Znajdujący się na Hawajach Teleskop Słoneczny imienia Daniela K. Inouye wykonał zdjęcia fotosfery - najbardziej wewnętrznej części atmosfery - Słońca.
Opublikowane fotografie ukazują wiry gorącej plazmy - materii rozgrzanej do tak wysokiej temperatury, że elektrony odrywają się od atomów. Obserwowane wiry mają średnicę od 19 do 170 kilometrów. Średnica Słońca wynosi prawie 1,4 miliona kilometrów - jest około 109 razy większa od średnicy Ziemi.
Koliste wzory na Słońcu
Koliste wzory widoczne na zdjęciach nie reprezentują przypadkowych kształtów, lecz są przejawem niestabilności Kelvina-Helmholtza (KHI). Zjawisko, opisane po raz pierwszy w XIX wieku, odnosi się do dynamicznego procesu, który zachodzi, gdy dwa równoległe strumienie cieczy lub gazów oddziałują na siebie, poruszając się z różnymi prędkościami.
- Interfejs [miejsce zetknięcia prądów - red.] może stać się niestabilny i wytworzyć wiry przypominające fale, które rosną, aż się rozpadną, podobnie jak fale na jeziorze lub na oceanie w wietrznych warunkach - powiedział astronom Friedrich Woeger, starszy naukowiec w Narodowym Obserwatorium Słonecznym w Boulder w Kolorado, odpowiedzialny za instrumenty teleskopu Inouye i współautor badania opublikowanego w środę w czasopiśmie "Nature".
Wiry, za którymi stoi KHI, są dobrze znanym, choć rzadkim zjawiskiem meteorologicznym na Ziemi i były również obserwowane w atmosferach gazowych olbrzymów, czyli Jowisza i Saturna - jak wskazał Woeger.
- Różnica w porównaniu z falami i chmurami, które występują na Ziemi, polega na tym, że dwa oddziałujące ze sobą prądy to gorąca plazma o temperaturze około 6000 kelwinów lub 10000 stopni Fahrenheita [około 5-6 tysięcy stopni Celsjusza - red.] poruszająca się w polu magnetycznym, które sprzyja rozwojowi niestabilności - powiedział Woeger.
KHI wykręca nie tylko plazmę, lecz także pola magnetyczne, które się w niej znajdują. To wytwarza energię, która może nagle wywołać eksplozję. Obserwacje mogą pomóc lepiej zrozumieć rozbłyski słoneczne - gigantyczne wybuchy na Słońcu - oraz koronalne wyrzuty masy - obłoki plazmy o silnym polu magnetycznym wyrzucane w przestrzeń kosmiczną.