TVN24 | Polska

Rząd chce postawić mur na polsko-białoruskiej granicy. RPO: ustawa częściowo niekonstytucyjna

TVN24 | Polska

Autor:
akr//now
Źródło:
PAP
Gen. Skrzypczak: budowa muru nie powinna być rozwiązaniem docelowym
Gen. Skrzypczak: budowa muru nie powinna być rozwiązaniem docelowymTVN24
wideo 2/28
TVN24Gen. Skrzypczak: budowa muru nie powinna być rozwiązaniem docelowym

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek skierował do marszałka Senatu Tomasza Grodzkiego pismo z zastrzeżeniami dotyczącymi ustawy o budowie zabezpieczenia na granicy Polski i Białorusi. "Niektóre zawarte w tej ustawie rozwiązania budzą wątpliwości z punktu widzenia konstytucyjnych standardów ochrony praw jednostki" - ocenił RPO. Zwrócił między innymi uwagę, że zgodnie z proponowanymi przepisami "korzystanie z konstytucyjnej wolności poruszania się oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu zostaje (...) wyłączone".

Sejm uchwalił w ubiegłym tygodniu ustawę o budowie zabezpieczenia m.in. na polsko-białoruskiej granicy. Regulacja określa zasady przygotowania i realizacji bariery na granicy stanowiącej granicę zewnętrzną UE (z Białorusią, Rosją, Ukrainą). Inwestycja będzie celem publicznym. Ustawa zakłada m.in., że nie będą do niej stosowane przepisy odrębne, w tym prawa budowlanego, prawa wodnego czy prawa ochrony środowiska. Do zamówień związanych z budową bariery nie będzie też stosowane Prawo zamówień publicznych, a kontrolę zamówień sprawować będzie Centralne Biuro Antykorupcyjne. Specustawa trafiła teraz do Senatu.

OGLĄDAJ TVN24 W INTERNECIE W TVN24 GO >>>

RPO: niektóre rozwiązania budzą wątpliwości konstytucyjne

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek skierował do marszałka Senatu Tomasza Grodzkiego pismo z uwagami do zapisów ustawy. Opublikował je na swojej stronie internetowej i ocenił, że "ustawa o budowie muru na granicy (jest - red.) częściowo niekonstytucyjna"

RPO wskazał, że cel, jakim jest zapewnienie ochrony granicy państwowej, "co do zasady nie budzi wątpliwości, natomiast wątpliwości budzi to, przy pomocy jakich środków ów cel ma zostać zrealizowany". "Niektóre zawarte w tej ustawie rozwiązania budzą wątpliwości z punktu widzenia konstytucyjnych standardów ochrony praw jednostki" - ocenił RPO.

Zwrócił uwagę, że do realizacji tej inwestycji nie będą stosowane ustawy chroniące takie wartości konstytucyjne, jak prawo do bezpiecznych warunków pracy, do ochrony życia i zdrowia, ochrona środowiska i prawo do informacji o nim. Rzecznik wskazał, że "można je ograniczyć w ramach stanu nadzwyczajnego, ale ustawa wykracza poza horyzont czasowy obecnego stanu wyjątkowego".

ZOBACZ CAŁE PISMO RPO DO MARSZAŁKA SENATU >>>

Biernacki: z komentarzy wynika, że rząd chciałby betonowy mur, wielki jak Afganistanie
Biernacki: z komentarzy wynika, że rząd chciałby betonowy mur, wielki jak AfganistanieTVN24

"Niestosowanie gwarancji konstytucyjnych". Rzecznik Praw Obywatelskich wylicza

RPO zwrócił uwagę na to, że z art. 6 ust. 1 ustawy wynika, że do inwestycji określonych w ustawie nie stosuje się przepisów prawa budowlanego, prawa wodnego, prawa ochrony środowiska, o udostępnianiu informacji o środowisku, prawa geodezyjnego i kartograficznego, o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz środowiskowych, o transporcie kolejowym, o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Dodano, że do tych inwestycji nie są wymagane pozwolenie na budowę ani zgłoszenie, decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, sporządzenie projektu budowlanego, uzyskanie innych decyzji, zezwoleń, opinii i uzgodnień lub dokonanie zgłoszeń.

"Do postępowania w sprawie tych inwestycji stosuje się ustawę z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Właściwy wojewoda na wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej wydaje decyzję o realizacji inwestycji. (...) Decyzja powinna zawierać m.in. określenie warunków wynikających z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury. Jednak w świetle art. 6 ust. 1 ustawy żadne odrębne przepisy prawa nie mają zastosowania, skoro do inwestycji nie stosuje się przepisów odrębnych" - czytamy na stronie Rzecznika.

Będzie mur "nie do sforsowania"
Będzie mur "nie do sforsowania"TVN24

Zaznaczono, że "w zakresie gospodarki wodami nie znajduje zastosowania zasada zrównoważonego rozwoju oraz ochrona wód. "Nie stosuje się też zasad ochrony środowiska oraz warunków korzystania z jego zasobów, odpowiedzialności i sankcji za degradację środowiska. Nie udostępnia się informacji o środowisku i jego ochronie oraz ocen oddziaływania na środowisko" - podał dalej RPO.

"Wznoszone obiekty nie muszą zapewniać nośności i stateczności konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego, higieny, zdrowia i środowiska, bezpieczeństwa użytkowania. Nie jest konieczne zapewnienie warunków bezpieczeństwa i ochrony zdrowia osób przebywających na terenie budowy. Nie sporządza się planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia podczas robót. Zrealizowane obiekty nie muszą być utrzymywane i zarządzane zgodnie z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywane w należytym stanie technicznym" - zwrócił uwagę.

W jego ocenie zawarte w tym artykule wyłączenie stosowania wszelkich przepisów odrębnych "oznacza niestosowanie takich gwarancji konstytucyjnych, jak prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, pozostające z tym w ścisłym związku prawo do ochrony życia i zdrowia, obowiązek władz publicznych ochrony środowiska, prawo do informacji o stanie środowiska i jego ochronie".

RPO: nie do pogodzenia z konstytucją i prawem europejskim

"Konkretne rozwiązania projektowe i techniczne mogą mieć także istotne znaczenie z punktu widzenia zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego i prawa europejskiego w zakresie udzielania ochrony międzynarodowej" - napisano w dokumencie do marszałka Senatu.

Zwrócono uwagę, że "zgodnie z rekomendacjami Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, stosowanie do art. 4 kodeksu granicznego Schengen, budowa ogrodzeń przez państwa członkowskie na granicach zewnętrznych Unii powinna mieć miejsce w wyjątkowych okolicznościach oraz w sposób, który nie zagraża bezpieczeństwu jednostki". Chodzi m.in. o to, aby nie używać rozwiązań technicznych, które mogą prowadzić do okaleczenia bądź śmierci.

Na swojej stronie RPO wyjaśnił, że "całkowity brak uregulowania tych kwestii w ustawie jest nie do pogodzenia z konstytucją i prawem europejskim". "Całkowite wyłączenie stosowania ustaw chroniących wskazane wartości konstytucyjne powoduje, że art. 6 ust. 1 narusza ich istotę. Na terenach objętych inwestycją nie stosuje się bowiem przepisów służących ochronie środowiska, ochronie życia i zdrowia ludzkiego w związku z robotami budowlanymi oraz ochronie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w trakcie realizacji inwestycji" - dodał. 

Rzecznik: korzystanie z konstytucyjnej wolności poruszania się zostaje wyłączone

W ocenie RPO - z punktu widzenia standardów ochrony praw człowieka - wątpliwości budzi przepis, na mocy którego wojewoda może wprowadzić zakaz przebywania na określonym obszarze nie szerszym niż 200 m od linii granicy. "Tym samym wojewoda może wyłączyć na tym obszarze powszechne korzystanie z wolności poruszania się po terytorium RP oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu" - napisano.

Gen. Skrzypczak: budowa muru nie powinna być rozwiązaniem docelowym
Gen. Skrzypczak: budowa muru nie powinna być rozwiązaniem docelowymTVN24

"Korzystanie z konstytucyjnej wolności poruszania się oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu zostaje zatem wyłączone z uwagi na potrzebę realizacji czynności objętych Prawem budowlanym. Do kierownika budowy należy bowiem podejmowanie działań uniemożliwiających wstęp osób nieupoważnionych" - dodano i zwrócono uwagę, że zakaz taki może być bezterminowy.

W ocenie RPO zakaz wydany przez wojewodę "przełoży się również na niemożność realizowania na tym obszarze innych konstytucyjnych wolności, jak wolność pozyskiwania informacji, wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. "Wolności te zostaną unicestwione przez bliżej niesprecyzowane 'potrzeby związane z inwestycją'" - napisano. Wskazano ponadto, że zakaz taki "może negatywnie wpłynąć także na realizację wolności gospodarczej chronionej na podstawie art. 20 Konstytucji".

Senackie komisje zajmą się ustawą w sprawie budowy muru na granicy

Projekt zgłoszony przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji był rozpatrywany w trybie pilnym. 12 października Rada Ministrów przyjęła go w trybie obiegowym i tego samego dnia trafił do Sejmu. Uchwalona 14 października przez Sejm ustawa ma umożliwić pilną budowę zapory w związku z presją migracyjną na granicy z Białorusią. We wtorek ustawą zajmie się senacka komisja praw człowieka, praworządności i petycji oraz komisja samorządu terytorialnego i administracji państwowej.

Szacowany koszt budowy planowanej bariery to 1 mld 615 mln złotych, z czego 1 mld 500 mln złotych to koszt budowy fizycznej bariery, a 115 mln złotych urządzeń technicznych.

Autor:akr//now

Źródło: PAP

Tagi:
Raporty:
Pozostałe wiadomości