Najnowsze

Przed nami kolejne fale monsunu letniego. Jaka pogoda czeka nas w sierpniu?

Najnowsze

Prognozowana temperatura w kolejnych dniach (Ventusky.com)Ventusky.com
wideo 2/9

Lipiec w Polsce był chłodny, ale przyniósł częste opady deszczu. To kiepska wiadomość dla urlopowiczów, ale dla natury bardzo dobra. A co szykuje dla nas pogoda na sierpień? O tym pisze dla nas synoptyk tvnmeteo.pl Arleta Unton-Pyziołek.

Tegoroczna wiosna w Polsce dobitnie pokazała, że brak deszczu ogranicza rozwój roślinności, a obfitość rozwojowi sprzyja. Kiedy po suchym marcu i kwietniu przyszedł mokry maj i burzowy czerwiec, wegetacja nadrabiała stracony czas ze zdwojoną siłą. Częste, nieraz codziennie, opady deszczu odbudowały kiepskie stosunki wodne w kraju. Bo znaczenie ma nie tylko, ile wody z nieba spada, ale również regularność zjawiska.

W końcu fenomen najbardziej bujnych lasów na naszej planecie, tropikalnych dżungli, porastających wcale nie tak urodzajne gleby laterytowe, opiera się na powtarzającym się tysiące lat dobowym cyklu parowanie-deszcz. Bez krążącej stale wody i materii zaburzony zostaje dobrostan środowiska. Wystarczy wyciąć kawałek lasu tropikalnego na plantację, by po kilku latach wydajność ziemi spadła drastycznie, między gospodarujących tam ludzi wdarła się bieda, a środowisko było już nie do odbudowania.

Chłodny i wilgotny lipiec

W wielu regionach Ziemi dobrostan środowiska opiera się również na regularnej dostawie deszczów monsunowych. I my w Polsce mieliśmy już w tym roku jedną z fal monsunu letniego, czyli cyrkulacji z północnego zachodu i napływu wilgotnych mas powietrza znad Północnego Atlantyku. Lipiec, który dobiega powoli końca, jest chłodny za sprawą mas powietrza z północy. Za to dzięki występującym częściej opadom, jest bardziej typowy dla naszej strefy klimatycznej, jeśli przyjrzeć się normom z XX wieku. Więcej było tzw. cyrkulacji strefowej, czyli napływu mas powietrza znad Oceanu, zamiast morderczych fal upału z południa. Dla urlopowiczów nad Bałtykiem kiepska to wiadomość, dla natury jednak bardzo dobra.

Kierunek przemieszczania się strumienia powietrza na wysokości około 10 km według DWD (Niemiecka Służba Meteorologiczna)DWD

"Woda stoi. Jak 20 lat temu!"

- Jako młody chłopak jeździłem w lipcu na Mazury pod namiot. Były deszcze, burze i komary. W tym roku lipiec jest taki, jak w czasach mojej młodości! - z uśmiechem na twarzy stwierdził mieszkaniec pewnej wioski w centrum Polski otulonej Puszczą Bolimowską. - A w tamtym obniżeniu, pod dębami, woda stoi. Jak 20 lat temu! - dodał radośnie. W końcu zna ten teren dobrze, jako właściciel ziemi i pokaźnej gromady szczęśliwych koni.

Rzeczywiście, w zagłębieniu sąsiadującym z łąką koszoną na siano, porosłym zagajnikiem, pomiędzy drzewami prześwituje bajorko. Kolor wody jest mało zachęcający dla ludzi, ale atrakcyjny dla komarów, a przede wszystkim stanowiący zapas wody dla okolicznej roślinności.

Zagajnik w Budach Grabskich w Puszczy Bolimowskiej (Arleta Unton-Pyziołek)Arleta Unton-Pyziołek
Bajorko w Budach Grabskich w Puszczy Bolimowskiej (Arleta Unton-Pyziołek)Arleta Unton-Pyziołek

Pogodowa przeplatanka

W wielu miejscach kraju, które istniały w świadomości naszych dziadków jako podmokłe, które należało omijać, a które wyschły w ostatnich latach, znowu pojawiła się woda stojąca. Suche lata uświadomiły nam, jak ważne są stawy, rzeczułki i mokradła dla życia roślin i zwierząt, dla naszych upraw. Lokalna retencja wody, o której ostatnio zrobiło się głośno, jest szalenie ważna. Wielkie zbiorniki wody budowane u stóp gór nie rozwiążą problemu schnących nizin.

Lipiec tego roku pod względem opadów zbliża się na szczęście do normy. Przed nami kolejne dni ze słońcem i burzami na zmianę, a pod koniec miesiąca z upałem i nawałnicami. W okresie między 20 lipca a 10 sierpnia zwykle występowały w Europie Środkowej kolejne fale tzw. monsunu letniego z ciągnącymi z południa upałami, a po nich deszczem i burzami niesionymi przez strumień powietrza z zachodu. Ta przeplatanka możliwa jest i w tym roku. Rysujący się bowiem na koniec lipca dodatni wskaźnik tzw. Oscylacji Północnoatlantyckiej (NAO) oznacza kolejną dostawę wilgoci z zachodu.

Pojęcie "europejski monsun letni" zostało wprowadzone do klimatologii przez jednego z najwybitniejszych klimatologów, Hermanna Flohna, profesora Uniwersytetu w Bonn.

Dodatni Indeks NAO oznacza burze i deszcz (NOAA)NOAA
Prognozowana skumulowana suma opadów deszczu od 24 do 31 lipca (wetter3.de)wetter3.de

Czy jest szansa na śnieżną zimę?

Do tej pory spadło mniej deszczu niż w latach 1971-2000, ale jeszcze parę frontów burzowych przed nami, więc normę raczej wyrobimy. Wbrew naszemu przekonaniu, że jest coraz cieplej, a deszczu coraz mniej wraz z ocieplaniem się klimatu, to opadów w latach 2000-2020 było w lipcu miejscami więcej niż w wieku XX, szczególnie w górach. Teraz jednak przeważają krótkotrwałe opady burzowe, punktowe, a nie rozłożone w czasie i bardziej przyjazne opady ciągłe, tzw. trzydniówki. Pogoda latem częściej skacze od jednej skrajności do drugiej, do przeplatanki susza-ulewa-susza.

Wszystko wskazuje na to, że nic nie zatrzyma zmian klimatu. Nie mamy żadnych gwarancji, że pogoda w kolejnych miesiącach pozostanie w normie. Małe są szanse na śnieżną zimę i dostatek wody kolejnej wiosny. Dziś woda stoi w rowach przydrożnych, bagniskach, ale w kolejnych latach miejsca te mogą stać się tylko lokalną legendą.

Opady w litrach wody na metr kwadratowytvnmeteo.pl za IMGW

Jaki będzie sierpień?

Lipiec w naszym klimacie cechował się największymi opadami w ciągu roku, lokalnymi ulewami i ciągłymi opadami deszczu w całym kraju, skokami temperatury od chłodu do upału. Statystyczny lipiec w Europie Środkowej był miesiącem niestabilnym. Dopiero następujący po nim sierpień bywał łagodniejszy, zrównoważony, często wyżowy. Osiągana była względna równowaga termiczna między nagrzanym lądem i coraz cieplejszym Oceanem.

Tegoroczny sierpień według wyliczeń superkomputerów w Ameryce i Europie miał być spokojny, ciepły, z opadami w normie lub poniżej. Jawił się jako idealny miesiąc na wakacje. Ostatnio jednak prognozy amerykańskiej Narodowej Administracji Oceanu i Atmosfery NOAA przewidują temperaturę w sierpniu poniżej normy z ostatniego gorącego dziesięciolecia, a z opadami powyżej normy. Możliwe więc, że miesiąc nie będzie tak suchy, jak w ostatnich latach bywał, a bardzo prawdopodobne, że przypomni nam sierpnie z XX wieku, bez długo utrzymujących się upałów.

Rzeczywiście z prognoz cyrkulacji powietrza do 10 sierpnia wynika, że deszczu i burz ma być sporo. Jednak według globalnego modelu GFS po 10 sierpnia objąć nas ma obszar wyżowy, pogodny i płynąć ma suchsze i ciepłe powietrze z południowego wschodu. To pasowałoby do norm, do których aura ostatnio usiłuje wrócić. Dopiero pod koniec sierpnia przychodziło zwykle z zachodu załamanie pogody, napływał chłód z północy i lato żegnało się z nami.

Prognoza odchylenia temperatury od średniej w sierpniu 2020 (NOAA)NOAA
Prognoza odchylenia opadów od średniej w sierpniu 2020 (NOAA)NOAA

Czy czekają nas "psie dni"?

Do końca lipca w Europie Środkowej będzie gorąco, temperatura wzrośnie miejscami w Polsce do 30 st. C. Niemcy, tak jak my spragnieni ciepłego lata, cieszą się na tzw. psie dni. Tak określają czas największych upałów w okresie od 23 lipca do 23 sierpnia. Już w starożytności lipcowo-sierpniowe fale gorąca przypisywano najjaśniejszej gwieździe w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa, czyli Syriuszowi. Uważano, że bliskość Psiej Gwiazdy i Słońca wpływa na aurę. I w obecnych granicach terytorium Polski maksimum temperatury odnotowano w Prószkowie na Śląsku Opolskim (40,2 st. C) właśnie pod koniec lipca.

Rekordów temperatury w najbliższym czasie raczej pogoda bić nie zamierza. Po chłodnym i wilgotnym lipcu liczymy jednak na to, że sierpień będzie cieplejszy. Temperatura wzrastać może do 30 stopni, jednak w porównaniu z falami gorąca w ostatnich latach nadchodzący sierpień ma być w normie lub poniżej normy. Wszytko zależy od tego, z jakim okresem czasu porównujemy temperaturę. Model CFS amerykańskiej NOAA opiera się na średniej z ostatniego dziesięciolecia, które było wyjątkowo ciepłe.

Z kolei IMGW w prognozie na sierpień informowało, że temperatura w sierpniu na terenie niemal całego kraju będzie powyżej normy, ale z okresu 1981-2010.

Autor: Arleta Unton-Pyziołek / Źródło: tvnmeteo.pl

Źródło zdjęcia głównego: nwojciech1982/Kontakt 24/wetter3.de