Rozporządzenie podpisane 11 marca 2026 roku przez szefową resortu edukacji Barbarę Nowacką wprowadza szereg zmian w oświacie, które zaczną obowiązywać już w przyszłym tygodniu. "Reforma 26. Kompas Jutra" ma być krokiem w nowym kierunku. Szkoły mają kłaść większy nacisk na uporządkowanie wymagań wobec uczniów, wzmacnianie roli nauczyciela w planowaniu procesu dydaktycznego oraz na bardziej angażującą i skuteczną edukację. Reforma minimalizuje kontakt z narzędziami ekranowymi i priorytetowo traktuje higienę cyfrową wspierającą rozwój dzieci i młodzieży. Ma być więcej doświadczeń edukacyjnych oraz zajęć rozwijających kompetencje przekrojowe oraz budujących w uczniach poczucie sprawczości.
Najważniejsze zmiany od 1 września
1. Od 1 września 2026 r. zgodnie z "Reformą 26. Kompas Jutra" w przedszkolach i szkołach podstawowych wprowadzana stopniowo będzie nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego, co oznacza, że uczniowie będą korzystać z nowych podręczników. W roku szkolnym 2026/2027 zmiana podręczników obejmie uczniów klas I i IV szkół podstawowych. Pozostałe klasy uczą się według dotychczasowych zasad.
W kolejnych latach zmiana obejmie kolejne roczniki. Jak podaje MEN, nowa podstawa programowa porządkuje wymagania wobec uczniów, wzmacnia rolę nauczyciela w planowaniu procesu dydaktycznego oraz sprzyja bardziej angażującej i skutecznej edukacji. Pojawiają się w niej nowe elementy: doświadczenia edukacyjne, tydzień projektowy oraz moduły tematyczne, dzięki którym wyraźniej widać korelacje międzyprzedmiotowe.
2. Co się zmieni w klasach IV–VI? Wrócą zajęcia przyrody w wymiarze trzech godzin tygodniowo i co najmniej dwóch w bloku, podczas których uczniowie będą poznawać zagadnienia przyrodnicze w sposób całościowy. Podział na biologię, chemię, fizykę i geografię nastąpi dopiero od klasy VII. Wiedza o społeczeństwie nauczana w klasie VIII zostanie zastąpiona przez przedmiot edukacja obywatelska, który zostanie wprowadzony w klasach VI i VII, a technikę zastąpią zajęcia praktyczno-techniczne. Nie oznacza to, że WOS zniknie ze szkół, lecz w ciągu kolejnych lat będzie zastępowany przez nowy przedmiot.
3. Edukacja zdrowotna stanie się przedmiotem obowiązkowym dla wszystkich uczniów, z nieobowiązkowym modułem dotyczących wiedzy o zdrowiu seksualnym. O udziale w nim decydowali będą rodzice ucznia lub sam uczeń, jeżeli jest pełnoletni.
4. Wraz z 1 września 2026 roku w życie wchodzi ustawowy zakaz korzystania w szkołach podstawowych, zarówno publicznych, jak i niepublicznych, z telefonów komórkowych i innych urządzeń umożliwiających komunikację, nagrywanie dźwięku lub obrazu. Zakaz ma obowiązywać podczas lekcji, przerw i innych zajęć odbywających się w placówce. Obejmie też zajęcia edukacyjne organizowane poza szkołą, np. lekcje wychowania fizycznego prowadzone na zewnętrznych obiektach sportowych.
Od tej ustawy będą wyjątki - jak m.in. zabranie telefonu na wycieczkę czy ustalenie nieograniczonego dostępu, gdy uczeń posiada okresową zgodę dyrektora szkoły ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby. Telefony trafią do przygotowanego przez placówkę miejsca, a korzystanie z nich będzie możliwe w razie potrzeby pilnego kontaktu z rodzicem lub gdy będą niezbędne do realizacji programu nauczania.
W szkołach ponadpodstawowych, np. liceach czy technikach oraz w szkołach dla dorosłych, nie będzie ustawowego zakazu używania komórek, ale każda szkoła będzie musiała określić w swoim statucie zasady korzystania z nich albo zdecydować o zakazie.
5. Od nowego roku szkolnego wchodzą również zmiany w zakresie zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych w szkole podstawowej. Zniesiona będzie możliwość zadawania w klasach IV–VIII praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych.
6. W ramach edukacji wczesnoszkolnej (klasy I-III) zwiększony zostaje tygodniowy wymiar godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych z 20 do 21 godzin. Ma to umożliwić realizację nowej podstawy programowej.
7. W szkołach pojawi się ocena funkcjonalna. Przeprowadzenie jej będzie obowiązkowe w przypadku uczniów kierowanych do poradni psychologiczno-pedagogicznej, zanim ta wyda orzeczenie. W odróżnieniu od ocen szkolnych ocena funkcjonalna nie będzie koncentrować się na wynikach edukacyjnych ucznia, ale skupi się na funkcjonowaniu dziecka w środowisku szkolnym i obejmie sfery poznawcze, emocjonalne, społeczne i motoryczne.
8. W życie wejdą nowe przepisy dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Najważniejsze zmiany to m.in. zwiększony udział warzyw, owoców i produktów pochodzenia roślinnego w codziennych posiłkach, ograniczenie ilości dodawanych cukrów w napojach przygotowywanych na miejscu, częstsze wykorzystanie produktów pełnoziarnistych, wprowadzenie obowiązkowej potrawy roślinnej w ramach obiadu raz w tygodniu i przygotowywanie zup na bazie wywarów warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu.
9. W nowym roku szkolnym ma być przeprowadzony pilotaż bezpłatnego, państwowego eDziennika. MEN planuje rozpocząć go 22 września 2026 roku.
10. Od nowego roku szkolnego możliwe będzie kształcenie w 11 nowych zawodach szkolnictwa zawodowego: agroogrodnik, asystent ogrodniczy, asystent florystyczny, ogrodnik terenów zieleni, monter optoelektroniki, technik optoelektroniki, technik optyki okularowej, technik agroogrodnictwa, technik architektury krajobrazu i arborystyki, technik aranżacji florystycznych, technik cyberbezpieczeństwa.
Początek roku szkolnego wiąże się z zakupami i z wydatkami. Ile naprawdę kosztuje szkolna wyprawka? Rodzice, podzielcie się swoimi doświadczeniami. W Gorącym Temacie Kontaktu24 czekamy na wasze opinie.