Masz subskrypcję?
Podziały w szeregach małopolskiego Prawa i Sprawiedliwości wyszły na jaw w maju 2024 roku. Partia Jarosława Kaczyńskiego wygrała wtedy wybory do sejmiku województwa, zdobywając 21 z 39 mandatów.
Kandydatem na marszałka, wskazanym przez prezesa PiS, był poseł Łukasz Kmita. Wspierał go mocno Ryszard Terlecki, wówczas bliski współpracownik Jarosława Kaczyńskiego (dziś odsuwany na margines partii), skonfliktowany z Beatą Szydło. Mimo samodzielnej większości część radnych sprzeciwiła się Kmicie, a jego kandydatura upadła po pięciu głosowaniach. Marszałkiem został Łukasz Smółka. Terlecki mówił wtedy o "zdradzie" i "oszustach".
Jarosław Kaczyński wściekł się na małopolskie struktury partii. Zawiesił poprzedniego marszałka województwa Witolda Kozłowskiego, radnego Piotra Ćwika - byłego zastępcę szefa kancelarii prezydenta Andrzeja Dudy - oraz byłego wicemarszałka Józefa Gawrona. Niedługo później Ćwik i Gawron zrezygnowali z członkostwa w partii, członkiem PiS nie jest już także Kozłowski.
Wojna frakcji i Wspólnota Wartości
Latem 2025 roku Piotr Ćwik i Józef Gawron założyli stowarzyszenie o nazwie Wspólnota Wartości. Organizacja przez kilka miesięcy działała tylko na papierze, aż na początku 2026 roku zaczęła promować się w mediach społecznościowych. W kwietniu powołano pięciu nowych wiceprezesów, wśród których znalazł się obecny wicemarszałek województwa Witold Kozłowski.
- Mamy już w Prawie i Sprawiedliwości dwa płuca, to w Małopolsce jest trzecie, mniejsze płucko - komentuje w rozmowie z TVN24+ jeden z polityków PiS, proszący o anonimowość. "Dwa płuca PiS" to określenie użyte przez Jarosława Kaczyńskiego wobec dwóch wewnątrzpartyjnych frakcji - Mateusza Morawieckiego i Przemysława Czarnka.
Morawiecki założył stowarzyszenie Rozwój Plus, a budowa tej struktury spowodowała spięcia wewnątrz ugrupowania. Na początku czerwca własne stowarzyszenie założył między innymi z Patrykiem Jakim i Tobiaszem Bocheńskim Jacek Sasin, nazywając je Po Pierwsze Polska. Grupa jest zogniskowana wokół Przemysława Czarnka, który ma być kandydatem PiS na premiera. Według Sasina chęć wstąpienia do stowarzyszenia Po Pierwsze Polska wyraziło ponad 100 parlamentarzystów. Rozwój Plus ma około 40 szabel.
Piotr Ćwik, prezes Wspólnoty Wartości, odżegnuje się od określania stowarzyszenia mianem "trzeciego płucka". - My tak na to nie patrzymy. Zbieramy wokół siebie ludzi, którzy są zainteresowani formułą współpracy niepolitycznej, bo nie ma wśród nas nikogo, kto pełni jakiekolwiek funkcje stricte polityczne, są tylko samorządowcy - mówi nam były minister.
Ćwik: budujemy struktury pod kątem wyborów
Stowarzyszenie ma około 80 członków. Wśród nich znajdziemy znane nazwiska.