Na koniec października 2025 roku w Polsce działało osiem otwartych funduszy emerytalnych oraz tyle samo powszechnych towarzystw emerytalnych. Wówczas do OFE należało ponad 14 mln członków, a ich aktywa wyniosły ponad 281,66 mld zł. Po stopniowym wzroście, w marcu ich wartość spadła o 3,3 proc. Wówczas i tak była ona wyższa niż na początku roku i wyniosła 303 mld zł.
Spadki w pierwszych tygodniach marca miały zostać spowodowane wojną na Bliskim Wschodzie. Te wielomiliardowe straty zostały jednak szybko odrobione. Mimo to tak wyraźne wahania wartości środków, na których polegają miliony Polaków, budzą pytania o bezpieczeństwo kont pokroju OFE w obliczu globalnych kryzysów.
- Wydarzenia na Bliskim Wschodzie po raz kolejny przypomniały inwestorom jedną z najważniejszych zasad budowania kapitału: dywersyfikację - powiedział w rozmowie z redakcją biznesową tvn24.pl Paweł Szczerbak.
Korekta na rynku dobrowolnych oszczędności
PPK, OFE, IKE i IKZE odnotowały w 2025 roku bardzo duże wzrosty. Otwarte Fundusze Emerytalne rosły niemal przez cały rok (z wyłączeniem sierpnia i listopada), a w grudniu ich wartość netto osiągnęła ponad 293 miliony złotych, co oznacza wzrost o 37,8 proc. w skali roku.
Zarówno wartość Indywidualnych Kont Emerytalnych i Indywidualnych Kont Zabezpieczenia Emerytalnego wzrosła w ubiegłym roku do najwyższych poziomów w historii programów. Wartość IKE na koniec 2025 roku wyniosła ponad 31 milionów złotych - wzrost o 37,2 proc. w skali roku. Wartość IKZE wzrosła jeszcze bardziej - o 50,1 proc. do nieco ponad 18 milionów złotych. Podobny wzrost odnotowały Pracownicze Plany Kapitałowe. Ich wartość netto pod koniec grudnia ubiegłego roku wyniosła ponad 45 milionów złotych - wzrost o 49,3 proc. w skali roku. Oznacza to wzrost o niemal 15 milionów w rok.
W styczniu wartość aktywów OFE wzrosła do rekordowych 310 627 milionów złotych. "Doskonałe wyniki OFE były możliwe dzięki bardzo dobrym wynikom osiąganym przez warszawską giełdę - około 80 proc. aktywów OFE ulokowanych jest na GPW" - czytamy na stronie MojePPK.pl.
Jednak już w marcu ich wartość spadła o 3,3 proc. czyli o 10,55 miliardów złotych.
Jak zaznaczył Paweł Szczerbak, napięta sytuacja geopolityczna wpływa na rynki finansowe wielotorowo. Wówczas obserwujemy m.in. wzrost zmienności oraz spadki indeksów giełdowych i odpływ kapitału do bezpieczniejszych aktywów, takich jak np. obligacje czy złoto.
- To przekłada się na wyceny jednostek funduszy, a więc okresowo obniża wartość oszczędności emerytalnych. Jednocześnie skala tych spadków była ograniczona, ponieważ w przeciwieństwie do inwestycji silnie skoncentrowanych regionalnie, produkty emerytalne opierają się na szerokiej dywersyfikacji. Globalne portfele inwestycyjne automatycznie rozkładają ryzyko na cały świat, dzięki czemu negatywne wydarzenia w jednym regionie są częściowo równoważone przez inne rynki - powiedział ekspert z Finax.
W efekcie doświadczyliśmy jedynie krótkoterminowych korekt, a oszczędności nie straciły trwale swojej wartości.
Szczerbak dodał, że choć wpływ wojny na Bliskim Wschodzie na polskie programy emerytalne nie jest tak spektakularny jak w przypadku pojedynczych inwestycji skoncentrowanych na konkretnym rynku, mechanizm oddziaływania pozostaje tutaj taki sam: przez rynki finansowe, nastroje inwestorów i przepływy kapitału.
- Wpływ tej wojny na wartość oszczędności emerytalnych jest pośredni i rozłożony w czasie. Programy wykorzystywane do długoterminowego inwestowania inwestują bowiem głównie w instrumenty finansowe - akcje i obligacje - często poprzez fundusze inwestycyjne lub ETF-y - powiedział Szczerbak.
Amortyzator w dobie kryzysu
Zdaniem eksperta to nie rodzaj konta, a jego strategia inwestycyjna decydowała o jego wrażliwości na napięcia geopolityczne.
- Najbardziej odczuły to fundusze o wyższym udziale akcji. np. fundusze zdefiniowanej daty w PPK dla młodszych uczestników czy agresywne portfele w IKE/IKZE. W mniejszym stopniu portfele bardziej konserwatywne, z większym udziałem obligacji - powiedział.
Szczerbak podkreślił, że najważniejsza w inwestowaniu jest długoterminowa strategia. Krótkoterminowe korekty stanowią natomiast "naturalną część inwestowania". Omawiane produkty emerytalne mogą natomiast stanowić szczególnie bezpieczny mechanizm w dobie kryzysu.
- Szeroko zdywersyfikowane portfele, typowe dla produktów emerytalnych, działają jak "amortyzator" w czasie kryzysów. W praktyce oznacza to, że inwestowanie globalne ogranicza wpływ pojedynczego konfliktu, a regularne oszczędzanie redukuje ryzyko wejścia na rynek w złym momencie - powiedział.
- Historia rynków finansowych pokazuje, że korekty wywołane napięciami geopolitycznymi najczęściej są przejściowe a straty są zwykle odrabiane w ciągu kilku miesięcy do kilku kwartałów - o ile konflikt nie przeradza się w globalny kryzys gospodarczy. Dla inwestorów inwestujących pod kątem emerytury, którzy oszczędzają przez 20–30 lat, takie wahania mają relatywnie niewielkie znaczenie - dodał.
W Polsce rynek dobrowolnych oszczędności emerytalnych będzie się w najbliższych latach na pewno rozwijał. Z ostatniego badania Financial Wellness Indeks od Finax wynika, że ponad połowa Polaków deklaruje chęć większego oszczędzania, a ok. 30 proc. planuje zwiększyć inwestycje.
- Niezależnie od wybranej formy oszczędzania, pamiętajmy: w inwestowaniu emerytalnym nie chodzi o unikanie wahań - bo to niemożliwe - ale o takie skonstruowanie portfela, które pozwoli je przetrwać bez istotnego uszczerbku dla przyszłego kapitału - doradził Szczerbak.