Najnowsze

Pandemia a epidemia - co to jest? Jakie są różnice?

Najnowsze

Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej o lekach
Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej o lekachtvn24
wideo 2/21

Ostatnią pandemię Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła w 2009 roku. Wtedy chodziło o grypę A/H1N1. Teraz, zdaniem WHO, świat ponownie stoi w obliczu jej ogłoszenia w związku z rozprzestrzenianiem się nowego koronawirusa. Wyjaśniamy, czym pandemia różni się od epidemii.

Ryzyko pandemii stało się bardzo realne - powiedział w poniedziałek szef Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus, komentując ciągłe rozprzestrzenianie się koronawirusa SARS-CoV-2 w wielu krajach. Szef WHO uważa, że "dzięki zdecydowanym i wczesnym działaniom możemy spowolnić rozprzestrzenienie się wirusa".

- Teraz, kiedy wirus rozprzestrzenił się w tylu krajach, ryzyko pandemii stało się bardzo realne - przekazał Ghebreyesus. Dodał jednak, że będzie to pierwsza pandemia w historii, którą będzie można kontrolować. - Najważniejsze jest to, że nie jesteśmy zdani na łaskę tego wirusa. Musimy pamiętać, że dzięki zdecydowanym, wczesnym działaniom możemy spowolnić rozprzestrzenienie się wirusa i zapobiegać infekcjom. Wśród osób, które są zainfekowane, większość wyzdrowieje - dodał szef WHO.

ŚLEDŹ RELACJĘ ZWIĄZANĄ Z EPIDEMIĄ KORONAWIRUSA NA TVN24.PL

Epidemia a pandemia

Epidemia to występowanie w określonym czasie i na określonym terenie przypadków zachorowań lub innych zjawisk związanych ze zdrowiem w liczbie większej niż oczekiwana. Samo słowo z greckiego epi znaczy "na", a demos "lud".

Natomiast o pandemii mówimy wtedy, gdy choroba zakaźna rozprzestrzenia się w różnych środowiskach, na dużym obszarze, na różnych kontynentach w tym samym czasie.

Ostatnią ogłoszoną na świecie była pandemia grypy A/H1N1 w 2009 roku, która zabiła setki tysięcy osób na całym świecie. Słowo pandemia pochodzi od greckiego pandemos co oznacza "powszechny". Samo demos z greckiego oznacza "lud", a pan - "wszyscy".

- Pandemia to koncepcja, w której istnieje przekonanie, że cała populacja świata będzie prawdopodobnie narażona na tę infekcję, a potencjalnie część z nich zachoruje - mówił doktor Mike Ryan, dyrektor Światowej Organizacji Zdrowia ds. programów ratunkowych. - Jeśli chodzi o COVID-19, to tym, czego jeszcze nie rozumiemy, jest dynamika transmisji. Widzieliśmy przyspieszenie przypadków zachorowań w takich miejscach jak Korea - tłumaczył. - Nadszedł czas, aby przygotować się na ogłoszenie pandemii. Ale na ogłoszenie jej jest jeszcze za wcześnie - dodał.

Jak się chronić przed koronawirusem (Ministerstwo Zdrowia)ministerstwo zdrowia

"Pandemie oznaczają różne rzeczy dla różnych ludzi"

Doktor Anthony Fauci, immunolog, dyrektor amerykańskiego Narodowego Instytutu Alergii i Chorób Zakaźnych (US National Institute of Allergy and Infectious Diseases), zaznaczył, że nie ma konkretnej, naukowej i ostatecznej definicji pandemii. Tłumaczył, że są zarówno argumenty za tym, jak i przeciw temu, żeby epidemię koronawirusa SARS-CoV-2 można było nazwać pandemią. - Pandemie oznaczają różne rzeczy dla różnych ludzi - mówił.

- Wirus spowodował śmiertelną chorobę i ciągle rozprzestrzenia się między ludźmi, co jest niepokojące. Te czynniki spełniają dwa kryteria pandemii - mówiła dr Nancy Messonnier, dyrektor amerykańskiego Krajowego Centrum ds. Szczepień i Chorób Układu Oddechowego (National Center for Immunization and Respiratory Diseases). - Wirus rozprzestrzeniania się na coraz to większą liczbę krajów, a świat zbliża się do spełnienia trzeciego z kryteriów: rozprzestrzeniania się nowego wirusa na całym świecie - dodała.

Jak zapobiegać zakażeniu (Ministerstwo Zdrowia)ministerstwo zdrowia

Podejmowane działania po wprowadzeniu pandemii

W momencie ogłoszenia pandemii należy podejmować działania na poziomie globalnym. Ich celem jest zmniejszenie wpływu pandemii na społeczeństwo.

Planowanie i koordynacja:

Zachęcanie do udzielania międzynarodowej pomocy krajom ubogim w zasoby i/lub krajom poważnie dotkniętym problemem.

Współdziałanie międzynarodowych organizacji i agencji z sektora opieki zdrowotnej.

Wyznaczanie specjalnego statusu w razie potrzeby, np. ogłaszanie stanu wyjątkowego.

Utrzymanie zaufania we wszystkich agencjach, organizacjach i wśród społeczeństwa (wszystkie podejmowane działania mają być przejrzyste i wiarygodne).

Zapewnienie przywództwa i koordynacji w zakresie zasobów wielosektorowych w celu złagodzenia społecznych i gospodarczych skutków pandemii.

Podejmowanie działań na rzecz racjonalnego, etycznego i przejrzystego dostępu do zasobów.

W krajach jeszcze nie dotkniętych pandemią rozpoczęcie przygotowań do zbliżającej się pandemii, w tym uruchomienie komitetu(-ów) kryzysowego(-ych) oraz krajowych systemów dowodzenia i kontroli. Oprócz tego aktualizowanie, w razie potrzeby, krajowcy wytycznych i zaleceń, uwzględniając informacje z państw dotkniętych pandemią.

Monitoring i ocena sytuacji

Koordynacja oceny i monitorowania charakterystyki oraz nasilenia się choroby, zapewnienie odpowiednich wytycznych.

Monitorowanie globalnego rozprzestrzeniania się choroby i możliwych zmian w epidemiologicznych, klinicznych i wirusologicznych aspektach zakażenia, w tym oporności na leki przeciwwirusowe.

Wspieranie państw członkowskich dotkniętych chorobą.

Przeprowadzenie kompleksowej oceny najwcześniejszych przypadków pandemii grypy.

Dokumentowanie zmieniającej się pandemii, w tym rozmieszczenia geograficznego, tendencji i wpływu.

Dokumentowanie wszelkich zmian w cechach epidemiologicznych i klinicznych wirusa pandemicznego.

Utrzymanie odpowiedniego nadzoru wirusologicznego w celu wykrycia zmian antygenowych i genetycznych, jak również zmian w podatności antywirusowej i patogenności.

Modyfikacja krajowych definicji przypadków i aktualizacja, w razie potrzeby, algorytmów klinicznych i laboratoryjnych do celów diagnostycznych.

Monitorowanie podstawowych zasobów związanych ze zdrowiem, takich jak: środki medyczne, leki przeciwwirusowe, szczepionki i inne środki farmaceutyczne; monitorowanie dostępność pracowników służby zdrowia, obłożenia/dostępności szpitali. Ponadto korzystanie z alternatywnych obiektów służby zdrowia i zapasów materiałów laboratoryjnych.

Ocena wykorzystania i wpływu wdrożonych środków łagodzących.

Przewidywanie skutków gospodarczych pandemii.

Monitorowanie i ocena wpływu nieobecność w miejscu pracy i w szkole w regionach dotkniętych chorobą, monitorowanie dostępności niezbędnych pracowników.

Ograniczanie rozprzestrzenianie się choroby

Opracowanie zaleceń dotyczących składu szczepionki pandemicznej i przejście na produkcję szczepionki, jeżeli wcześniej tego nie zrobiono.

Opracowanie wytycznych dla organów krajowych w celu przeprowadzenia kampanii szczepień ukierunkowanych, jeżeli dostępna jest szczepionka pandemiczna.

Wdrożenie planów zaopatrzenia w szczepionki.

Modyfikowanie/adaptacja strategii przeciwwirusowych i strategii szczepień w oparciu o informacje z monitorowania i nadzoru.

Ułatwianie oceny interwencji i aktualizacja zaleceń w razie potrzeby.

Wszystkie kraje uwzględniają wytyczne i informacje WHO przy wydawaniu międzynarodowych porad dotyczących podróży i ostrzeżeń zdrowotnych.

Doradzanie osobom z ostrą chorobą układu oddechowego, aby pozostały w domu i zminimalizowały kontakt z członkami gospodarstwa domowego i innymi osobami.

Doradzenie osobom z gospodarstw domowych, aby zminimalizowały kontakty poza domem i izolowały się przy pierwszych oznakach jakichkolwiek objawów grypy.

Zachęcanie do ograniczenia przemieszczania się transportem publicznym.

Wdrożenie środków mających na celu izolacje społeczeństwa takich jak zawieszanie zajęć w szkołach, dostosowanie modeli pracy do sytuacji.

Dystrybucja leków przeciwwirusowych i innych środków medycznych zgodnie z planami krajowymi.

Przyspieszenie przygotowań do masowych kampanii szczepień, a następnie wdrożenie kampanii.

W krajach niedotkniętych chorobą zaleca się wprowadzenie kontroli wjazdowej na granicach, wdrożenie planów dystrybucji i rozmieszczenia środków farmaceutycznych oraz innych niezbędnych zasobów.

Ciągłość świadczenia opieki zdrowotnej

Udzielanie wskazówek władzom krajowym w zakresie pomocy lekarzom w rozpoznawaniu, diagnozowaniu i zgłaszaniu przypadków i innych krytycznych kwestii w razie potrzeby.

Wdrożenie planów awaryjnych na wypadek pandemii w celu pełnej mobilizacji systemów opieki zdrowotnej, obiektów i pracowników na szczeblu krajowym i niższym.

Wzmocnienie praktyki kontroli zakażeń w placówkach opieki zdrowotnej i laboratoriach oraz dystrybucja środków ochrony osobistej zgodnie z planami krajowymi.

Zapewnienie wsparcia medycznego, pozamedycznego, społecznego i psychologicznego dla pracowników opieki zdrowotnej, pacjentów i społeczności.

Wdrożenie procedur zarządzania zwłokami w razie potrzeby.

W krajach nie dotkniętych chorobą zaleca się przygotowanie do przejścia na pracę w warunkach pandemii.

Komunikacja

Kontynuowanie współpracy międzynarodowej w celu promowania spójnego przesłania.

Regularne informowanie społeczeństwa o tym, co jest znane i nieznane na temat choroby pandemicznej, o wzorcach przenoszenia się jej, leczeniu i możliwościach profilaktyki.

Regularne informowanie społeczeństwa o źródłach opieki medycznej w nagłych wypadkach, o zasobach służących zaspokojeniu pilnych potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej niezwiązanych z pandemią oraz o zasobach na samodzielną opiekę medyczną.

Dostarczanie regularnych komunikatów w celu rozwiązywania problemów gospodarczych i społecznych, takich jak zakłócenia w podróżowaniu, zamykanie granic i szkół.

Pandemie w przeszłości

Największą pandemią w dziejach świata była pandemia grypy hiszpanki, do której doszło w latach 1918-1919. Zachorowało na nią około 500 milionów ludzi, co stanowiło wówczas 1/3 światowej populacji. Podawane są różne szacunki śmiertelności na całym świecie: od 21-25 milionów do 50-100 milionów.

Kolejną była pandemia grypy azjatyckiej, która wybuchła w Chinach w 1957 roku. Rozprzestrzeniła się do innych krajów i trwała do 1958. Pochłonęła życie 1,1 milionów ludzi na świecie, a w samych Stanach Zjednoczonych - 116 tysięcy. Po jej mutacji powstał wirus H3N2, który wywołał później pandemię grypy Hong-Kong.

W 1968 r. świat ogarnęła pandemia grypy Hong-Kong wywołana wirusem grypy A/H3N2, który pojawił się w Chinach. Wirus ten został po raz pierwszy odnotowany w Stanach Zjednoczonych we wrześniu 1968 roku i doprowadził do śmierci około 100 tysięcy ludzi w całym kraju, a miliona na całym świecie.

Ostatnią ogłoszoną pandemią była pandemia grypy A/H1N1v w latach 2009-2010. Szacuje się, że zmarło 150-575 tysięcy ludzi na całym świecie. 80 procent zgonów dotyczyło osób poniżej 65. roku życia.

Działa infolinia Narodowego Funduszu Zdrowia o postępowaniu w sytuacji podejrzenia zakażenia koronawirusem. Jest ona czynna całą dobę, we wszystkie dni tygodnia.

Całodobowa infolinia NFZ w sprawie koronawirusa (Główny Inspektorat Sanitarny)Główny Inspektorat Sanitarny
Co musisz wiedzieć o koronawirusie? Ministerstwo Zdrowia radzi
Co musisz wiedzieć o koronawirusie? Ministerstwo Zdrowia radziKancelaria Premiera

Autor: anw/aw,map / Źródło: CNN, worldometers.info

Pozostałe wiadomości