Złożyli hołd poległym w 68. rocznicę powstania w getcie

Warszawa

| Sky News, PAP, tvn24.plfot

Rankiem 19 kwietnia 1943 r. żydowscy bojownicy rozpoczęli samotną walkę z niemieckimi oddziałami, które przystąpiły do likwidacji getta w Warszawie. Dzisiaj obchodzimy 68. rocznicę tych wydarzeń. Główne uroczystości mają miejsce się przed Pomnikiem Bohaterów Getta na Muranowie.

O godz. 12 organizacje żydowskie oraz zaproszeni goście złożyli kwiaty oraz zapalili znicze przed Monumentem przy ul. Zamenhoffa.

Uroczystości mają miejsce również przy płytach upamiętniających "Żegotę" i Szloma Zygielbojma oraz m.in. koło bunkra Anielewicza i na Umchlaglaplatzu.

Miotacze płomieni, czołgi

19 kwietnia 1943 r. 850 żołnierzy Waffen-SS, uzbrojonych w karabiny maszynowe, miotacze płomieni, działka, wozy pancerne i czołgi wkroczyło na teren getta bramą od strony Nalewek. Zostali tam zaatakowani przez żydowskich powstańców, którzy w pierwszym starciu odnieśli sukces. Po południu tego samego dnia, liczniejsze i lepiej uzbrojone oddziały niemieckie ponownie wkroczyły na teren getta. Dowodził nimi gen. SS Juergen Stroop.

W walkach wzięło udział ok. tysiąca słabo uzbrojonych powstańców. Niemcy przeciwstawili im ponad 2 tys. żołnierzy Wehrmachtu, SS oraz pomocniczych oddziałów ukraińskich, litewskich i łotewskich. Przeciwko powstańcom użyto pojazdów opancerzonych, artylerii, a także lotnictwa. Przez blisko miesiąc warszawskie getto prowadziło samotny bój z wojskami niemieckimi.

Zawisły dwie flagi

Najcięższe walki toczyły się w rejonie ul. Zamenhoffa i Nalewek oraz na pl. Muranowskim. Niemcy systematycznie posuwali się w głąb getta. Paląc i niszcząc dom po domu zmuszali ludność cywilną do opuszczania bunkrów i schronów. Drugiego lub trzeciego dnia powstania nad gettem na pl. Muranowskim zawisły dwie flagi: biało-czerwona i biało-niebieska. Podejmowane w ograniczonym zakresie przez polskie podziemie (nieliczne oddziały Kedywu, Socjalistycznej Organizacji Bojowej i GL) próby pomocy bohaterskim bojownikom żydowskim zakończyły się niepowodzeniem.

8 maja Niemcy odkryli i otoczyli ogromny schron przy ul. Miłej 18, w którym znajdowało się kilkuset ludzi. Na wezwanie Niemców cywile wyszli, natomiast większość powstańców razem z dowódcą Mordechajem Anielewiczem popełniła samobójstwo. Powstańcy w małych, rozproszonych grupach walczyli do 16 maja. Tego dnia gen. Stroop ogłosił koniec akcji pacyfikacyjnej i na znak zwycięstwa rozkazał wysadzić w powietrze Wielką Synagogę na Tłomackiem.

Zrównane z ziemią

Getto warszawskie zostało zrównane z ziemią. Według raportów gen. Stroopa, od 20 kwietnia do 16 maja 1943 r. w wykrytych i zlikwidowanych bunkrach znajdowało się ponad 56 tys. Żydów. Około 6 tys. zginęło na miejscu w walce, na skutek pożarów czy zaczadzenia. 7 tys. Żydów naziści zamordowali na terenie getta, tyle samo wysłano do obozu zagłady w Treblince. Pozostała grupa ok. 36 tys. osób została wysłana do innych obozów, przede wszystkim do Auschwitz i do obozu na Majdanku.

PAP/ran