Skarb Państwa jest większościowym właścicielem notowanej na giełdzie JSW (ma 55,16 proc. akcji). MAP i zarząd spółki przekonują co do potrzeby restrukturyzacji świadczeń pracowniczych w grupie JSW, które w III kw. ub. roku wyniosły 1739,8 mln zł, wobec 1888,7 mln zł wszystkich pozostałych kosztów spółki.
Kluczowe rozmowy
Poprzednie trudności podobnej skali, wynikające głównie z cyklu koniunkturalnego, JSW przeżywała w 2015 r. Strona społeczna zgodziła się wówczas na czasowe ograniczenie świadczeń. W obecnej sytuacji związki dotąd sprzeciwiają się temu - mimo kolejnej ostrej dekoniunktury. W poniedziałek w siedzibie spółki ma odbyć się kolejne spotkanie w tej sprawie.
Przedmiotem rozmów ma być przygotowany przez zarząd JSW projekt porozumienia przewidujący, że zawiesi ono czasowo stosowanie postanowień niektórych dotychczas obowiązujących porozumień zbiorowych ze związkami, a także zawiesi gwarancje z porozumienia z 31 marca 2021 r. dotyczące warunków pracy (uzgodniono wówczas m.in. 10-letnie gwarancje zatrudnienia).
Zarząd JSW akcentuje, że w kryzysowej sytuacji spółki zawarcie porozumienia to kluczowy warunek umożliwiający pozyskanie finansowania ze strony państwowych i prywatnych instytucji finansowych.
W opinii związkowców projekt porozumienia oznacza trzy lata obniżenia dochodów pracowników, osłabienia ich ochrony i ograniczenia świadczeń. Związki wyliczyły, że cięcia świadczeń pracowniczych, których oczekuje zarząd, wynosiłyby niemal 8 mld zł w ciągu trzech lat.
Wśród punktów projektu porozumienia jest oświadczenie pracodawcy, że dołoży on wszelkich starań, aby do końca lutego 2026 r. uzyskać finansowanie niezbędne dla dalszego funkcjonowania spółki, z zastrzeżeniem, że jego udzielenie jest uzależnione od wdrożenia planu restrukturyzacji, w tym obniżenia kosztów pracy.
Od przyjęcia i akceptacji przez związki ograniczenia kosztów pracy zależy też udzielenie JSW pożyczki z Funduszu Reprywatyzacji w wysokości 2,9 mld zł (co leży po stronie resortu aktywów).
Projekt przewiduje całkowite zawieszenie w latach 2025-27 14. pensji, wypłatę nagrody barbórkowej za 2026 r. ograniczonej do maksymalnie 30 proc. i jej brak w latach 2027-28, a także zawieszenie w całości w latach 2026-28: deputatu węglowego, premii i dodatków BHP, biletów z Karty Górnika czy korzystniejszych zasad świadczeń za chorobowe i urlopy.
Projekt zakłada jego podpisanie przez spółkę, reprezentatywne organizacje związkowe i wiceministra aktywów państwowych.
Ministerstwo o problemach
Resort ten w ostatnich miesiącach coraz silniej angażuje się w sytuację JSW. W ostatni wtorek minister Balczun stwierdził, że spółka znalazła się w jednym z najtrudniejszych momentów w historii, jej płynność finansowa może skończyć się na przełomie stycznia i lutego br., a na negocjacje ze związkami zostało parę tygodni.
Balczun przypomniał, że JSW zużyła już cały kilkumiliardowy fundusz stabilizacyjny, który miał zabezpieczać spółkę w okresach dekoniunktury, a obecnie generuje ona straty sięgające kilkuset milionów złotych miesięcznie, coraz bardziej się zadłużając.
Minister wskazał też, że problemy JSW wynikają z bardzo długiego cyklu dekoniunktury na rynku węgla koksującego, ale jednocześnie z nadmiernego rozdmuchania kosztów w przeszłości: decyzje poprzednich zarządów i ekip politycznych doprowadziły m.in. do znacznego wzrostu wynagrodzeń i podpisania wieloletnich porozumień gwarancyjnych.
Ponadto, rynek węgla koksującego jest obecnie zalewany surowcem z zagranicy, m.in. z Indonezji. W efekcie ceny węgla koksującego i koksu na przestrzeni ostatnich lat spadły o kilkadziesiąt procent, a koszty w Polsce znacząco wzrosły.
Szef MAP stwierdził, że w interesie bezpieczeństwa gospodarczego JSW powinna przetrwać. Przypomniał, że rząd doprowadził do objęcia JSW ustawą o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, co od 1 stycznia br. umożliwia m.in. zastosowanie w spółce urlopów górniczych i jednorazowych odpraw, pod kątem redukcję zatrudnienia.
15 grudnia ub. roku minister Balczun podał, że JSW, aby zapewnić płynność w 2026 r., potrzebuje ok. 3 mld zł finansowania.
Największy producent węgla koksowego w UE
Grupa Kapitałowa JSW to spółka akcyjna, największy producent wysokiej jakości węgla koksowego w UE i jeden z wiodących producentów koksu używanego do wytopu stali. Podstawowa działalność grupy JSW to produkcja i sprzedaż węgla koksowego oraz produkcja, sprzedaż koksu i węglopochodnych. JSW prowadzi wydobycie w czterech kopalniach: Borynia-Zofiówka, Budryk, Knurów-Szczygłowice i Pniówek.
JSW miała stratę netto po trzech kwartałach 2025 r. narastająco 2,9 mld zł. Przychody ze sprzedaży wyniosły 7 mld zł, a wynik EBITDA minus 1,4 mld zł. W samym trzecim kwartale JSW wypracowała 2,3 mld zł przychodów ze sprzedaży, przy stracie brutto ze sprzedaży w wysokości 524 mln zł. EBITDA bez zdarzeń jednorazowych wyniosła minus 485 mln zł, a strata netto 794 mln zł.
W 2014 r. JSW miała stratę netto 657,1 mln zł, w 2015 r. stratę 3285,2 mln zł, a w 2016 r. zysk 4,4 mln zł. W 2017 r. zysk wyniósł 2543,3 mln zł, w 2018 r. 1760,8 mln zł, a w 2019 r. 649,6 mln zł. Z kolei w 2020 r. spółka miała 1537,4 mln zł straty, w 2021 r. zanotowała 952,6 mln zł zysku, a w 2022 r. miała rekordowy zysk sięgający 7650,4 mln zł. W 2023 r. zysk wyniósł 997,1 mln zł, a w 2024 r. miała 7284,7 mln zł straty netto.
Wyniki te były silnie związane z koniunkturą na światowych rynkach, ale też z własnymi kosztami. O ile w latach 2014-20 przychody spółki ze sprzedaży wahały się w przedziale 6,7-9,8 mld zł, w 2020 r. wzrosły do 10,6 mld zł, a w rekordowym 2022 r. do 20,2 mld zł. Kolejne dwa lata to już spadki przychodów ze sprzedaży do 15,3 mld zł i 11,3 mld zł.
W ujęciu rocznym w ciągu ostatnich lat koszty świadczeń pracowniczych w grupie JSW wzrosły z 4442,3 mln zł w 2020 r. do 7407,3 mln zł w 2023 r. (w 2024 r. spadły do 7293,1 mln zł).
Wobec pogarszających się wyników, od grudnia 2024 r. JSW wdrażała Plan Strategicznej Transformacji obejmujący działania efektywnościowe i oszczędnościowe, bez kosztów pracy. Od jesieni ub. roku częściowo zmieniony zarząd wprowadza plan restrukturyzacji biznesowej, uwzględniający już m.in. koszty pracy.
W piątek JSW podała, że w ub. roku wyprodukowała 13,01 mln ton węgla, realizując 97,3 proc. planu, oraz 3,15 mln ton koksu, co oznacza wykonanie planu w 100,8 proc.
Spółka zaznaczyła przy tym, że mimo trudnego otoczenia rynkowego i problemów operacyjnych, zakończyła rok z wyraźnym wzrostem wolumenów rok do roku i utrzymaniem stabilnej pozycji produkcyjnej. JSW zapowiedziała też dalsze działania mające na celu odbudowę pełnych zdolności produkcyjnych w 2026 r.
Rok wcześniej, w 2024 r. JSW wydobyła 12,25 mln ton węgla i wyprodukowała 3,06 mln ton koksu
Autorka/Autor: /ToL
Źródło: PAP
Źródło zdjęcia głównego: Kamil Zajaczkowski/Shutterstock