Przyjechał z Nigerii, walczył w Powstaniu Warszawskim

Warszawa

Obcokrajowcy walczący za Polskę TVN24
wideo 2/3

Przedstawiciel Młodzieży Wszechpolskiej stwierdził po 11 listopada, że "osoba czarnoskóra nie jest Polakiem". Reporterka "Czarno na Białym" Magdalena Raczkowska-Kazek postanowiła przypomnieć historię czarnoskórych, którzy walczyli o wolność Polski.

Wśród powstańców warszawskich, których symbole tak często eksponuje obecnie skrajna prawica, walczył Nigeryjczyk August Agbola O'Brown, pseudonim "Ali".

Przyjechał do Polski w dwudziestoleciu międzywojennym. Zamieszkał przy ulicy Złotej. Ożenił się i miał dwójkę dzieci. Jego pasją była muzyka. Jako perkusista jazzowy grywał w najlepszych warszawskich klubach. - Był elegancki, wykształcony, miał bardzo otwarty umysł - wspomina Nigeryjczyka Mammadou Diouf, też muzyk i autor książki "Afryka w Warszawie".

"Ali" chwycił za broń już w pierwszych dniach powstania. Miał wtedy blisko 50 lat. Walczył w batalionie Iwo na terenie Śródmieścia.

"Był w konspiracji"

Agbola był najsłynniejszym czarnoskórym powstańcem. - Był w konspiracji, poszedł do powstania, wyszedł prawdopodobnie z ludnością cywilną - wspomina Małgorzata Brama reżyserka filmu "Cudzoziemscy w Powstaniu Warszawskim". Jak wyliczyła, w 1944 po naszej stronie walczyli przedstawiciele ponad 20 narodowości.

Nie są znane jego losy bezpośrednio po wojnie. Wiadomo, że w 1949 roku pracował w Wydziale Kultury i Sztuki Zarządu Miejskiego w Warszawie. Potem, w latach 50. wyjechał z Polski do Wielkiej Brytanii. Tam ponownie się ożenił.

Dziś Nigeryjczyka można zobaczyć między innymi na portretach warszawskiego malarza Karola Radziszewskiego. Jeden z nich znajduje się w Muzeum Warszawy.

Ale cudzoziemcy walczyli nie tylko w trakcie Powstania Warszawskiego. Kameruńczyk Sam Sandi brał udział w Powstaniu Wielkopolskim. Jako żołnierz armii francuskiej dostał się w 1918 roku do niewoli niemieckiej, do obozu na terenie Wielkopolski, która wtedy była częścią pruskiego zaboru. W czasie Powstania Wielkopolskiego włączył się do walki o wyzwolenie. Potem pracował jako taksówkarz, a następnie jako zapaśnik, czym zdobył popularność.

"To kim oni byli?"

Kolejnymi przykładami obcokrajowców walczących za Polskę może być postaci Władysława Jabłonowskiego - czarnoskórego generała walczącego w Insurekcji Kościuszkowskiej, czy Józefa Diaka - jedynego polskiego czarnoskórego pilota walczącego w Bitwie Warszawskiej w 1920 roku.

Magdalena Raczkowska-Kazek /md/kw/mś