Rękopis karmelitański "Akta Kapituły Prowincjalnej Prowincji Najświętszego Sakramentu Zakonu Braci Bł. Maryi z Góry Karmel S.O." został odnaleziony w 2019 roku pod schodami w budynku starej plebanii parafii Trójcy Przenajświętszej w Lipiu. Pierwszy wpis pochodzi z 1841 roku, a ostatni datowany jest na 1863 rok.

Rękopis został wpisany do rejestru zabytków. Wpisu dokonano na wniosek Parafii Trójcy Przenajświętszej w Lipiu, położonej w gminie Błędów, w powiecie grójeckim. Parafię reprezentował proboszcz ks. Ewaryst Tomasiewicz. "W pracach mających na celu zabezpieczanie artefaktów znajdujących się w Starej Plebanii w Lipiu od kilku lat uczestniczą członkowie Stowarzyszenia Bezbłędna Gmina Błędów, których działalność stanowi doskonały przykład społecznej opieki nad zabytkami" - zaznaczył Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Objęty wpisem egzemplarz ma około 20 x 30 cm i liczy 126 stron, spisanych po łacinie i po polsku. Rękopis zawiera protokoły zebrań kapituły prowincji wielkopolskiej karmelitów pw. Najświętszego Sakramentu. Jak przekazał konserwator, zapisano w nim treść ośmiu kapituł prowincjonalnych: Obory 1841, Kłodawa 1844, Płońsk 1847, Kłodawa 1850, Obory 1853, Kłodawa 1856, Płońsk 1859, Lipie 1862 oraz sześciu kapituł definitorialnych: Warszawa 1843, Płońsk 1848, Trutowo 1851, Warszawa 1854, Wola Gułowska 1857, Lipie 1860.

Związany z działalnością Zakonu Braci Karmelitów

W uzasadnieniu decyzji o wpisaniu obiektu do rejestru zabytków Marcin Dawidowicz, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, wskazał, że klasztor w Lipiu przez ponad 200 lat związany był z działalnością Zakonu Braci Karmelitów Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel. Po kasacie zakonu w 1864 roku pozostałości zgromadzonej przez zakonników biblioteki przechowywane były w Lipiu. Większość uległa jednak zniszczeniu w czasie I wojny światowej.

Jak podkreślił konserwator, rękopis "Akta Kapituły Prowincjalnej Prowincji Najświętszego Sakramentu Zakonu Braci Bł. Maryi z Góry Karmel S.O." jest jednym z nielicznych zachowanych do czasów współczesnych ksiąg protokołów kapituły prowincji. "O wartości historycznej rękopisu świadczy jego związek z historią parafii oraz miejscowości, w której przez wiele lat prowadził swą działalność zakon karmelitów. Obiekt pozostaje jedną z nielicznych pamiątek obecności zakonu oraz jedyną księgą ze zbiorów bibliotecznych, która zachowała się w zbiorach parafii po pożarze w 1915 roku" - zaznaczył Marcin Dawidowicz.

Konserwator zwrócił też uwagę na autentyzm, z którego wynikają wartości naukowe rękopisu. Stanowi on dokument działalności klasztoru w latach 1841-1863. "Ponadto protokoły kapituł zawarte w rękopisie dostarczają informacji na temat obsady klasztoru w Lipiu oraz o ruchu zakonników w obrębie prowincji wielkopolskiej karmelitów" - dodał Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków.