Podatnicy mają być lepiej chronieni. Rząd przyjął projekt nowej ordynacji

Z kraju

Co to jest klin podatkowy?TVN24 BiS
wideo 2/6

Rząd przyjął projekt nowej ordynacji podatkowej, która przewiduje większą ochronę praw podatnika w jego kontaktach z administracją podatkową oraz większą efektywność i skuteczności poboru podatków - poinformowało we wtorek Centrum Informacyjne Rządu.

Wraz z projektem nowej ordynacji podatkowej rząd przyjął również projekt ustawy wprowadzającej nową ordynację i ustawę o Rzeczniku Praw Podatnika. Wszystkie te dokumenty przygotował resort finansów.

"Większa ochrona podatnika"

"Nowa Ordynacja podatkowa przewiduje większą ochronę praw podatnika w jego kontaktach z administracją podatkową oraz zwiększenie efektywności i skuteczności poboru podatków. W projekcie wprowadzono oraz uporządkowano mechanizmy chroniące pozycję podatnika w jego relacjach z organami podatkowymi" - napisano w komunikacie CIR. Do najważniejszych rozwiązań związanych z zasadami ogólne prawa podatkowego zaliczono uporządkowanie oraz uzupełnienie kierunkowych dyrektyw postępowania w rozstrzyganiu spraw podatkowych, w tym niektórych obecnych jedynie w orzecznictwie i doktrynie (np. zasada ugodowego załatwiania spraw).

"Jest to realizacja wielokrotnie zgłaszanego postulatu dotyczącego porządkowania ogólnego prawa podatkowego. Rozwiązanie to wzmocni ochronę praw podatnika, w szczególności w połączeniu z powołaniem Rzecznika Praw Podatnika stojącego na ich straży" - podkreślono.

Zwrot nadpłaty

Zaproponowano tzw. program współdziałania, którego istotą będzie współpraca podatnika z organem podatkowym na rzecz prawidłowego wypełniania obowiązków podatkowych. Efektem takiej współpracy, po stronie administracji podatkowej, będzie wiedza o działaniach podatnika mających wpływ na wysokość opodatkowania, a po stronie podatnika – pewność poprawności jego rozliczeń podatkowych. "Administracja podatkowa będzie zwracała podatnikowi nadpłatę bez wydawania decyzji, chyba że została ona określona w nieprawidłowej wysokości w deklaracji lub wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Rozwiązanie to jest realizacją postulatu zwrotu nadpłaty w możliwie uproszczonej procedurze. Nowy przepis przyspieszy także rozpatrywanie spraw" - poinformowano. Wprowadzono możliwość umorzenia podatku przed upływem terminu jego płatności, a po jego konkretyzacji w deklaracji podatkowej lub decyzji. Projekt określa niezbędne elementy, jakie powinien zawierać wniosek o udzielenie ulgi w spłacie, co będzie praktyczną wskazówką do jego prawidłowego sporządzenia. W rezultacie powinno to przyspieszyć rozpatrywanie spraw.

Przepisy o doręczeniach

Zmiany obejmują też przepisy o doręczeniach. Dane wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym i przechowywane w Centralnym Rejestrze Podatników Krajowej Ewidencji Podatników będą podstawą do ustalenia adresu miejsca zamieszkania oraz adresu siedziby do celów doręczania pism. Usprawni to doręczanie korespondencji i zminimalizuje spory na tym tle. "Nie będą wszczynane postępowania podatkowe, gdy koszty ich prowadzenia, w tym nakłady pracy oraz koszty doręczenia pism, przewyższają wymierzaną podatnikowi kwotę (częściowo fakultatywnym limitem będzie 50 zł). Rozwiązanie zwiększy efektywność administracji podatkowej, a jej działania przesuną się na najpoważniejsze – z punktu widzenia budżetu państwa – sprawy podatkowe" - wyjaśniono. Nowe przepisy umożliwiają rozwiązywanie niektórych elementów sporów podatkowych w drodze konsensusu. Umowa podatkowa będzie mogła być zawarta w szczególności w przypadku trudnych do usunięcia wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie. Katalog obszarów możliwych uzgodnień jest otwarty.

"Rozwiązanie pozwoli zakończyć część sporów i zapewni dobrowolne wykonanie zobowiązania podatkowego przez podatnika" - tłumaczy CIR. Jako mechanizm procesowy ułatwiający komunikację między administracją podatkową a podatnikiem, wprowadzono mediację podatkową – procedurę rozwiązywania sporów z udziałem pośrednika – mediatora.

W jej ramach strony będą dokonywać swobodnego, wspólnego wyboru mediatora z listy prowadzonej przez szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Rolę mediatora będzie mógł pełnić Rzecznik Praw Podatnika.

Model postępowania uproszczonego

Projekt przewiduje model postępowania uproszczonego, który wymagać będzie zgody lub wniosku strony. "Nowy model przyczyni się do szybszego rozstrzygnięcia spraw oraz zwiększy koncentrację administracji podatkowej na sprawach trudnych" - uważa CIR. Zaproponowano ograniczenie możliwości orzekania na niekorzyść strony w postępowaniu odwoławczym. Wydłużono przy tym z 14 do 30 dni termin na złożenie odwołania, a zażalenia – z 7 do 14 dni. Zgodnie z projektem podatnik będzie mógł wnieść "ponaglenie na przewlekłość" w celu "ustalenia istnienia przewlekłości według stanu z daty jego wniesienia".

Według CIR może to być dla podatnika ważne przy ewentualnych roszczeniach odszkodowawczych. Administracja podatkowa będzie zobowiązana do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie.

Tylko w sytuacji, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, wymagające odpowiednio dłuższego postępowania (nieznane w momencie wyznaczania terminu) – organ wyższego stopnia będzie mógł wyznaczyć termin odpowiednio dłuższy. Skrócono do 14 dni termin rozpatrzenia ponaglenia. Rozwiązanie wzmocni zaufanie do administracji podatkowej.

Centrum Kompetencyjne Podatków Lokalnych

"Wprowadzono możliwość występowania przez organ uprawniony do wydawania interpretacji z pytaniem prawnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W efekcie zmniejszy się liczba skarg kierowanych do sądów administracyjnych" - czytamy w komunikacie CIR. Poza tym projekt przewiduje procedurę konsultacyjną, w której wnioskodawca oraz organ podatkowy będą mogli w konsultacji dokonać uzgodnień dotyczących przeszłych rozliczeń podatkowych transakcji przed zaistnieniem ewentualnego sporu. Dzięki temu, uważa CIR, podatnicy uzyskają "cenny instrument" uzyskiwania pewności prawa w sprawach złożonych i istotnych dla ich działalności. Nastąpi także ograniczenie liczby sporów. "Wprowadzaniu nowej Ordynacji podatkowej towarzyszyć będzie powołanie Centrum Kompetencyjnego Podatków Lokalnych. Będzie to jednostka wspierająca gminy i miasta, prowadząca działalność informacyjno-edukacyjną oraz wykonująca – na prośbę gmin i miast – zastępstwo procesowe przed sądami administracyjnymi" - dodano. Rozwiązania zawarte w nowej Ordynacji podatkowej wejdą w życie 1 stycznia 2021 r. Projektowany akt zastąpi obowiązującą ustawę z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Autor: mp / Źródło: PAP

Źródło zdjęcia głównego: Shutterstock