Izraelsko-amerykański dyrygent i kompozytor Yoel Gamzou został nowym dyrektorem muzycznym Teatru Wielkiego - Opery Narodowej w Warszawie. Powołał go dyrektor Teatru Wielkiego - Opery Narodowej Boris Kudlicka, który w ubiegłym roku wygrał konkurs na to stanowisko i przejął stery w teatrze. Zgodnie z koncepcją Kudlicki, połączone zostały funkcje dyrektora artystycznego - którym dotychczas był Mariusz Treliński - oraz dyrektora muzycznego - którym wcześniej był Patrick Fournillier. Gamzou został powołany na kolejne cztery lata.
Przedstawiając nowego dyrektora muzycznego, Kudlicka mówił, że w realizacji spektakli operowych najważniejsza dla niego pozostaje muzyka. - Jest początkiem, jest płaszczyzną wyrażającą emocje, troski, tym wszystkim, czego nie potrafimy wyrazić słowami. To abstrakcyjnie piękny język, który do nas dociera i dotyka naszego wnętrza. Dlatego bardzo ważne jest dla mnie mieć obok siebie osobę, z którą jestem w stanie zrealizować koncepcję - nie tylko w tym formalnym względzie - ale również stworzyć całą strukturę muzyczną. Ważne jest, aby mieć obok siebie osobę inspirującą, dynamiczną, która swoją energią powoduje, że muzycy, teatr i śpiewacy rozmawiają ze sobą - przekonywał Kudlicka.
- Nasze oczekiwania wobec nowego dyrektora muzycznego są szerokie, dlatego że jest to osoba, która będzie z orkiestrą tworzyć jej charakter - zaznaczył.
Gamzou: nie ma innowacji bez uwzględnienia bogatej tradycji artystycznej
Gamzou powiedział, że jego działania koncentrują się wokół pytania: "jaka jest rola teatru i teatru operowego w dzisiejszym społeczeństwie?". - Bardzo ważnym jest to, że teatr zawsze jest częścią miasta i jego kultury, bo nigdy nie tworzymy sztuki w oderwaniu, pracujemy na rzecz miasta, ludzi, na rzecz tych, którzy do nas przychodzą, będących częścią tego całego ekosystemu - mówił.
- To, co bardzo mnie ekscytuje w nowej pracy, to nie tylko partnerstwo z Borisem oraz wspaniałą orkiestrą, którą niedawno poznałem i w której się zakochałem. To również samo miasto i kraj, ich kultura oraz historia. Mam wrażenie, że esencją każdej działalności artystycznej jest połączenie tradycji z innowacyjnością. Nie ma żadnej innowacji bez uwzględnienia bogatej tradycji artystycznej. Żadna z form sztuki natomiast nie może przetrwać, jeśli będzie jedynie reprodukcją przeszłości bez spoglądania w przyszłość - zaznaczył Gamzou. Dodał, że odwiedzając często Warszawę w ostatnich miesiącach, dostrzegł, że w tym mieście da się wyczuć to połączenie nie tylko w muzyce, ale i w innych obszarach sztuki i filozofii. - To połączenie, jakie da się zobaczyć w Warszawie, z perspektywy innych europejskich miast jest bardzo unikatowe - ocenił.
Gamzou wyznał, że praca w Warszawie ma dla niego również bardzo osobisty wymiar, ponieważ z Polski pochodził jego dziadek. - Mój dziadek już nie żyje, ale z pewnością jest to dla mnie miła kontynuacja historii rodzinnej - powiedział.
- Opera, teatr, to nie tylko budynek, do którego przychodzi się dla rozrywki. To przede wszystkim pewnego rodzaju hub kultury, centrum miejskiego układu nerwowego. Teatr od zawsze pełni ważną rolę polityczną. Zależy mi na tym, żeby nadal tak było, a nawet w jeszcze większym stopniu: żeby był miejscem spotkań, wymiany oraz debaty, nawet jeśli ludzie mieliby nie zgadzać się z tym, co zobaczą na scenie. Żeby wydarzenia teatralne miały znaczenie egzystencjalne, a nie tylko były formą rozrywki - przekonywał Gamzou.
Gamzou: samo wyjście na scenę może być aktem politycznym
Kudlicka podczas poniedziałkowej konferencji zapowiedział, że szczegóły repertuarowe na sezon 2026/27 przedstawione zostaną podczas kolejnego spotkania z mediami w pierwszej połowie maja.
O to, jakie kwestie społeczno-polityczne Teatr Wielki - Opera Narodowa zamierza podejmować w repertuarze w kolejnym sezonie, dyrektorzy zostali zapytani przez tvn24.pl.
- Obecność polityki w teatrze może oznaczać bardzo wiele rzeczy. Samo wyjście na scenę może mieć charakter polityczny. Współczesny kryzys to nie tylko wojna, kryzys dzieje się również w taki sposób, że wpływa na rzeczywistość pojedynczych osób. Sztuka egzystencjalna jest bardzo dobrą odpowiedzią na kryzysy indywidualne. W realiach, gdy cały czas docierają do nas przerażające informacje o kolejnych wielkich kryzysach, nie możemy zapominać o tym, że rozgrywają się również mniejsze kryzysy, na poziomie indywidualnym. Te indywidualne zmagania są dla mnie o wiele ważniejsze niż informacje o globalnych kryzysach. Każda nuta grana przez nas na scenie jest aktem politycznym oraz szansą dla ludzi, aby przypomnieli sobie, dlaczego żyją, dlaczego warto to kontynuować w naszych czasach. Muzyka daje możliwość zbliżania ludzi z ich własnymi uczuciami. A to jej największa siła - mówił Gamzou.
- Chciałbym również zacytować jednego z moich największych bohaterów Leonarda Bernsteina, który pytany o wojnę, powiedział, że wojna oznacza, że muszę "tworzyć muzykę jeszcze intensywniejszą, piękniejszą, w sposób jeszcze bardziej oddany niż kiedykolwiek". Myślę, że to też jest mój cel - uzupełnił dyrektor muzyczny.
Do tego pytania odniósł się również Kudlicka. - Żyjemy w płynnej, pędzącej rzeczywistości, za którą bardzo często nie nadążamy. Do tego mamy jeszcze warstwę dezinformacji i coraz trudniej zorientować się ludziom - w tym młodym - jakie wartości są najważniejsze dla naszego społeczeństwa. Postaramy się te wartości nazywać, dotykać ich, bo jest to bardzo trudne. Będą też tematy, dotyczące wykluczenia, ale nie chcę zdradzać za dużo - mówił szef Opery Narodowej.
Kudlicka o dostępności do opery i baletu
Na początku marca oburzenie w świecie opery i baletu wywołały słowa amerykańskiego aktora Timothee Chalameta, który stwierdził, że "opera i balet nikogo już nie obchodzą". Wypowiedź cały czas jest szeroko komentowana i wywołała publiczną dyskusję, dotyczącą między innymi dostępności do teatrów operowych i baletowych w najróżniejszych zakątkach globu.
Kudlicka, zapytany o te słowa, powiedział, że "Timothee Chalamet nie mógł zrobić nic lepszego" dla opery i baletu. - Jeśli chodzi o dostępność, to jednym z naszych strategicznych ruchów jest zwiększenie liczby spektakli. To taka podstawowa rzecz, nad którą pracujemy. Już osiągnęliśmy prawie 20 procent więcej spektakli niż w poprzednim sezonie. To też nie jest proces, który możemy zrobić skokowo. Od następnego sezonu rozpoczniemy duże projekty inwestycyjne, które zapowiedziałem w swojej koncepcji programowej. To część naszego projektu Otwarta Opera - mówił.
Gamzou ocenił, że Warszawa ma ogromny powód do dumy w kwestii dostępności opery.
- Pracuję bardzo dużo w Niemczech, Anglii, w krajach skandynawskich, we Włoszech i widzę publiczność przychodzącą do teatrów operowych. Po przyjeździe do Warszawy zauważyłem, że każdy spektakl, koncert był wyprzedawany. Nigdy też nie widziałem w żadnej z kluczowych europejskich stolic tak młodej publiczności jak w Warszawie na spektaklach operowych i baletowych. Oczywiście, zawsze może być lepiej, ale powinniście być bardzo dumni z tego, jak inkluzywna już jest publiczność. To naprawdę coś niesamowitego, co było kolejnym powodem, żeby podjąć się tej pracy - mówił.
Izraelsko-amerykański muzyk podziękował Chalametowi za jego wypowiedź. - Nikt wcześniej nie mówił tyle o operze i balecie co w ostatnich dwóch tygodniach. Nigdy nie mielibyśmy tak ogromnych środków finansowych, dzięki którym opera i balet otrzymałyby taką reklamę. Nie ważne, czy miał rację, czy się z nim zgadzamy, czy nawet wie, czym jest opera i balet. Nie obchodzi mnie to. Miliony ludzi jeszcze dwa tygodnie temu nie wiedziały być może o istnieniu opery i baletu, a teraz o nich mówią - stwierdził muzyk.
Redagowała Katarzyna Guzik