O tym, że obserwatorium astronomiczne w Piwnicach może stracić dofinansowanie na pracę radioteleskopu R4 "Kopernik" zrobiło się głośno w październiku 2025 roku.
"Ministerstwo nie przyznało środków na działalność RT4 na kolejne 3 lata. Oznacza to, że od 1 stycznia przyszłego roku 32-m radioteleskop RT4 UMK pod Toruniem być może wstrzyma swoją aktywność, co w praktyce by oznaczało koniec życia tego polskiego instrumentu" - informowało wówczas obserwatorium astronomiczne w Piwnicach.
Problemy z dofinansowaniem
Naukowcy podkreślali, że ewentualne zaprzestanie działalności radioteleskopu wiązałoby się z wieloma problemami. "Długofalowy, ponad 20-letni projekt obserwacji obłoków protogwiazdowych w pasmach masera metanolowego, czy uruchomione w ostatnich latach monitorowanie źródeł szybkich błysków radiowych zostaną zakończone, grupy naukowe najpewniej się rozpadną. O globalnej współpracy w ramach obserwacji interferometrycznych VLBI nie wspominamy, bo to codzienność" - przekazywali.
Co ciekawe wniosek o dofinansowanie radioteleskopu uzyskał najwyższą ocenę A w konkursie organizowanym przez ministerstwo, a mimo to nie otrzymał wsparcia.
Post opublikowany w mediach społecznościowych odbił się szerokim echem, o sprawie zaczęły informować ogólnopolskie media. Interweniował premier Donald Tusk, który na początku października 2025 roku mówił tak: - Radioteleskop w Toruniu dostanie do końca roku finansowanie. Nie będę wnikał w szczegóły tych procedur, ale oczekiwałem od ministra nauki i szkolnictwa wyższego informacji i otrzymałem tę informację - powiedział.
Do tematu odniósł się wówczas również minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek. W oświadczeniu napisał, że "nie ma mowy o odrzuceniu wniosku dotyczącego toruńskiego radioteleskopu". Dodał, że "został zaopiniowany pozytywnie i czeka na finansowanie".
Dotacja na dalszą działalność
Jak wygląda dziś kwestia dofinansowania radioteleskopu? Jak poinformowała Ewa Walusiak-Bednarek z biura prasowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, tuż przed świętami Bożego Narodzenia uczelnia otrzymała decyzję.
- 22 grudnia otrzymaliśmy decyzję, która uchyla w całości poprzednią decyzję MNiSW i przyznaje dotację podmiotową w wysokości 632 tysięcy złotych na finansowanie w roku 2025 utrzymania aparatury naukowo-badawczej/stanowiska badawczego pn.: "Toruńska Stacja VLBI. Radioteleskopy 32 m i 15 m" - poinformowała Walusiak-Bednarek.
Co prawda uczelnia otrzymała dofinansowanie na 2025 rok, jednak środki będą mogły być wykorzystane przez cały 2026 rok. - Co do kolejnych lat, zostaną podjęte kroki, aby również uzyskać dofinansowanie - podkreśliła Walusiak Bednarek.
Te informacje potwierdził nam również zespół prasowy resortu nauki i szkolnictwa wyższego.
Radioteleskop R4 'Kopernik"
Od 1994 roku radioteleskop R4 "Kopernik" znajduje się w obserwatorium astronomicznym w Piwnicach pod Toruniem. Jego czasza o średnicy 32 metrów i waga około 600 ton sprawia, że jest największym radioteleskopem w Polsce.
"Kopernik" służy do badań widm radiowych obiektów z naszej galaktyki, które pozwalają określić ich skład chemiczny, oraz do badań odległych ciał niebieskich spoza układu słonecznego.
Autorka/Autor: Michał Malinowski
Źródło: tvn24.pl
Źródło zdjęcia głównego: TVN24