Od 20 stycznia 2025 roku w Unii Europejskiej obowiązuje zakaz stosowania i handlu Bisfenolem A, jego solami oraz innymi niebezpiecznymi bisfenolami i pochodnymi bisfenoli w materiałach mających kontakt z żywnością.
Rewolucja w sklepach od 20 lipca
Najważniejsza zmiana dla rynku nastąpi jednak 20 lipca 2026 roku. Tego dnia zakończy się podstawowy okres przejściowy dla jednorazowych i wielorazowych gotowych wyrobów do kontaktu z żywnością, które spełniały wcześniejsze przepisy, ale nie są zgodne z nowymi zasadami.
Oznacza to, że po 20 lipca 2026 roku takie produkty nie będą mogły być dalej wprowadzane na rynek Unii Europejskiej. Dotyczy to między innymi materiałów i opakowań zawierających Bisfenol A, stosowanych przy kontakcie z żywnością.
Przepisy obejmują grupę produktów
Bisfenol A to substancja chemiczna wykorzystywana głównie w połączeniu z innymi chemikaliami do produkcji wybranych materiałów mających kontakt z żywnością. Stosowano ją między innymi w żywicach epoksydowych używanych do powłok metalowych puszek na żywność i napoje, a także w trwałych tworzywach sztucznych, z których powstają butelki wielorazowego użytku lub sprzęt do transportu żywności.
Zakaz obejmuje stosowanie Bisfenolu A przy produkcji takich materiałów jak:
- kleje,
- gumy,
- żywice jonowymienne,
- tworzywa sztuczne,
- farby drukarskie,
- silikony,
- lakiery i powłoki.
W praktyce przepisy dotyczą między innymi opakowań, w tym powłok stosowanych w metalowych puszkach. Obejmują też artykuły konsumenckie, takie jak:
- wielorazowe plastikowe butelki na napoje,
- dystrybutory wody czy inne akcesoria kuchenne.
Są wyjątki i dłuższe terminy
Nie wszystkie produkty zostaną objęte tym samym terminem. Rozporządzenie przewiduje ograniczone wyjątki oraz dłuższe okresy przejściowe dla wybranych zastosowań.
Jednorazowe wyroby wykorzystujące lakiery i powłoki wyprodukowane z użyciem Bisfenolu A, przeznaczone do opakowań służących do konserwowania owoców, warzyw i przetworzonych produktów rybnych, mogą być nadal sprzedawane w UE do 20 lipca 2028 roku.
Jednorazowe wyroby wprowadzone na rynek zgodnie ze starymi zasadami mogą być napełniane żywnością i zamykane przez 12 miesięcy po zakończeniu właściwego okresu przejściowego. Tak zapakowana żywność może później pozostawać w sprzedaży do wyczerpania zapasów.
Osobne terminy przewidziano dla wielorazowych wyrobów używanych jako profesjonalny sprzęt do produkcji żywności. Jeśli spełniały wcześniejsze przepisy, ale nie są zgodne z nowymi zasadami, mogą być po raz pierwszy wprowadzane na rynek do 20 stycznia 2028 roku. Wielorazowe wyroby, które trafiły na rynek zgodnie ze starymi przepisami, mogą pozostać w obrocie najpóźniej do 20 stycznia 2029 roku.
Decyzja po ocenie ryzyka
Zakaz został zaproponowany przez Komisję Europejską i zatwierdzony przez państwa członkowskie UE w lipcu 2024 roku. Decyzję podjęto po raporcie Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności z 2023 roku.
Z raportu wynikało, że obecne poziomy narażenia na Bisfenol A stwarzały ryzyko dla konsumentów we wszystkich grupach wiekowych, ponieważ substancje te są szkodliwe dla układu rozrodczego i hormonalnego.