- Z wielką przyjemnością ogłaszam, że wspólnie wybraliśmy Warszawę na lokalizację tego ośrodka - powiedział Aschbacher podczas konferencji prasowej w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Wzięli w niej udział premier Donald Tusk oraz minister finansów i gospodarki Andrzej Domański.
Aschbacher doprecyzował, że ESA ma centra w całej Europie, ale Polska będzie pierwszym krajem spoza założycieli ESA, w którym zostanie zbudowana placówka o takim znaczeniu. - W tym momencie ESA posiada około 6500 pracowników i mamy ośrodki w całej Europie, jednak ośrodek polski będzie pierwszym ośrodkiem ESA poza obszarem krajów, które w roku 1975 podpisały konwencję o utworzeniu ESA - dodał.
Technologia dual-use i większe nakłady na przemysł kosmiczny
Warszawskie centrum będzie odpowiadało za działania w obszarze dual-use, czyli technologii o podwójnym - cywilnym i wojskowym - zastosowaniu, bezpieczeństwa oraz zarządzania w sytuacjach kryzysowych.
- Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary, jak inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. (…) Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa - tłumaczył Aschbacher. Premier Donald Tusk podkreślił, że decyzja Europejskiej Agencji Kosmicznej, dzięki której to w Polsce będzie mieścić się jedno z centrów ESA, to "bardzo ważny dzień". Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański zaznaczył, że podczas dyskusji nad konkretną lokalizacją ośrodka ESA w Polsce ujawnił się olbrzymi potencjał polskich miast i ośrodków naukowych. - Dlatego stworzymy sieć integrującą i rozwijającą infrastrukturę przemysłu kosmicznego w polskich miastach - powiedział Domański. Wyjaśnił, że spółki z Grupy PFR (Polskiego Funduszu Rozwoju), a zwłaszcza Bank Gospodarstwa Krajowego, już niedługo utworzą specjalny fundusz, którego aktywa będą sięgały pół miliarda złotych. Zadaniem tego funduszu będą inwestycje w spółki sektora kosmicznego. - Co więcej, Bank Gospodarstwa Krajowego przedstawi specjalną linię finansowania dla samorządów na rzecz rozwoju infrastruktury sektora kosmicznego w konkretnych miastach - powiedział Domański.
Premier dodał, że w sieć wspieraną finansowo przez PFR i BGK włączone mają być miasta, które ubiegały się o miano gospodarza siedziby. - Warszawa będzie w centrum, ale inne miasta będą także korzystały z tego wielkiego programu - wyjaśnił premier. - Podjęliśmy decyzję o dwukrotnym zwiększeniu nakładów na polski przemysł kosmiczny (...) i poszerzeniu naszej współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną. Wiemy, że każde euro zainwestowane w ten sektor, w ten przemysł zwraca się sześcio- nawet siedmiokrotnie, więc jest to po prostu dobra inwestycja w polską gospodarkę - wskazał Andrzej Domański. Donald Tusk podkreślił też, że jednym z celów ESA, który ma być realizowany także z polskiej składki jest budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego, który ma zapewniać dużo większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami oraz serwisowanie satelitów i ich tankowanie.
Centrum ESA w Polsce. Setki milionów euro na realizację misji
List w sprawie budowy ośrodka strona polska i ESA podpisały pod koniec listopada 2025 roku. Na odbywającym się wtedy w Bremie w Niemczech spotkaniu Rady Ministerialnej ESA Polska zobowiązała się przeznaczyć łącznie 731 milionów euro na realizację misji ESA, w tym blisko 550 milionów euro na programy opcjonalne ESA na lata 2026-2028.
Jeśli chodzi o lokalizację centrum w Polsce, to - jak podał resort rozwoju - nie prowadzono formalnego konkursu na jego lokalizację, a tym samym miasta nie składały oficjalnych ofert. W toku prac analizowane były różne lokalizacje w Polsce pod kątem spełnienia kryteriów niezbędnych do realizacji projektu.
"Minister finansów i gospodarki spotkał się z przedstawicielami zainteresowanych miast (Gdańska, Poznania, Katowic, Wrocławia, Warszawy, Krakowa oraz Łodzi), którzy przedstawili potencjał swoich ośrodków w kontekście realizacji tego przedsięwzięcia" - poinformował pod koniec czerwca Wydział Prasowy MRiT, zastrzegając, że proces wyboru lokalizacji wymagał "szczegółowej analizy szeregu czynników, w tym potencjału naukowo-badawczego, dostępności odpowiedniej infrastruktury, zaplecza kadrowego oraz kwestii organizacyjnych".
Jesteśmy w ESA od 2012 roku
ESA, utworzona w 1975 roku, koordynuje europejskie działania dotyczące badań i wykorzystania przestrzeni kosmicznej oraz wspiera rozwój nowoczesnego i konkurencyjnego sektora kosmicznego w państwach członkowskich. Polska jest członkiem ESA od 2012 r.