- Tajemniczy syndrom hawański, charakteryzujący się m.in. silnym bólem i zawrotami głowy, pojawił się po raz pierwszy w 2016 roku.
- W kolejnych latach doświadczali go amerykańscy dyplomaci, szpiedzy i wojskowi stacjonujący na niektórych placówkach dyplomatycznych, m.in. na Kubie i w Rosji.
- Eksperci nie są zgodni, czy zdobyte urządzenie rzeczywiście może odpowiadać za tego typu dolegliwości.
Departament Obrony spędził ponad rok na testowaniu urządzenia zakupionego w ramach tajnej operacji - poinformowały cztery źródła zaznajomione ze sprawą, na które powołuje się stacja CNN. Zdaniem niektórych śledczych, może ono być przyczyną serii tajemniczych dolegliwości dotykających amerykańskich szpiegów, dyplomatów i żołnierzy, potocznie nazywanych syndromem hawańskim.
Pentagon zdobył tajemnicze urządzenie
Według dwóch źródeł, amerykański wydział Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego (Homeland Security Investigations, HSI), zakupił to urządzenie za miliony dolarów pod koniec kadencji Joe Bidena, korzystając z finansowania Departamentu Obrony. Urzędnicy zapłacili za urządzenie ośmiocyfrową kwotę - twierdzą źródła, odmawiając podania bardziej konkretnej sumy. Osiem cyfr oznacza, że było to co najmniej 10 milionów dolarów.
Urządzenie jest wciąż przedmiotem badań i trwają dyskusje na temat jego związku z kilkudziesięcioma nietypowymi incydentami zdrowotnymi, które oficjalnie pozostają niewyjaśnione. W niektórych kręgach rządowych, zauważa CNN, ma panować co do tego sceptycyzm.
Urządzenie nabyte przez Amerykanów generuje impulsy fal radiowych - poinformowało jedno ze źródeł, nie ujawniając jednak więcej szczegółów technicznych. Niektórzy urzędnicy oraz naukowcy od lat spekulowali, że właśnie kierunkowe emitowanie fal elektromagnetycznych lub akustycznych może być przyczyną incydentów nazywanych syndromem hawańskim. Jak dodało to samo źródło, urządzenie nie jest w całości pochodzące z Rosji, ale zawiera rosyjskie komponenty.
Eksperci od dawna zastanawiają się, jak urządzenie o tak dużej mocy, zdolne do wyrządzenia szkód, o jakich donosiły niektóre ofiary, może być przenośne. Pozostaje to kluczowym pytaniem - podaje jedno ze źródeł. Jak dodała ta sama osoba, pozyskane przez Pentagon urządzenie mogłoby się zmieścić w plecaku.
Syndrom hawański - co to
Tajemniczy syndrom hawański pojawił się po raz pierwszy w 2016 roku. Grupa amerykańskich dyplomatów stacjonujących w Hawanie, stolicy Kuby, zaczęła wtedy zgłaszać objawy podobne do występujących po urazie głowy, takie jak nudności, silne bóle oraz zawroty głowy. W kolejnych latach odnotowano kolejne takie przypadki na całym świecie.
Przez kolejne lata amerykański wywiad i Departament Obrony starały się ustalić, czy urzędnicy padli ofiarą ukierunkowanego ataku energetycznego ze strony obcego rządu. Wysocy rangą urzędnicy wywiadu publicznie stwierdzili, że nie ma wystarczających dowodów potwierdzających tę konkluzję, a ofiary twierdziły, że rząd USA ich zwodzi i ignoruje ważne dowody na to, że to Rosja atakowała amerykańskich urzędników rządowych.
Mimo to przedstawiciele Departamentu Obrony uznali ustalenia za na tyle poważne, że pod koniec ubiegłego roku poinformowali o nich komisje do spraw wywiadu Izby Reprezentantów i Senatu, odnosząc się także do pozyskanego urządzenia i jego testów.
Urzędnicy o obawach
Jak podają różne źródła, jednym z głównych zmartwień niektórych urzędników jest to, że jeśli technologia ta okaże się skuteczna, może się rozpowszechnić. Oznacza to, że więcej niż jeden kraj mógłby mieć dostęp do urządzenia, które może wywoływać dolegliwości zdrowotne uniemożliwiające pracę urzędników. CNN nie udało się dowiedzieć, od kogo ani kiedy HSI zdobyło wspomniane urządzenie, ale w historii tego wydziału są operacje przeprowadzane na całym świecie. Biuro ma szerokie uprawnienia do badania przestępstw związanych z naruszeniami przepisów celnych, w tym dochodzeń w sprawie rozprzestrzeniania za granicą technologii lub wiedzy fachowej kontrolowanej przez Stany Zjednoczone. Według byłego urzędnika Departamentu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, śledztwa te stanowią "największy punkt współpracy HSI i armii USA". Przykładowo, gdy armia USA natknęła się w Afganistanie lub Iraku na amerykańską technologię, która budziła wątpliwości co do tego, w jaki sposób komponenty te trafiły do tego regionu, zwracała się do HSI - powiedział anonimowy urzędnik.
Nie jest również jasne, jak amerykański rząd dowiedział się o istnieniu tego urządzenia, aby je nabyć. Syndrom hawański i jego przyczyna mają pozostawać tajemnicą zarówno dla służb wywiadowczych, jak i dla środowiska medycznego. W 2022 roku komisja wywiadowcza badająca przyczyny syndromu stwierdziła, że niektóre z epizodów mogły "prawdopodobnie" zostać wywołane przez "impulsy energii elektromagnetycznej" emitowane przez zewnętrzne źródło. Jednak w 2023 roku wywiad publicznie ogłosił, że nie może powiązać żadnych przypadków z zagranicznym przeciwnikiem i uznano za mało prawdopodobne, aby ta niewyjaśniona przypadłość była wynikiem ukierunkowanej kampanii wroga USA.
Jeszcze w styczniu 2025 roku szersza ocena wywiadu utrzymywała, że jest bardzo mało prawdopodobne, aby objawy zostały spowodowane przez kogoś z zagranicy, mimo że urzędnik Biura Dyrektora Wywiadu Narodowego podkreślił, iż analitycy nie mogą "wykluczyć" takiej możliwości w pewnej, niewielkiej liczbie przypadków.
Niektóre ofiary traktują nabycie urządzenia jako potencjalne potwierdzenie tego, co przeżyli. "Jeśli (rząd USA - red.) rzeczywiście odkrył takie urządzenia, to CIA jest winna wszystkim ofiarom wielkie i publiczne przeprosiny za to, że traktowano nas jak wyrzutków" - powiedział w oświadczeniu dla CNN Marc Polymeropoulos, jeden z pierwszych agentów CIA, który publicznie mówił o dolegliwościach, których jego zdaniem miał doznać podczas pobytu w Moskwie w 2017 roku.
Autorka/Autor: mart//mm
Źródło: CNN, tvn24.pl
Źródło zdjęcia głównego: Juancho Torres/Anadolu via Getty Image