"Więcej niż dziwna" sytuacja Chameneiego, atak na ośrodek nuklearny, katastrofa śmigłowca
1. Trump daje Iranowi ultimatum
Prezydent USA Donald Trump dał Iranowi 48 godzin na odblokowanie cieśniny Ormuz. Trump zagroził, że jeśli Iran nie przywróci swobodnego ruchu statków, Stany Zjednoczone zaatakują elektrownie tego kraju. Termin ultimatum upływa w nocy z poniedziałku na wtorek.
Na ultimatum odpowiedziały władze w Teheranie. Grożą, że zapowiedziane działania Trumpa przyniosą odwrotny skutek. "Iran całkowicie zamknie strategiczną cieśninę Ormuz, jeśli prezydent USA Trump zrealizuje groźby dotyczące ataku na irańskie obiekty energetyczne" - poinformowali w niedzielę Strażnicy Rewolucji Irańskiej.
2. "Bezprecedensowa" skala wybuchów w Teheranie
Izraelska armia rozpoczęła w nocy z niedzieli na poniedziałek "szeroką falę uderzeń" na cele w Teheranie.
Komunikat IDF o celowaniu w "infrastrukturę terrorystyczną reżimu" nastąpił krótko po relacjach agencji Fars o "straszliwych odgłosach eksplozji" w pięciu dzielnicach Teheranu. Korespondenci telewizji Al-Dżazira z kolei przekazali, że skala i siła wybuchów w stolicy Iranu są "bezprecedensowe". Liczba ewentualnych ofiar i skala zniszczeń nie są znane.
3. Izrael wysadza mosty w Libanie
Armia Izraela dostała też rozkaz zniszczenia libańskich wiosek na linii frontu, a także wszystkich mostów na rzece Litani na południu Libanu - potwierdził w niedzielę izraelski minister obrony Israel Kac. Jego zdaniem są one wykorzystywane przez Hezbollah. Ataki skrytykował prezydent Libanu, który nazwał je "preludium do inwazji lądowej".
Zniszczenie położonych na rzece mostów odcięłoby de facto południową część Libanu od reszty kraju. W ciągu ostatnich 10 dni wojsko izraelskie zniszczyło już trzy z nich.
4. Modżtaba Chamenei dalej nie pojawił się publicznie
CIA, Mossad i inne agencje wywiadowcze na całym świecie obserwowały w piątek w czasie obchodów perskiego nowego roku, czy Modżtaba Chamenei - jak wcześniej czynił poprzedni najwyższy przywódca - wygłosi noworoczne przemówienie. Tak się jednak nie stało. Nieobecność - jak analizował amerykański portal Axios - podsyca spekulacje na temat jego stanu zdrowia, miejsca pobytu i rzeczywistej roli.
USA i Izrael dysponują informacjami wywiadowczymi wskazującymi na to, że Chamenei wciąż żyje. Amerykański urzędnik, z którym rozmawiał portal Axios, ocenił, że sytuacja jest "więcej niż dziwna".
5. Katastrofa wojskowego śmigłowca
Śmigłowiec rozbił się w niedzielę nad ranem na wodach terytorialnych Kataru, wykonując "standardowe działania" - poinformował katarski rząd.
Do katastrofy śmigłowca doszło nad Zatoką Perską, na wodach terytorialnych Kataru. Maszyna należała do katarskich sił powietrznych.
6. Fala uderzeń odwetowych
W niedzielę rano Siły Obrony Izraela poinformowały o rozpoczęciu fali uderzeń lotniczych na cele infrastrukturalne irańskiego reżimu w Teheranie. Armia "obecnie przeprowadza uderzenia w terrorystyczny reżim irański w samym sercu Teheranu" - napisano w krótkim komunikacie wydanym przez izraelskie dowództwo.
Operacja odwetowa nastąpiła niespełna dobę po uderzeniu irańskiego pocisku balistycznego w miasto Arad i Dimonę na południu Izraela. Premier Izraela Benjamin Netanjahu zapowiedział wcześniej, że siły zbrojne jego kraju będą kontynuować uderzenia na Iran "na wszystkich frontach".
7. Amerykanie uderzyli już w osiem tysięcy celów
- Jak dotąd uderzyliśmy w ponad 8 tysięcy celów, w tym 130 irańskich okrętów, co stanowi największą eliminację marynarki wojennej w ciągu trzech tygodni od czasu II wojny światowej - oznajmił admirał Brad Cooper, szef Dowództwa Centralnego USA (CENTCOM).
Według niego armia amerykańska "eliminuje tysiące irańskich rakiet, zaawansowane drony ofensywne i całą irańską marynarkę, którą [Irańczycy - red.] wykorzystują do nękania międzynarodowego handlu".
8. Finlandia odpowiada na apel Trumpa
Finlandia dołączyła do grupy państw, które wzywają Iran do natychmiastowego zaprzestania ataków dronami i rakietami oraz prób blokowania żeglugi handlowej w cieśninie Ormuz, a także wyraziły gotowość wniesienia wkładu w wysiłki niezbędne do zagwarantowania bezpieczeństwa ruchu na tym szlaku wodnym.
- Deklarujemy gotowość wsparcia w celu zapewnienia bezpiecznego tranzytu przez cieśninę - powiedział prezydent kraju Alexander Stubb.
9. Irański kompleks nuklearny zaatakowany
Celem ataków Izraela i USA stał się kompleks w Natanz w środkowym Iranie. Jest to jeden z głównych ośrodków irańskiego programu nuklearnego.
O ataku, do którego doszło w sobotę rano, poinformowała agencja prasowa Tasnim, publikując oświadczenie Irańskiej Organizacji Energii Atomowej. Jak podkreślono w komunikacie, nie doszło do radioaktywnego wycieku, a osoby mieszkające w pobliżu obiektu nie są zagrożone.
10. Długotrwałe konsekwencje dla dostaw ropy i gazu
Przywrócenie dostaw ropy i gazu z regionu Zatoki Perskiej może potrwać sześć miesięcy lub dłużej - ocenił w rozmowie z dziennkiem "Financial Times" szef Międzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE) Fatih Birol. Wśród konsekwencji wojny USA i Izraela z Iranem wymienił też między innymi kolejny boom na energię jądrową.
W rozmowie z gazetą Birol wyjaśnił, że obecnie odcięto więcej dostaw ropy niż podczas szoków naftowych w latach 70., a ilość gazu, którego dostawy zostały wstrzymane, jest dwukrotnie większa niż ta, z której Europa zrezygnowała po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku.
Opracował Mikołaj Stępień /lulu