12 sierpnia miliony osób obserwowały pierwsze od 1999 roku całkowite zaćmienie Słońca widoczne w kontynentalnej części Europy. Zjawisko wzbudziło szczególne zainteresowanie na Islandii i w Hiszpanii, gdzie całkowita faza zaćmienia trwała najdłużej i była najlepiej widoczna.
Podczas tego wyjątkowego wydarzenia naukowcy postanowili sprawdzić, jak na nietypowe warunki zareagowały zwierzęta. Badanie przeprowadzono pod kierunkiem Iberyjskiego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych (AIZA).
Lwy zwiększyły swoją aktywność
Do obserwacji wykorzystano między innymi wysokiej rozdzielczości kamery oraz nowoczesne systemy rejestracji dźwięku, w tym sprzęt umożliwiający śledzenie wokalizacji ptaków. Wstępne wyniki pokazują, że mniej więcej połowa z kilkudziesięciu badanych gatunków zmieniła swoje zachowanie w trakcie lub po zaćmieniu Słońca.
Wyraźną reakcję zaobserwowano u lwów. Po rozpoczęciu zaćmienia zwiększyły swoją aktywność, a wraz z postępującym zaciemnieniem wykazywały coraz większy niepokój. Nietypowe zachowanie zaobserwowano również u samca sitatungi sawannowej. Zwierzę stało się bardziej aktywne i wielokrotnie próbowało kopulować z samicami. Jak wskazują badacze, jest to zachowanie typowe dla tego gatunku we wczesnych godzinach porannych.
Różne zachowania w momencie zaćmienia
Na zaćmienie zareagowały również orangutany. Podczas zjawiska pozostawały na zewnątrz i wielokrotnie spoglądały w niebo. Po powrocie światła jeden z osobników zaczął wydawać odgłosy, natomiast samica objęła swoje potomstwo. Zupełnie inaczej zachowywały się szympansy. W trakcie zaćmienia spokojnie przygotowywały się do snu, jak gdyby zapadnięcie ciemności było sygnałem końca dnia.
Stosunkowo niewielkie zmiany zaobserwowano natomiast u słoni. Słonie indyjskie pozostawały spokojne, choć wydawały delikatne odgłosy. Ich afrykańscy kuzyni podczas największej fazy zaciemnienia pozostały nieruchome w grupie. Ich aktywność wzrosła dopiero po powrocie światła.
Zachowanie zwierząt analizowano też w akwarium Zoomarine w Algarve. W tym regionie Półwyspu Iberyjskiego zaćmienie było jednak tylko częściowe, co zdaniem biologów może tłumaczyć brak wyraźnych zmian u większości obserwowanych gatunków.
Największą reakcję zauważono wśród motyli. Ich aktywność stopniowo malała w miarę postępowania zaćmienia. W kulminacyjnym momencie zjawiska owady pozostawały nieruchome na liściach.
Naukowcy porównali zachowanie przed zaćmieniem i w jego trakcie
Badanie objęło pracowników 13 ogrodów zoologicznych oraz akwariów w Hiszpanii i Portugalii. Aby ustalić, które reakcje były zachowaniami "typowymi", a które "nietypowymi", naukowcy obserwowali poszczególne zwierzęta także w dniach poprzedzających zjawisko. Obserwacje prowadzono o tej samej porze dnia, o której miało nastąpić zjawisko. Zebrane w ten sposób dane porównano następnie z zachowaniem zwierząt podczas zaćmienia.
Badacze podkreślają, że przedstawione wyniki wymagają dalszej analizy. Zebrany materiał ma pomóc lepiej zrozumieć, w jaki sposób nagłe i nietypowe zmiany warunków świetlnych wpływają na zachowanie różnych gatunków.