W Polsce na stałe występuje 19 gatunków kleszczy. W całym kraju spotykany jest kleszcz pospolity Ixodes ricinus, a na wschód od Wisły coraz częściej pojawia się kleszcz łąkowy Dermacentor reticulatus, uznawany za gatunek bardziej ciepłolubny. Zwykle można się na niego natknąć w zacienionych, ciepłych i wilgotnych miejscach, takich jak lasy, parki czy okolice zbiorników wodnych.
Kleszcze gromadzą się w miejscach, w których najłatwiej trafić im na potencjalnego żywiciela, często w pobliżu leśnych ścieżek, z których korzystają dzikie zwierzęta. Nosicieli chorób możemy spotkać także na obszarach zurbanizowanych - badanie opublikowane w 2020 roku w czasopiśmie "Scientific Reports" wskazało, że ryzyko zakażenia w polskich miastach jest bardzo zróżnicowane i wynosi od 1,6 do 28,7 procent.
Nie bójmy się natury
Choć choroby odkleszczowe są groźne dla zdrowia, eksperci przestrzegają, by nie bać się nadmiernie tych pajęczaków. Informacje na temat kleszczy warto czerpać przede wszystkim ze źródeł naukowych. Wpajany przez producentów repelentów strach przed kleszczami powoduje bowiem, że ludzie zaczynają unikać kontaktu z przyrodą - zaznaczają naukowcy.
- Ludzie boją się przyrody. Boją się trawy, bo w trawie mają czaić się kleszcze. Boją się oczek wodnych, bo będą komary. Boją się starych drzew, bo spadnie na kogoś gałąź albo spadną liście i będzie nieporządek. Mamy do czynienia ze światopoglądem człowieka wygodnego, który wszystko musi mieć uporządkowane, proste i sterylne. Dlatego coraz bardziej niszczymy przyrodę wokół nas i tracimy bioróżnorodność - przekazał profesor Łukasz Łuczaj, botanik z Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Jak radzą specjaliści, aby ustrzec się przed kleszczami, w teren warto zakładać odzież z długimi rękawami i nogawkami, najlepiej w jasnych barwach - łatwiej dostrzec wędrującego kleszcza. Powinniśmy też włożyć kryte buty, a na skórę nałożyć repelent - preparat przeciwko kleszczom. Po wycieczce zadbajmy o dokładne obejrzenie skóry. Kleszcze lubią ciepłe i wilgotne miejsca na ciele, dlatego często wczepiają się w pachwiny, zgięcia kolan, miejsca za uszami, skórę głowy.
Co zrobić po ukąszeniu przez kleszcza
Jeśli zauważymy, że wgryzł się w nas kleszcz, powinniśmy się go jak najszybciej pozbyć. Wbitego w skórę pajęczaka nie należy smarować żadną substancją. W aptekach są dostępne przyrządy, które pozwalają bezpiecznie usunąć pajęczaka: próżniowe pompki, lassa, pęsety czy kleszczołapki. Aby usunąć kleszcza, należy chwycić go tuż przy skórze i zdecydowanym ruchem wyciągnąć w kierunku prostopadłym do miejsca wbicia. Nie powinno się go wykręcać, gdyż grozi to pozostawieniem części jego aparatu gębowego w ciele. Trzeba też uważać, by nie nacisnąć na jego odwłok.
Rankę po ukąszeniu dobrze jest przemyć środkiem odkażającym. Trzeba też sprawdzić czy pasożyt został usunięty w całości. Jeśli w miejscu ugryzienia widoczne są czarne punkciki, należy jak najszybciej skorzystać z pomocy lekarza. Po wykryciu kleszcza należy bacznie obserwować reakcję organizmu, a w przypadku wystąpienia objawów przypominających boreliozę - zrobić badania krwi.
Poza boreliozą kleszcze przenoszą też wirusa kleszczowego zapalenia mózgu (KZM). KZM, choć występuje rzadziej, z medycznego punktu widzenia może być groźniejsze. Boreliozę można skutecznie leczyć przy pomocy antybiotyków, natomiast w przypadku KZM nie ma leczenia przyczynowego, a jedynie objawowe. Przed tą chorobą najlepiej chroni szczepionka.
Redagowała ast