W uzasadnieniu swojej decyzji konserwator przypomina, że trzonem układu urbanistycznego Kruczej jest ulica wytyczona pod koniec XVIII w. na podmokłych terenach, w bezpośrednim sąsiedztwie ulicy Brackiej i tzw. Drogi Królewskiej.
"Do drugiej połowy XIX w. ułatwiała komunikację na linii północ-południe pomiędzy równoległymi do siebie ulicami Nowogrodzką, Żurawią, Wspólną, Hożą, Wilczą i Piękną, wzdłuż których wznoszono zabudowę mieszkaniową oraz tworzono ogrody. Pierwszą zasadniczą zmianę przyniósł ruch budowlany zapoczątkowany w trzeciej ćwierci XIX w., który przyspieszył parcelację oraz zabudowę działek. Wznoszone w tym czasie kamienice odzwierciedlały ówczesny kanon estetyczny oraz możliwości architektoniczne" - wskazał Marcin Dawidowicz.
Większość wznoszonych w tamtym czasie obiektów to kamienice cztero- i pięciokondygnacyjne w układzie zamkniętym, jednopodwórzowe, z przejazdem bramnym, o bogatym detalu architektonicznym na elewacjach. Jako świadectwo tej zabudowy Dawidowicz wskazuje zachowane przedwojenne kamienice przy ul. Kruczej 3 (1882-1883), ul. Nowogrodzkiej 15 (1883-1884), ul. Kruczej 13 / Wilczej 17 (1889-1890), ul. Nowogrodzkiej 10 (1892-1893), ul. Kruczej 47A (1902-1903).
Powojenna odbudowa Kruczej
"Działania wojenne, a w szczególności niezwykle intensywne walki w czasie Powstania Warszawskiego, pożary i bombardowania doprowadziły do znacznego zniszczenia historycznej zabudowy. Po zakończeniu II wojny światowej odgruzowano ulicę nie zdecydowano się jednak na odbudowę kamienic. Drugą fazą zabudowy ul. Kruczej były lata 1947-1960, kiedy zrealizowano drugą po Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej kompleksowo zaprojektowaną koncepcję urbanistyczną o charakterze propagandowym wykorzystującą przedwojenne ciągi komunikacyjne" - wskazał konserwator.
Kluczową, omawianą w powojennych dyskusjach koncepcją był projekt Macieja Nowickiego zakładający stworzenie usytuowanej w centrum Warszawy tzw. dzielnicy ministerialnej z gmachami administracyjno-rządowymi i partyjnymi. "Pomimo że idea ta nie została w pełni zrealizowana, ze względu na wznoszone w kolejnych latach budynki ulica Krucza zyskała miano tzw. osi ministerialnej. Wznoszone w latach 1947-1960 gmachy administracyjne i użyteczności publicznej zaprojektowane zostały przez czołowych architektów tego czasu" - wyjaśnił Dawidowicz.
Wskazał w tym miejscu: Stanisława Bieńkuńskiego, Stanisława Rychłowskiego, Jana Knothe, Stanisława Jankowskiego, Jana Grabowskiego, Zbigniewa Karpińskiego, Tadeusza Zielińskiego, Stanisława Kolendo, Mieczysława Pipreka i Jerzego Kowarskiego. "Skala i rozmach zabudowy wpisywały się w koncepcję urbanistyczną ulicy, która zaprojektowana została jako ważny i reprezentacyjny ciąg komunikacyjny pomiędzy Marszałkowską Dzielnicą Mieszkaniową a Alejami Ujazdowskimi" - podkreślił mazowiecki konserwator.
Mieszkańcy przestraszyli się "La Rambli"
Od kilku lat na tapecie urzędników jest gruntowna przebudowa ulicy Kruczej w ramach tzw. Nowego Centrum Warszawy. Drogowcy zapowiedzieli szeroki na kilkanaście metrów pieszy pasaż ze szpalerami drzew i miejscami do odpoczynku na odcinku między Alejami Jerozolimskimi a Piękną. Oczywiście pozostałyby też chodniki przy budynkach, około czterometrowe.
Dla kierowców przewidzieli jednopasmowe jezdnie po obu stronach części pieszej i parkowanie równoległe. Zaanonsowali nowe przejścia dla pieszych i plac miejski przed Grand Hotelem. Obwieścili, że Krucza będzie jak La Rambla i szybko stali się niewolnikami porównania do najbardziej znanej ulicy w Barcelonie. Przerazili się przede wszystkim mieszkańcy, którzy nie chcą turystycznego zgiełku, jak na popularnej wśród turystów La Rambli.
Obawiają się przede wszystkim przekształcenia Kruczej w tzw. ulicę imprezową, co mogłoby powodować wzrost hałasu, zaburzenia porządku publicznego oraz zakłócenie spokoju nocą. Wskazywali też na brak priorytetu dla funkcji mieszkaniowej w planowanych działaniach modernizacyjnych, ograniczenie liczby miejsc parkingowych dla mieszkańców w bezpośredniej okolicy ich budynków, a także na utrudnienia w codziennym przemieszczaniu się wynikające ze zmian w przepustowości ulicy.
W stanowisku mieszkańców zarzucono również miastu, że decyzja o remoncie ulicy została podjęta jednostronnie bez konsultacji.
Postulat dotyczący ogłoszenia konsultacji był głosowany podczas styczniowej sesji rady dzielnicy Śródmieście, ale został odrzucony zaledwie dwoma głosami.
Projektowanie ulicy już się zakończyło
W lutym dyrektor ZDM ogłosił, że projektowanie ulicy już się zakończyło. - Chcielibyśmy w tym roku ogłosić postępowanie przetargowe i rozpocząć przebudowę, żeby z końcem 2027 roku zamknąć tę inwestycję - informował Puchalski.
– Zakładamy, że w miejscach dzisiejszych skrzyżowań wyniesione zostaną tarcze skrzyżowania, przez co wjazd na nie będzie odbywać się w sposób spowolniony, co pozwoli nam uniknąć budowy sygnalizacji świetlnej. Poprawi się płynność ruchu – wyjaśniał Puchalski.
Dodał, że obecne przystanki autobusowe będą zachowane, a częstotliwość komunikacji miejskiej zostanie zachowana w co najmniej takiej samej, jeśli nie wyższej.
ZDM zakłada, że część przejazdów w poprzek ul. Kruczej będzie niedostępna dla kierowców. W zamian na odcinku od Pięknej do Alej Jerozolimskich pojawią się miejsca do zawracania.
Do dyspozycji mieszkańców będzie na przebudowanej ulicy 300 miejsc parkingowych. Nie ma planów wytyczenia tam drogi rowerowej - rowerzyści będą jeździć ulicą.
Konserwator: decyzja nie rozstrzyga kwestii remontu
Jak decyzja MWKZ wpłynie na planowaną przebudowę? Marcin Dawidowicz wskazał, że nie rozstrzyga ona kwestii związanych z przebudową ulicy. "Zieleń była i jest istotnym elementem kompozycji objętego ochronę układu urbanistycznego. Ze względu na wpis planowane prace remontowe będą musiały uzyskać aprobatę Stołecznego Konserwatora Zabytków" - wyjaśnił konserwator.
Podczas zorganizowanej w środę konferencji Dawidowicz wyjaśnił, że wpis został ustanowiony w wyniku analizy wniosku popartego prawie 600 podpisami mieszkańców. - Byłem zobligowany wszcząć i przeprowadzić postępowanie. Zostało ono przeprowadzone maksymalnie szybko. Decyzja została wydana po niespełna trzech miesiącach. Szybkie przeprowadzenie tej procedury umożliwi miastu przejście do dalszego etapu myślenia o rewitalizacji tej ulicy i jej przebudowie.
Wyjaśnił, że ochrona konserwatorska nie oznacza ochrony asfaltu, krzywych chodników czy krawężników. Dodał też, że w rejestrze jest wpisane kilka układów ulic, które są remontowane.
Decyzja ma nadany rygor natychmiastowej wykonalności. - W związku z tym niemal na bieżąco władze miasta mogą przystąpić do uzgodnień i negocjacji z biurem Stołecznego Konserwatora Zabytków. Decyzja nie ma podłoża politycznego, ani ideologicznego - podkreślił Dawidowicz.
Strony mogą się odwołać od tej decyzji do minister kultury i dziedzictwa narodowego.
"Zapoznamy się z decyzją i przeanalizujemy możliwości"
O komentarz do decyzji konserwatora poprosiliśmy stołecznych drogowców. - Zapoznamy się z decyzją i przeanalizujemy możliwości - odpowiedział krótko Jakub Dybalski, naczelnik wydziału komunikacji w ZDM.
O to czy decyzja MWKZ krzyżuje plany ratusza dotyczące przebudowy ulicy pytany był w środę na konferencji prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski.
- Nie wiem jeszcze, czy krzyżuje to plany ratusza, bo jesteśmy na etapie wyjaśniania tego z konserwatorem. Ze wstępnych jego wypowiedzi raczej nie wynika, że raczej nie powinno to pokrzyżować naszych planów. Ale dokładnie będziemy analizować tę decyzję. Jesteśmy w kontakcie z wojewódzkimi i z miejskim konserwatorem. Mam nadzieję, że nie opóźni to prac - powiedział Trzaskowski.
Źródło: tvnwarszawa.pl, PAP
Źródło zdjęcia głównego: ZDM