Wiceszef Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Robert Gajda na wtorkowym spotkaniu z dziennikarzami poinformował, że program antysmogowy "Czyste Powietrze" w tym roku ma przejść kolejne zmiany. Szerokie konsultacje m.in. z branżą mają rozpocząć się 16 lutego.
Zakres zmian
Gajda poinformował, że jedną z propozycji NFOŚiGW jest zmiana definicji beneficjenta w kontekście własności budynku czy lokalu mieszkalnego. Obecnie ubiegając się o dotację na termomodernizację domu trzeba udowodnić, że jest się właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości przez minimum trzy lata (z wyjątkiem spadków).
- Proponujemy, żeby skrócić ten okres do jednego roku własności, ale wprowadzamy dwie koleje grupy - czyli darowizny, zgodnie z ustawą o dziedziczeniu, oraz zakup - powiedział wiceprezes. Dodał, że trzeba będzie być właścicielem budynku przynajmniej w 50 proc., żeby móc skorzystać z krótszego okresu niż 3 lata.
NFOŚiGW proponuje też wydłużyć czas na rozliczenie prefinansowania przy wypłacie zaliczki ze 120 do 180 dni, a także wprowadzić tzw. bon na audyt, z którego będzie można sfinansować audyt energetyczny za pośrednictwem operatorów gminnych.
- Każdy z mieszkańców będzie mógł skorzystać z takiego bonu, ale w gminach, które są operatorami - powiedział Gajda. Dodał, że ma to zmobilizować pozostałe samorządy do przystąpienia do programu operatorskiego.
Zmiany w programie "Czyste Powietrze" potrzebują zgody EBI
Gajda wyjaśnił, że część zmian będzie wymagała zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), a inne nie, i te mają być wprowadzone szybciej.
W ub.r. otrzymano zgodę EBI na przekazanie 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego na "Czyste Powietrze" i zgoda banku jest niezbędna przy wprowadzeniu niektórych zmian.
Według wiceszefa NFOŚiGW zmiany, które nie będą wymagały zgody EBI, będzie można wprowadzić z końcem pierwszego kwartału br. Wynegocjowane w konsultacjach reformy, na które trzeba będzie mieć zgodę banku, będą mogły wejść w życie pod koniec roku.
Inne propozycje zmian
Gajda wskazał też na propozycję wprowadzenia umów trójstronnych, w które włączeni byliby też wykonawcy inwestycji w "Czystym Powietrzu". Obecnie takie umowy są zawierane między przyznającym dofinansowanie, czyli wojewódzkim funduszem ochrony środowiska, a beneficjentem pomocy lub jego pełnomocnikiem.
Kolejny pomysł, który wymienił wiceprezes NFOŚiGW, to wprowadzenie listy rekomendowanych wykonawców programu. Gajda podkreślił, że wybór takich firm nie będzie obligatoryjny przy korzystaniu z dotacji, ale ma być to podpowiedź dla np. właścicieli domów. - Podmioty, które znajdą się na tej liście, będą sprawdzone i będą musiały spełnić pewne parametry - zaznaczył przedstawiciel NFOŚiGW.
Wiceprezes podkreślił, że celem przeprowadzonej na początku ub.r. reformy "Czystego Powietrza” było ograniczenie nieprawidłowości i nadużyć w programie, co - według Gajdy - się udało. Jednocześnie przyznał, że spadła liczba składanych wniosków. Jako przyczynę wymienił m.in. to, że w programie nie można już uzyskać dotacji do wymiany źródła ogrzewania na piec gazowy. Stanowiły one ponad 40 proc. źródeł, jakie pojawiły się we wnioskach o dotacje w 2023 r. - przekazał wiceprezes. Brak możliwości dofinansowania gazowych kotłów w programie wynika z przepisów UE. Jako drugą przyczynę wskazał konieczność przeprowadzenia audytu energetycznego i termomodernizacji budynku.
Z wypowiedzi Gajdy wynikało, że w nowej odsłonie programu złożono 55 tys. "pełnych" wniosków. - Mamy też ponad 25 tys. wniosków, które są w systemie jako robocze i czekają np. na uzupełnienie o audyt energetyczny, i kiedy się pojawi, to będzie wniosek kompletny - dodał.
Opracowała Paulina Karpińska/ams
Źródło: PAP
Źródło zdjęcia głównego: Agnes Kantaruk/Shutterstock