Poszukiwania archiwum Bundu zakończone. Co kryły piwnice?

Warszawa

Dawid Krysztofiński / tvnwarszawa.plTegoroczne znaleziska

Dobiegły końca prace archeologiczne w Ogrodzie Krasińskich. Żadnych dokumentów ani miejsc w których mogło być ukryte archiwum Bundu nie udało się odnaleźć. Odkryto za to kolejne ślady życia w dawnej Warszawie.

Archeolodzy wiosną wznowili prace po zimowej przerwie.

- W ubiegłym roku prowadzone były poszukiwania, a nie badania. Teraz przeprowadzono badania archeologiczne - wyjaśnia Zbigniew Polak z Muzeum Warszawy.

Co znaleźli?

Nie natrafiono jednak na tak spektakularne znaleziska, jak pod koniec 2013 roku.

- Nie było bezpośrednich śladów użytkowania piwnic i dramatu związanego z powstaniem w getcie. Nie było szkieletów ani śladów pobytu ludzi – wylicza archeolog.

Jak dodaje, odkryte piwnice były w dużym stopniu rozebrane i puste. Jego zdaniem zostały zniszczone podczas prac prowadzonych po wojnie.

Archeolodzy odnaleźli za to m.in. żyrandol i ślady po istniejącym w kamienicy zakładzie produkującym żyrandole. Wykopano też formy do kapeluszy. – Natrafiliśmy na formy do produkcji filcowych kapeluszy, najprawdopodobniej z końca XIX wieku. Zostały one zakopane na podwórzu przed rozbudową kamienicy - twierdzi Polak.

Pod ziemią były również przedmioty codziennego użytku.

Poszukiwania zakończone | Muzeum Warszawy
Teren poszukiwań | Muzeum Warszawy
Teren poszukiwań archiwum Bundu | Muzeum Warszawy
Efekt poszukiwań w Ogrodzie Krasińskich | Muzeum Warszawy
Teren poszukiwań archiwum Bundu | Muzeum Warszawy
Poszukiwania archiwum zakończone | Muzeum Warszawy
Archeolodzy w Ogrodzie Krasińskich | Muzeum Warszawy
Teren poszukiwań archiwum Bundu | Muzeum Warszawy
Poszukiwania zakończone | Muzeum Warszawy
Teren poszukiwań | Muzeum Warszawy
Teren poszukiwań archiwum Bundu | Muzeum Warszawy
Efekt poszukiwań w Ogrodzie Krasińskich | Muzeum Warszawy
Teren poszukiwań archiwum Bundu | Muzeum Warszawy
Poszukiwania archiwum zakończone | Muzeum Warszawy

"Nie to miejsce"

Nie udało się odnaleźć archiwum Bundu, które miało zostać ukryte na terenie posesji przy Świętojerskiej 40 przez Marka Edelmana. - Nie znaleźliśmy żadnych dokumentów - mówi Polak.

Jak dodaje nie ma też śladów, które mogłyby sugerować, że znajdowało się tu miejsce ukrycia archiwum. – Przekazy mówią o zalaniu skrytki cementem. My znaleźliśmy posadzki ceglane albo drewniane - wyjaśnia Polak. - Na tej działce przekopaliśmy wszystko i dalsze szukanie nie ma podstaw – dodaje.

Teren, na którym prowadzone były prace, znów stanie się częścią parku, który został odnowiony. Powstaje w tym miejscu trawniki, odtwarzana jest też alejka.

Puszka z papierami

Podczas ubiegłorocznych badań archeolodzy natknęli się głównie na naczynia, sztućce, nożyczki, części damskich torebek, czyli to, co dawnym warszawiakom służyło do codziennego życia. Wykopano też m.in. naczynia z żywnością, a także "dwa zespoły papierów". Trafiły do Żydowskiego Instytutu Historycznego. Trwają prace konserwatorskie. Jak informowaliśmy w połowie grudnia zeszłego roku, archeolodzy znaleźli również szkielet kobiety oraz inne kości.

Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy
Ubiegłoroczne znaleziska | Muzeum Warszawy

Archiwum Bundu

Według słów Marka Edelmana, w archiwum Bundu miały znajdować się dokumenty dotyczące kontaktów tej lewicowej żydowskiej partii m.in. z AK i polskim rządem na uchodźstwie, a także materiały związane z przygotowaniami do powstania w getcie. Marek Edelman - ostatni przywódca żydowskiego powstania, a po wojnie wybitny kardiolog - miał zakopać te cenne dokumenty na podwórku kamienic przy ul. Świętojerskiej 40 w kwietniu 1943 roku. Obecnie teren ten znajduje się w granicach Ogrodu Krasińskich.

CO ZNALEZIONO W OGRODZIE KRASIŃSKICH - zobacz materiały tvnwarszawa.pl z wykopalisk:

Odkrycia na Muranowie w czasie poszukiwania archiwum Bundu
Dawid Krysztofiński / tvnwarszawa.pl
O pracach mówi Zbigniew Polak, archeolog z muzeum historycznego Warszawy
Dawid Krysztofiński / tvnwarszawa.pl

wp/ran