Kiedy mówimy o jesieni meteorologicznej, to myślimy przede wszystkim o momencie, kiedy następuje przejście od ciepłej i stabilnej pogody do coraz chłodniejszych oraz bardziej zmiennych warunków. Termin ten został wprowadzony z myślą o meteorologach i klimatologach. Dzięki niemu przy analizowaniu i porównywaniu danych pogodowych oraz klimatycznych można zawsze odnosić się do tych samych, ściśle określonych okresów.
Nie oznacza to jednak, że od 1 września lato nagle się kończy. Pogoda w pierwszych tygodniach meteorologicznej jesieni może wciąż przynosić wysokie temperatury i dużo słońca.
Jesień astronomiczną wyznacza równonoc
Jesień astronomiczna rozpoczyna się w dniu równonocy jesiennej, kiedy długość dnia i nocy jest do siebie zbliżona. W 2026 roku na półkuli północnej przypadnie ona 23 września, czyli wraz ze stałą datą jesieni kalendarzowej. Pory roku nie trwają jednak dokładnie tyle samo. Wynika to z eliptycznego kształtu orbity Ziemi i zmiennej prędkości, z jaką planeta porusza się wokół Słońca. Na półkuli północnej jesień trwa średnio około 89,8 dnia, podczas gdy na południowej - około 92,8 dnia.
Początek jesieni oznacza również coraz krótsze dni. W okolicach równonocy tempo skracania się dnia jest największe, a po niej różnica w długości kolejnych dni stopniowo maleje. Proces ten trwa aż do przesilenia zimowego, kiedy przypada najkrótszy dzień w roku.
Jesień termiczna i fenologiczna
Oprócz jesieni kalendarzowej, astronomicznej i meteorologicznej, wyróżniamy jeszcze dwie inne - termiczną oraz fenologiczną. Ta pierwsza odnosi się głównie do okresu, którego średnia temperatura dobowa mieści się w przedziale 5-15 stopni Celsjusza.
Jesienią fenologiczną z kolei nazywamy przedział czasowy, dotyczącą cyklu rozwojowego w naturze. To właśnie w tym okresie następują zmiany w przyrodzie - w przypadku jesieni jest to zmiana barwy a następnie opadanie liści. Charakterystyczne dla tego okresu jest też zachowanie zwierząt - w tym czasie ostatnie bociany czy kaczki opuszczają Polskę, a niedźwiedzie ostatecznie szykują się do snu zimowego.