskiego, zarząd województwa nie powierzył jej sterów placówki. Zamiast zwyciężczyni, stanowisko pełniącej obowiązki dyrektora objęła w styczniu 2025 roku jej kontrkandydatka Beata Michalec, która otrzymała o jeden głos mniej.

Po powtórzeniu konkursu w grudniu tego samego roku to właśnie ona została oficjalnie wybrana na dyrektorkę. Skandaliczny przebieg konkursu ujawnili Jacek Dehnel i Bogumiła Kielar, którzy uczestniczyli w pracach komisji rekrutacyjnej.

Michalec jest radną Warszawy z ramienia Koalicji Obywatelskiej, była wiceszefową Muzeum Niepodległości, również podlegającemu samorządowi Mazowsza.

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ:

Zarzucili ministrze "impulsywność" i "szkodzenie ważnej instytucji"

Piotr Bakalarski