"Zabawki z czasem się nudzą". Pamiętaj o odpowiedzialnej adopcji psów również w okresie świątecznym

Często w grudniu zdarzają się przypadki nieprzemyślanej adopcji lub pochopnego zakupu czworonoga. Dlatego Dolina Noteci ruszyła z kampanią „Zabawki z czasem się nudzą”, która skłania do refleksji, że pies nigdy nie powinien być traktowany jak świąteczny prezent dający krótkotrwałą radość, lecz jak istota wymagająca stałej miłości, opieki, odpowiedzialności i cierpliwości.

Problem „psów‑prezentów” – dane i skala zjawiska

Aby rzetelnie opisać zjawisko kupowania psów jako prezentów pod choinkę i późniejszego ich porzucania, warto oprzeć się na oficjalnych, weryfikowalnych źródłach. W polskich realiach najpełniejsze obrazy skali bezdomności i przepływu zwierząt dostarczają m.in. sprawozdania Głównego Lekarza Weterynarii (zestawienia roczne o liczbie zwierząt w schroniskach i ich przepływach), raporty Najwyższej Izby Kontroli (kontrole programów gminnych dotyczących opieki nad zwierzętami), dane Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (polityki i wytyczne dla gmin), a także sprawozdania urzędów gmin z realizacji zadań własnych w zakresie opieki nad bezdomnymi zwierzętami.

Raporty Głównego Lekarza Weterynarii (GLW) z ostatnich lat pokazują wyraźną sezonowość w liczbie zwierząt trafiających do schronisk w pierwszych miesiącach po świętach Bożego Narodzenia. W styczniu, lutym i marcu odnotowuje się wzrost przyjęć psów, co wiąże się z nieprzemyślanymi decyzjami o zakupie lub adopcji w grudniu. Dane z lat 2022–2024 wskazują, że problem utrzymuje się na podobnym poziomie – liczba psów w schroniskach po okresie świątecznym rośnie o kilka procent względem końcówki roku*.

Trend liczby zwierząt w schroniskach po świętach (2022–2024):

2022 rok (raport GLW): Na koniec grudnia w schroniskach przebywało ok. 70,5 tys. psów. W styczniu i lutym liczba ta wzrosła o kilka tysięcy – głównie w wyniku porzuceń i zwrotów adopcji. Gminy wydały na opiekę nad bezdomnymi zwierzętami ok. 278 mln zł, z czego większość przeznaczono na utrzymanie w schroniskach, a nie działania prewencyjne*.
2023 rok (raport GLW): W 230 schroniskach w Polsce odnotowano 81 778 psów i 35 391 kotów. Największy napływ nowych zwierząt miał miejsce w styczniu i lutym – bezpośrednio po okresie świątecznym. Raport wskazuje, że liczba przyjęć w pierwszym kwartale była wyższa niż średnia miesięczna w pozostałych częściach roku*.
2024 rok (raport GLW i NIK): Dane utrzymują trend – liczba psów w schroniskach nadal przekracza 80 tys. Najwyższa Izba Kontroli podkreśliła, że w latach 2019–2023 liczba bezdomnych zwierząt w schroniskach wzrosła o 4,2 proc., a największe skoki obserwuje się właśnie w pierwszych miesiącach roku*.

Problem nie ogranicza się jednak wyłącznie do schronisk. Według globalnego badania The State of Pet Homelessness Project w Polsce żyje niemal 950 tysięcy bezdomnych psów i kotów, co stanowi około 8 proc. wszystkich zwierząt domowych w kraju**. Z tej liczby aż 75 tysięcy psów żyje na ulicach - bez opieki i schronienia***.

To zjawisko pokazuje, że pies wciąż bywa traktowany jak idealny świąteczny prezent, który po pewnym czasie przestaje pasować do codziennego trybu życia. Dolina Noteci, jako marka zaangażowana społecznie, postanowiła zwrócić uwagę na ten problem, podkreślając, że zwierzę nie jest przedmiotem ani zabawką, którą można odłożyć na półkę, gdy się znudzi.

Kampania „Zabawki z czasem się nudzą” – emocje zamiast moralizowania

Geneza projektu „Zabawki z czasem się nudzą” Doliny Noteci wynika z potrzeby edukowania społeczeństwa w zakresie odpowiedzialnej adopcji i zakupu czworonoga. Kampania nie stosuje tonu osądzającego, lecz posługuje się filmową narracją, która zatrzymuje widza i skłania do refleksji.

W poruszającym wideo widzimy psa, który trafia do domu w okresie świątecznym jako wymarzony prezent. Zwierzę początkowo jest źródłem radości i znajduje się w centrum zainteresowania, ale z biegiem czasu – gdy po świątecznej euforii wracają codzienne obowiązki i rutyna – pupil schodzi na dalszy plan, aż w końcu, zapomniany przez członków własnej rodziny, błąka się samotnie po ulicy i znajduje nowego opiekuna.

Emocjonalną osią kampanii jest utwór „Czemu pozwoliłeś kochać?” w wykonaniu Igi Jaworskiej, z produkcją muzyczną SAYHi. Piosenka oddaje perspektywę psa, który nie rozumie, dlaczego miłość człowieka do zwierzęcia nagle gaśnie.

- Każdego dnia widzimy, jak wiele emocji i wrażliwości mają w sobie psy. Dlatego tak trudno zaakceptować, że wciąż zdarza się traktowanie ich jak rzeczy – impulsywny zakup, chwilowa fascynacja, a później rozczarowanie. Chcemy o tym mówić głośno, bo milczenie niczego nie zmienia. Ta kampania to nasz apel o empatię. O chwilę refleksji przed decyzją, która powinna być na lata. Jeśli sprawimy, że choć jedna osoba powstrzyma się przed nieprzemyślanym zakupem psa „pod choinkę”, to znaczy, że ta historia miała sens – zaznacza Magdalena Ołowska, dyrektor ds. marketingu w Dolinie Noteci.

Odpowiedzialna adopcja psa

Świadoma adopcja psa to proces, który wymaga czegoś więcej niż chwilowego impulsu czy świątecznej euforii. To decyzja, która zmienia życie – zarówno zwierzęcia, jak i człowieka. Nie można jej porównać do zakupu przedmiotu, który po pewnym czasie traci blask. Pies nie jest zabawką, którą można odłożyć na półkę. To istota, która czuje, tęskni i pragnie bliskości.

Jak więc podejmować decyzję o adopcji? Przede wszystkim trzeba spojrzeć w głąb własnego życia i odpowiedzieć sobie na pytanie: czy jestem gotów na lata wspólnej drogi? Pies wymaga czasu – codziennych spacerów, zabawy, szkolenia. Wymaga cierpliwości – bo nie zawsze od razu rozumie nasze zasady. Wymaga też środków finansowych – na karmę, opiekę weterynaryjną, akcesoria. Ale przede wszystkim wymaga serca, które nie gaśnie, gdy minie magia świąt.

Kluczowe przesłanie kampanii marki Dolina Noteci brzmi: „Decyzja na lata. Nie na chwilę”. To zdanie powinno być mottem każdego, kto rozważa adopcję lub zakup psa. Bo zwierzę nie przestaje czuć, kiedy my przestajemy pamiętać. Jego miłość jest bezwarunkowa.

Kampania „Zabawki z czasem się nudzą” wpisuje się w szerszy kontekst społeczny i medialny. Nie jest tylko artystycznym projektem – to głos w ważnej debacie społecznej, który ma zatrzymać nas na chwilę i skłonić do refleksji.