"Nigdy nie byliśmy tak blisko granicy". Zmiany klimatu nabierają tempa

Źródło:
WMO, IMGW, Reuters, tvnmeteo.pl
Anomalie temperatury powietrza od początku roku 1960 do września 2023
Anomalie temperatury powietrza od początku roku 1960 do września 2023NASA/Peter Jacobs
wideo 2/10
Zmiany klimatu

W zeszłym roku pobite zostały rekordy temperatury powietrza i temperatury oceanów, stężenia gazów cieplarnianych, wzrostu poziomu morza, topnienia lodowców i utraty pokrywy lodowej na Antarktydzie - wylicza w najnowszym raporcie Światowa Organizacja Meteorologiczna. - Syreny wyją we wszystkich głównych wskaźnikach klimatycznych. Planeta jest na krawędzi - skomentował sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres.

W opublikowanym we wtorek raporcie WMO State of the Global Climate 2023 potwierdzono, że rok 2023 był najcieplejszym w historii pomiarów, a średnia globalna temperatura powietrza wyniosła 1,45 stopnia Celsjusza powyżej poziomu z epoki przedindustrialnej (1850-1900). Na całym świecie w ubiegłym roku każdy miesiąc od czerwca do grudnia był rekordowo ciepły.

Jak wskazuje Światowa Organizacja Meteorologiczna, tak długoterminowy wzrost temperatury jest spowodowany zwiększonym stężeniem gazów cieplarnianych w atmosferze, a rozwój zjawiska El Nino w połowie ubiegłego roku, polegający na utrzymywaniu się ponadprzeciętnie wysokiej temperatury na powierzchni wody w strefie równikowej, przyczynił się do gwałtownego ocieplenia w latach 2022-2023.

Czytaj też: Za nami najgorętszy luty w historii pomiarów

Stężenia dwutlenku węgla, metanu i podtlenku azotu osiągnęły w 2022 roku rekordowe poziomy, a dane z poszczególnych lokalizacji wskazują na dalsze wzrosty w roku 2023. Poziom dwutlenku węgla jest obecnie o 50 proc. wyższy niż w okresie przedprzemysłowym. Jak podkreśla WMO, ponieważ gaz ten pozostaje w atmosferze przez długi czas, globalna temperatura będzie nadal rosła przez wiele lat.

"Czerwony alarm dla świata"

- Nigdy nie byliśmy tak blisko granicy 1,5 stopnia, określonej w porozumieniu paryskim. To czerwony alarm dla świata - oceniła sekretarz generalna Światowej Organizacji Meteorologicznej Celeste Saulo, która objęła to stanowisko w styczniu. W przyjętym w 2015 roku porozumieniu paryskim światowi przywódcy zobowiązali się do ograniczenia wzrostu średniej globalnej temperatury do 1,5 st. C i do utrzymania jej wzrostu znacznie poniżej 2 st. C w stosunku do okresu przedprzemysłowego.

Jak wskazała Saulo, "zmiany klimatyczne to znacznie więcej niż tylko temperatura". - To, czego byliśmy świadkami w ubiegłym roku, zwłaszcza niespotykane dotąd ocieplanie się oceanów, topnienie lodowców i utrata lodu morskiego na Antarktydzie, budzi szczególnie zaniepokojenie - powiedziała.

- Ziemia wzywa pomocy, a najnowszy raport pokazuje, że planeta jest na krawędzi - skomentował sekretarz generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych Antonio Guterres. - Zanieczyszczenie paliwami kopalnymi powoduje chaos klimatyczny. Syreny wyją we wszystkich głównych wskaźnikach klimatycznych. (...) Niektóre rekordy są nie bite, ale wręcz niszczone - powiedział.

Oceany jeszcze nie były tak ciepłe

Jak czytamy w raporcie, od kwietnia średnia globalna temperatura powierzchni morza każdego miesiąca przekraczała dotychczasowe maksymalne zanotowane wartości, przy czym rekordy z lipca, sierpnia i września zostały pobite ze szczególnie dużym marginesem. Wyjątkowe ciepło panowało we wschodniej części północnego Oceanu Spokojnego, w Zatoce Meksykańskiej, na Karaibach oraz na dużych obszarach Oceanu Południowego, gdzie panowały tak zwane morskie fale upałów.

Morskimi falami upałów nazywa się zjawisko, podczas którego przez dłuższy czas na znacznym obszarze temperatura wody jest ponadprzeciętnie wysoka. W 2023 r. ponad 90 procent powierzchni oceanów w którymś momencie roku doświadczyło fali upałów, a zjawisko to dotknęło średnio prawie jedną trzecią ich powierzchni.

W poniedziałek ukazał się raport dwóch amerykańskich instytucji, według którego od połowy marca zeszłego roku średnia temperatura powierzchni oceanów codziennie przewyższała wcześniejszy rekord ustanowiony dla danej daty.

Czytaj więcej: Codziennie rekord. W rok osiągnięto skok "odpowiadający dwudziestu latom"

Zasięg lodu na Antarktydzie "zdecydowanie najniższy w historii"

Według wstępnych danych w zachodniej części Ameryki Północnej i w Europie tak zwane lodowce referencyjne, czyli stanowiące punkt odniesienia, doświadczyły największej od 1950 r. utraty lodu. Jak przypomniano, w ciągu ostatnich dwóch lat lodowce w szwajcarskich Alpach straciły około 10 procent swojej objętości. W latach 2020-2023 lodowce znajdujące się zachodzie Ameryki Północnej straciły około 9 proc. masy, przy czym w zeszłym roku tempo topnienia było pięciokrotnie wyższe niż w latach 2000-2019.

Od 2010 roku odnotowano siedem lat z najwyższym ubytkiem pokrywy lodowej Grenlandii i Antarktydy, czyli dwóch największych na świecie pokryw lodowych. Średnie tempo utraty lodu wzrosło ze 105 gigaton rocznie w latach 1992-1996 do 372 gigaton rocznie w latach 2016-2020. Jak podano, "zasięg lodu morskiego na Antarktydzie był zdecydowanie najniższy w historii", a pod koniec zimy jego powierzchnia była o milion kilometrów kwadratowych (odpowiada to łącznej wielkości Francji i Niemiec) mniejsza niż w dotychczas rekordowym 2022 r.

Antarktyda coraz cieplejszaPAP/Reuters/Adam Ziemienowicz

"W wyniku postępującej ekspansji cieplnej oraz topnienia lodu z lądolodów i lodowców średni światowy poziom morza osiągnął rekordowo wysoki poziom" - napisano. Tempo wzrostu w ciągu ostatnich dziesięciu lat było ponaddwukrotnie większe niż w pierwszej dekadzie obserwacji satelitarnych (1993-2002).

Topnienie lodowców Arktyki PAP/Adam Ziemienowicz

Rekordowe cyklony, śmiercionośne powodzie, ekstremalne upały i susze

Jak wskazuje WMO, ekstremalne zjawiska pogodowe i klimatyczne miały poważne skutki społeczno-gospodarcze na wszystkich zamieszkanych kontynentach.

Cyklon tropikalny Freddy, który w lutym i marcu uderzył w Madagaskar, Mozambik i Libię, był jednym z najdłużej utrzymujących się cyklonów tropikalnych na świecie. Natomiast majowy cyklon Mocha zapisał się jako jeden z najsilniejszych z do tej pory zaobserwowanych w Zatoce Bengalskiej. W jego wyniku ponad 1,5 miliona ludzi musiało opuścić swoje miejsce zamieszkania i tymczasowo przenieść się w bezpieczne regiony. We wrześniu opady związane z cyklonem Daniel spowodowały powodzie w Grecji, Bułgarii, Turcji oraz w Libii, gdzie zginęły tysiące ludzi, a dziesiątki tysięcy straciło domy.

Wiele części świata doświadczyło ekstremalnych upałów. W lipcu we Włoszech temperatura osiągnęła 48,2 st. C, a rekordowe wartości odnotowano w Tunisie (Tunezja) - 49 st. C, Agadirze (Maroko) - 50,4 i Algierze (Algieria) - 49,2 st. C.

Kanadę w ubiegłym roku dotknął najgorszy sezon pożarów w historii. Spłonął obszar o powierzhcni 14,9 miliona hektarów, co stanowi ponad siedmiokrotność średniej długoterminowej. Pożary doprowadziły do poważnego zanieczyszczenia dymem, szczególnie na gęsto zaludnionych obszarach wschodniej Kanady i północno-wschodnich Stanów Zjednoczonych.

W 2023 r. długotrwała susza utrzymywała się w północno-zachodniej Afryce, części Półwyspu Iberyjskiego oraz lokalnie w środkowej i południowo-zachodniej Azji. Region Rogu Afryki, gdzie od pięciu lat trwa niszczycielska susza, ucierpiał z powodu znacznych powodzi, w wyniku których swoje miejsca zamieszkania musiało opuścić 1,8 miliona osób. W północnej Argentynie i Urugwaju suma opadów deszczu była od 20 do 50 proc. poniżej średniej, co doprowadziło do strat w plonach i ograniczeń w dostępności wody - wylicza WMO.

Zmiany klimatyczne i ich konsekwencje na świecieAdam Ziemienowicz, Maciej Zieliński/PAP

Autorka/Autor:ps

Źródło: WMO, IMGW, Reuters, tvnmeteo.pl

Źródło zdjęcia głównego: Alexandros Michailidis / Shutterstock.com

Pozostałe wiadomości

Czwartkowe burze były aktywne w prawie całym kraju. Do godziny 18 strażacy interweniowali ponad 200 razy, głównie w północnej i środkowej Polsce. Wiał silny wiatr, lał deszcz, lokalnie pojawiły się opady dużego gradu. Materiały otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Burze, oberwania chmury i gradobicia nad Polską. Ponad 200 interwencji

Burze, oberwania chmury i gradobicia nad Polską. Ponad 200 interwencji

Aktualizacja:
Źródło:
PAP, Kontakt 24, tvnmeteo.pl, TVN24

Trudna aura panowała w czwartek na mazurskich jeziorach. Siła wiatru sięgała 7 w skali Beauforta, co utrudniało sterowanie jachtami nawet doświadczonym żeglarzom i stwarzało spore niebezpieczeństwo. W okolicach Mostu Sztynorckiego doszło do tragicznego wypadku.

Silny wiatr na Mazurach. Seria groźnych wypadków, nie żyje żeglarz

Silny wiatr na Mazurach. Seria groźnych wypadków, nie żyje żeglarz

Źródło:
PAP

Morska mgła pojawiła się w Karwii (Pomorskie) w godzinach popołudniowych. Synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek tłumaczyła, że zjawisko to powstaje w bardzo specyficznych warunkach. Może ono być również bardzo niebezpieczne.

Biało nad Bałtykiem. To zjawisko może być groźne

Biało nad Bałtykiem. To zjawisko może być groźne

Źródło:
Sieć Obserwatorów Burz, tvnmeteo.pl

Pogoda na jutro, czyli na piątek 31.05. W nocy pogoda w przeważającej części Polski się poprawi - tylko lokalnie może popadać lub zagrzmieć. W dzień na terenie całego kraju czeka nas jednak kolejna dawka burz z gradem i ulewami. Termometry pokażą do 26 stopni Celsjusza.

Pogoda na jutro - piątek 31.05. Nocą lokalnie zagrzmi i popada. W dzień wróci grad

Pogoda na jutro - piątek 31.05. Nocą lokalnie zagrzmi i popada. W dzień wróci grad

Źródło:
tvnmeteo.pl

Alert RCB trafił do mieszkańców kolejnych obszarów Polski. W Boże Ciało pogoda może być niebezpieczna w zachodniej oraz w południowej części kraju. Eksperci radzą też, jak przygotować się na nadejście burzy.

Alert RCB w dziesięciu województwach

Alert RCB w dziesięciu województwach

Aktualizacja:
Źródło:
tvnmeteo.pl, RCB

Kolejne dni przyniosą nam dalszą dominację ciepłego, wilgotnego powietrza znad Morza Śródziemnego. Jego władza nad Polską zacznie jednak słabnąć, a opady deszczu i burze - powoli zanikać. Wraz ze względnym spokojem do naszego kraju zawita jednak niższa temperatura.

Pogoda na 5 dni. Jak długo potrwa gorąca aura

Pogoda na 5 dni. Jak długo potrwa gorąca aura

Źródło:
tvnmeteo.pl

Na lotnisku Dallas-Fort Worth w Teksasie doszło we wtorek do groźnego zdarzenia. Podczas burzy silny wiatr przesunął samolot pasażerski, stojący na płycie lotniska. Jedno ze skrzydeł prawie uderzyło w rozwinięty rękaw dla pasażerów. Widać to na nagraniu.

Wiatr przesuwa samolot. Nagranie

Wiatr przesuwa samolot. Nagranie

Źródło:
Reuters, poweroutage.us

Kleszcz afrykański pojawił się w Europie, w tym między innymi w Niemczech i na Słowacji. Trwają poszukiwania tego groźnego pajęczaka w Polsce. Z badań wynika, że 60 procent naszego kraju ma warunki odpowiednie dla życia kleszcza Hyalomma. - Mało prawdopodobne, by u nas ich nie było - stwierdziła profesor Anna Bajer z Uniwersytetu Warszawskiego.

"Po napiciu stają się wręcz monstrualne. Mało prawdopodobne, by u nas ich nie było"

"Po napiciu stają się wręcz monstrualne. Mało prawdopodobne, by u nas ich nie było"

Źródło:
PAP

Wyraźny, jasny punkt był widoczny w nocy z wtorku na środę na polskim niebie. Jak się okazuje, był on powiązany z początkiem bardzo ważnej misji Europejskiej Agencji Kosmicznej. Materiał otrzymaliśmy na Kontakt 24.

Tajemnicze światło przemknęło po polskim niebie. Czym było?

Tajemnicze światło przemknęło po polskim niebie. Czym było?

Źródło:
O kosmosie i astronautyce, tvnmeteo.pl

W Indiach i Bangladeszu rośnie liczba ofiar śmiertelnych cyklonu Remal, który w niedzielę uderzył w oba te kraje. Zniszczone są dziesiątki tysięcy domów. Straty w sektorze rybołówstwa w Bangladeszu sięgają blisko 15 miliardów dolarów - podały lokalne media.

Wzrosła liczba zabitych po przejściu cyklonu. "Jeden z najdłuższych w historii kraju"

Wzrosła liczba zabitych po przejściu cyklonu. "Jeden z najdłuższych w historii kraju"

Źródło:
PAP, tvnmeteo.pl

Naukowcy korzystają ze sztucznej inteligencji w poszukiwaniu rodzaju żeńskiego dla sagowca Encephalartos woodii (E. woodii) w lasach Republiki Południowej Afryki. Choć to gatunek istniejący jeszcze przed dinozaurami, na całym świecie odkryto tylko jeden męski okaz, a obecnie znane egzemplarze są jego klonami.

Sztuczna inteligencja szuka partnerki dla "najbardziej samotnej rośliny świata"

Sztuczna inteligencja szuka partnerki dla "najbardziej samotnej rośliny świata"

Źródło:
PAP, BBC, University of Southampton

Na jednym z poznańskich osiedli zauważono rzadki gatunek ptaka - orłosępa brodatego. Ptak ten zazwyczaj nie występuje w Polsce. Dzięki specjalnemu nadajnikowi wiemy, że ten osobnik wykluł się dwa lata temu we Francji, skąd też przyleciał. Gatunek ten jest wpisany do Czerwonej księgi gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody.

Potężny ptak wylądował nagle na parapecie. Wiadomo, skąd przyleciał. Nagranie

Potężny ptak wylądował nagle na parapecie. Wiadomo, skąd przyleciał. Nagranie

Źródło:
tvn24.pl, ptakipolski.pl

Z raportu opublikowanego we wtorek przez Komisję Europejską wynika, że tylko 55 procent kąpielisk w Polsce jest bardzo dobrej jakości. To najgorszy wynik w Unii Europejskiej.

Polska ma najbrudniejsze kąpieliska w UE. Raport

Polska ma najbrudniejsze kąpieliska w UE. Raport

Źródło:
PAP

We wtorek na zachodzie kraju przechodziły burze. Towarzyszyły im nie tylko silne porywy wiatru, intensywne opady deszczu i gradobicia. W okolicach miejscowości Smolec na Dolnym Śląsku pojawił się zalążek trąby powietrznej.

Zalążek trąby powietrznej pojawił się na Dolnym Śląsku

Zalążek trąby powietrznej pojawił się na Dolnym Śląsku

Źródło:
Sieć Obserwatorów Burz, tvnmeteo.pl

Zorze polarne mogą powrócić w czerwcu na nasze niebo. Aktywny region słoneczny AR3664, odpowiedzialny za silną burzę magnetyczną z początku maja, już wkrótce znów zwróci się w stronę Ziemi. Co istotne, w obserwacjach pomoże nam także Księżyc.

Jest szansa na powrót zorzy polarnej do Polski. Wiemy, kiedy się jej spodziewać

Jest szansa na powrót zorzy polarnej do Polski. Wiemy, kiedy się jej spodziewać

Źródło:
Live Science, Z głową w gwiazdach, tvnmeteo.pl

Strażacy walczą z szybko rozprzestrzeniającym się pożarem lasu w okolicach miasta Kearny w południowej Arizonie. Zniszczone zostały dwa budynki, część mieszkańców ewakuowano.

Zniszczone budynki, ewakuacje. Ogień szybko się rozprzestrzenia

Zniszczone budynki, ewakuacje. Ogień szybko się rozprzestrzenia

Źródło:
Reuters, abc15.com, tvnmeteo.pl

Na orbitę okołoziemską został wyniesiony satelita EarthCARE - podała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Głównym celem misji jest badanie wpływu chmur i aerozoli na ochładzanie oraz ogrzewanie ziemskiej atmosfery, co ma pozwolić na lepsze zrozumienie zmian klimatu na Ziemi.

ESA wystrzeliła satelitę do obserwacji Ziemi

ESA wystrzeliła satelitę do obserwacji Ziemi

Źródło:
PAP

We wtorek różnica temperatury pomiędzy Piłą a Toruniem, które są od siebie oddalone o około 140 kilometrów, wyniosła prawie 14 stopni. Zapytaliśmy o to Tomasza Wasilewskiego, prezentera tvnmeteo.pl.

W Toruniu prawie upał, a 140 kilometrów dalej ziąb. Co się stało w Pile?

W Toruniu prawie upał, a 140 kilometrów dalej ziąb. Co się stało w Pile?

Źródło:
tvnmeteo.pl, IMGW

15 osób zginęło na skutek osunięcia się zbocza kamieniołomu w Indiach. Osuwisko zostało spowodowane przez ulewy związane z cyklonem Remal, który nadciągną nad południową Azję.

Osunięcie ziemi w kamieniołomie. Nie żyje 15 osób

Osunięcie ziemi w kamieniołomie. Nie żyje 15 osób

Źródło:
PAP, Reuters, Times of India tvnmeteo.pl

Niedźwiedź wtargnął do domku w Arizonie, w którym przebywał 15-letni chłopiec, i zaatakował go, uderzając i drapiąc. Tylko dzięki reakcji starszego brata nie doszło do tragedii. Po ataku zwierzę miało "usiąść na werandzie na kanapie i się rozglądać".

Niedźwiedź wszedł do domu i zaatakował nastolatka. Potem usiadł na kanapie

Niedźwiedź wszedł do domu i zaatakował nastolatka. Potem usiadł na kanapie

Źródło:
NBC News, AZGFD

Osuwisko, które przyczyniło się do śmierci nawet dwóch tysięcy osób, zagraża kolejnym tysiącom mieszkańców Papui-Nowej Gwinei. W kraju ogłoszono stan klęski żywiołowej, zaś akcję poszukiwawczo-ratunkową mają wesprzeć australijscy ratownicy.

Osuwisko przysypało całe wioski. "Skały i ziemia wciąż się poruszają"

Osuwisko przysypało całe wioski. "Skały i ziemia wciąż się poruszają"

Źródło:
PAP, postcourier.com.pg, tvnmeteo.pl

Tajfun Ewiniar szaleje na Pacyfiku. W południowych prowincjach Filipin, w które uderzył jako burza tropikalna, żywioł przyczynił się do śmierci co najmniej siedmiu osób i wywołał niszczycielskie powodzie. Zjawisko nabiera intensywności, a w ciągu kilku dni może dotrzeć do Japonii.

Na Filipinach zabił siedem osób. Ewiniar idzie na Japonię

Na Filipinach zabił siedem osób. Ewiniar idzie na Japonię

Źródło:
PAP, The Straits Times

Pakistan doświadcza ekstremalnej fali upałów. Temperatura na południu kraju wzrosła powyżej 52 stopni Celsjusza, co jest wartością bliską rekordu ciepła w skali całego kraju - podał tamtejszy departament meteorologiczny. Setki osób trafiają do szpitali z objawami udaru cieplnego.

Temperatura sięgnęła 52 stopni w cieniu

Temperatura sięgnęła 52 stopni w cieniu

Źródło:
Reuters, tvnmeteo.pl

W Dżibuti we wschodniej Afryce w ubiegłym tygodniu do środowiska uwolniono zmodyfikowane genetycznie komary, które mają pomóc w walce z malarią. To już kolejna taka próba na świecie i zapowiadane są kolejne. Od 2019 roku na całym świecie do środowiska trafił ponad miliard komarów GMO - wynika z danych amerykańskiego Centrum Prewencji i Kontroli Chorób (CDC).

Wypuszczono już ponad miliard komarów GMO

Wypuszczono już ponad miliard komarów GMO

Źródło:
PAP

"Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie. Kwiaty tego gatunku charakteryzują się niezbyt przyjemnym dla ludzkiego nosa zapachem zgniłego mięsa. Pełni on jednak bardzo ważną rolę w rozmnażaniu się rośliny.

Jest piękna, ale śmierdzi jak zepsute mięso. "Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie

Jest piękna, ale śmierdzi jak zepsute mięso. "Smocza lilia" zakwitła w Łańcucie

Źródło:
PAP, rhs.org.uk

Meksykańskie miasto Puebla nawiedziła potężna burza gradowa. Ulice zasypała miejscami półtorametrowa warstwa lodu. Do zjawiska doszło nagle, podczas trwającej w kraju fali upałów.

Takie widoki na ulicach w trakcie fali upałów

Takie widoki na ulicach w trakcie fali upałów

Źródło:
Reuters, El Pais

Trwa sezon burzowy. W czasie wyładowań atmosferycznych najbezpieczniej jest przebywać wewnątrz budynku. Jednak nawet jeśli zostajemy w domu, warto pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Jak przygotować się na burzę?

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Ładujesz telefon w czasie burzy? Zobacz, czego lepiej nie robić

Źródło:
PAP, tvn24.pl