- Posiadanie gotówki pod ręką daje poczucie kontroli i bezpieczeństwa - powiedziała BBC pewna kobieta z Moskwy, prosząc o zachowanie anonimowości. - W razie nagłej potrzeby w mieście wiem, że nadal będę mogła kupić podstawowe artykuły pierwszej potrzeby, nawet jeśli sieć komórkowa przestanie działać - dodała.
Jak podaje BBC, według danych Banku Centralnego przeanalizowanych przez BBC, od początku roku Rosja wprowadziła do obiegu gotówkę o wartości 1,56 bln rubli (około 72,8 mld złotych). Jest to największy wzrost w analogicznym okresie w dowolnym roku, nie licząc pandemii COVID-19.
Gwałtowny wzrost gotówki w obiegu
Jak wyjaśnia BBC, wartość gotówki w obiegu gwałtownie wzrosła po tym, jak prezydent Władimir Putin ogłosił częściową mobilizację we wrześniu 2022 r. oraz podczas krótkiego buntu grupy najemników Wagnera w czerwcu 2023 r.
Kolejny wzrost nastąpił w trakcie fali ukraińskich ataków dronów, które wielokrotnie doprowadziły Kreml do wyłączania internetu mobilnego na dużych obszarach kraju, uniemożliwiając wielu osobom płacenie kartą. Rząd twierdzi, że celem tych blokad jest przeciwdziałanie atakom dronów.
>>> Płoną magazyny ropy naftowej w Rosji. Ukraińskie drony zaatakowały też tankowce
Coraz wyższe podatki. Rośnie szara strefa
Kolejnym powodem rosnącej popularności gotówki w Rosji są coraz większe obciążenia fiskalne związane z rosnącymi wydatkami państwa na finansowanie wojny z Ukrainą. Aby zwiększyć dochody, Kreml podniósł w styczniu stawkę VAT z 20 proc. do 22 proc. i obniżył próg, powyżej którego małe i średnie przedsiębiorstwa muszą ją płacić, doprowadzając tym samym wiele firm, które i tak borykały się z problemami, na skraj bankructwa.
W związku z coraz niższymi marżami spowodowanymi wyższymi podatkami i spowolnieniem gospodarczym apteki, restauracje, salony kosmetyczne i sklepy osiedlowe coraz częściej skłaniają klientów do płacenia gotówką, aby uniknąć płacenia większych kwot za rachunki.
- Stoiska na naszym targu zamykają się jedno po drugim, bo dalsze prowadzenie działalności przestaje być opłacalne - powiedziała kobieta, która prowadzi mały sklep odzieżowy na targu w zachodnim mieście Psków. - Większość tych, którzy nadal prowadzą działalność, prosi klientów o płacenie gotówką, kiedy tylko jest to możliwe, dzięki czemu mniej pieniędzy przechodzi przez kasę.
Wynagrodzenia płacone pod stołem. "Nie widzimy powrotu gotówki do systemu"
Część rosyjskich przedsiębiorców zaczęło także wypłacać wynagrodzenia "w kopertach" pod stołem, aby ominąć wyższych podatków. Taras Skworcow, dyrektor finansowy największego rosyjskiego banku Sbierbank, ostrzegał w zeszłym miesiącu, że pojawiły się "bardzo poważne sygnały" świadczące o takim działaniu.
- To bardzo niepokojący moment. Nie widzimy powrotu gotówki do systemu bankowego poprzez punkty odbioru gotówki, bankomaty czy terminale samoobsługowe - powiedział Skworcow w komentarzu cytowanym przez państwową agencję prasową Interfax.
- Pozostają w rękach ludzi - dodał.
Płatności gotówkowe pozwalają przedsiębiorstwom zaniżyć obroty i utrzymać się poniżej progu VAT, natomiast gotówkowe wypłaty wynagrodzeń pomagają im uniknąć podatków od wynagrodzeń.